Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Đeo kính áp tròng bị cộm mắt là cảm giác khá thường gặp, nhất là khi mắt khô, kính bị lệch, có hạt bụi mắc dưới kính hoặc người dùng đeo lâu hơn khuyến cáo. Tuy nhiên, không nên xem mọi trường hợp cộm mắt là kích ứng nhẹ. Kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp với giác mạc; nếu mắt đỏ, đau, chảy nước mắt nhiều hoặc nhìn mờ, việc tiếp tục đeo có thể làm vấn đề nghiêm trọng hơn. Bài viết này giúp bạn hiểu đúng nguyên nhân thường gặp, biết khi nào cần tháo kính ngay và vì sao không nên tự nhỏ thuốc tùy ý. Nội dung chỉ mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế thăm khám chuyên khoa mắt.
Đeo kính áp tròng bị cộm mắt có thể do đâu?
Khi đeo kính áp tròng bị cộm mắt, nhiều người mô tả như có cát hoặc vật lạ trong mắt. Cảm giác này thường xuất hiện khi bề mặt kính không còn đủ ẩm, kính bị lật mặt, đặt lệch hoặc có bụi, lông mi và cặn mỹ phẩm bám vào. Kính cũng có thể bị rách hoặc biến dạng sau khi bảo quản không đúng cách. Mỗi lần chớp mắt làm kính cọ vào bề mặt mắt, gây khó chịu, chảy nước mắt và muốn dụi mắt.
Khô mắt là một nguyên nhân đáng chú ý. Ngồi lâu trước màn hình, ở phòng điều hòa, đi ngoài trời nhiều gió hoặc uống không đủ nước có thể làm cảm giác khô, rát và cộm rõ hơn. Một số người vốn đã có tình trạng khô mắt, dị ứng mắt hoặc viêm bờ mi nên khó chịu khi đeo kính áp tròng hơn người khác. Khi tìm hiểu đeo kính áp tròng bị cộm mắt, người đọc nên ưu tiên thông tin phù hợp với tình trạng thực tế.
Tuy vậy, cộm mắt không phải lúc nào cũng chỉ là vấn đề của chiếc kính. Viêm kết mạc, trầy xước giác mạc, viêm giác mạc do vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng đều có thể bắt đầu bằng cảm giác dị vật. Người đeo kính áp tròng có nguy cơ nhiễm trùng giác mạc cao hơn nếu ngủ quên khi đeo, dùng nước máy để rửa kính, tái sử dụng dung dịch cũ hoặc đeo kính khi mắt đang đỏ. Với đeo kính áp tròng bị cộm mắt, việc theo dõi phản ứng và làm đúng hướng dẫn là điều quan trọng.
Đeo kính áp tròng bị cộm mắt: dấu hiệu nào cần tháo ngay?
Nếu đeo kính áp tròng bị cộm mắt, hãy tháo kính ngay khi xuất hiện đau rõ, đỏ mắt tăng dần, sợ ánh sáng, nhìn mờ, chảy nước mắt liên tục, tiết dịch bất thường hoặc cảm giác có vật cào xước khi chớp mắt. Cũng nên tháo kính nếu một bên mắt khó chịu đột ngột, mí sưng, có vòng đỏ quanh giác mạc hoặc triệu chứng không giảm sau khi kính đã được lấy ra. Không nên cố đeo tiếp để “quen dần”, bởi việc kéo dài tiếp xúc có thể che lấp diễn tiến của tổn thương.
Trước khi tháo, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, lau khô bằng khăn không xơ. Tháo kính nhẹ nhàng theo hướng dẫn đã được chuyên viên khúc xạ hoặc bác sĩ mắt chỉ dẫn. Nếu kính dính chặt, không cố kéo mạnh; có thể chớp mắt vài lần và xin tư vấn y tế nếu vẫn không lấy ra được. Người quan tâm đến đeo kính áp tròng bị cộm mắt nên hỏi chuyên gia khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Với kính dùng một lần, bỏ kính sau khi tháo.
Người dùng kính áp tròng nên coi đau mắt, đỏ mắt và nhìn mờ là các dấu hiệu cần thận trọng, đặc biệt khi xuất hiện cùng nhau. NHS khuyến cáo người đeo kính áp tròng cần tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp khi có đau mắt và mất thị lực; các hướng dẫn y tế cũng nhấn mạnh nguy cơ nhiễm trùng liên quan đến kính áp tròng. Cách tiếp cận đeo kính áp tròng bị cộm mắt có thể khác nhau tùy cơ địa và tình trạng của mỗi người.
Tháo kính áp tròng đúng cách để hạn chế tổn thương
Việc tháo kính cần được thực hiện trong điều kiện đủ ánh sáng, với tay sạch và móng tay không quá dài. Không tháo kính khi tay còn dính kem, nước hoa, mỹ phẩm hoặc dung dịch tẩy rửa. Đứng trước gương, giữ mắt mở bằng ngón tay sạch, nhìn theo hướng đã được hướng dẫn và dùng động tác nhẹ để đưa kính về vị trí dễ lấy. Khi tìm hiểu đeo kính áp tròng bị cộm mắt, người đọc nên ưu tiên thông tin phù hợp với tình trạng thực tế.
Nếu nghi có bụi dưới kính, đừng dụi mắt. Dụi có thể làm dị vật cọ xát mạnh hơn và làm xước bề mặt giác mạc. Sau khi tháo kính, có thể để mắt nghỉ và chớp mắt tự nhiên. Chỉ sử dụng dung dịch rửa mắt hoặc nước mắt nhân tạo khi sản phẩm phù hợp với người đeo kính áp tròng và đã được hướng dẫn trên nhãn hoặc bởi nhân viên y tế. Nước máy, nước bọt, nước muối tự pha và dung dịch tự chế không phải lựa chọn an toàn để làm sạch kính hay mắt.
Nếu không thể tháo kính, kính bị rách, nghi kính nằm lệch sâu dưới mi hoặc cảm giác đau tăng lên, cần dừng thao tác và đi khám. Khi đến cơ sở y tế, hãy mang theo hộp kính và dung dịch đang sử dụng nếu có; những thông tin này có thể giúp nhân viên y tế đánh giá thói quen chăm sóc kính. Không tiếp tục dùng lại kính, hộp kính hoặc dung dịch cũ cho đến khi được hướng dẫn rõ ràng.
Vì sao không nên tự nhỏ thuốc khi bị cộm mắt?
Khi đeo kính áp tròng bị cộm mắt, nhiều người có thói quen dùng ngay thuốc nhỏ mắt còn dư, thuốc “trị đỏ mắt” hoặc thuốc nhỏ có chứa thành phần chống viêm. Đây là lựa chọn không nên tự ý thực hiện. Cảm giác cộm có nhiều nguyên nhân, trong đó có những tình trạng cần khám và điều trị theo nguyên nhân. Một loại thuốc phù hợp với người này có thể không phù hợp với người khác, nhất là khi mắt đang trầy xước hoặc có nhiễm trùng.
Thuốc nhỏ mắt cũng có yêu cầu riêng về chất bảo quản, thời hạn sau khi mở nắp và khả năng tương thích với kính áp tròng. Một số sản phẩm không được dùng khi đang đeo kính; việc nhỏ thuốc lên kính có thể làm tăng kích ứng hoặc khiến thuốc không tiếp xúc đúng cách với mắt. Thuốc giảm đỏ mắt dùng không đúng có thể chỉ làm thay đổi vẻ ngoài tạm thời, không xử lý nguyên nhân. Thuốc có thành phần chống viêm nếu dùng sai bối cảnh có thể làm che lấp dấu hiệu bệnh và trì hoãn việc khám.
Cách an toàn hơn là tháo kính, không dụi mắt, ghi nhận thời điểm bắt đầu và các triệu chứng đi kèm, sau đó hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về sản phẩm cụ thể. Không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác và không dùng lọ đã đổi màu, có cặn hoặc quá hạn. Nếu có đau, sợ ánh sáng, nhìn mờ, tiết dịch hoặc đỏ mắt tăng, việc tự thử nhiều loại thuốc càng không phù hợp; hãy ưu tiên khám mắt.
Những thói quen làm tăng nguy cơ cộm và kích ứng
Ngủ khi vẫn đeo kính là một thói quen rủi ro, kể cả khi chỉ ngủ ngắn hoặc chợp mắt. Trong lúc ngủ, mắt có thể khô hơn và kính làm giảm trao đổi oxy ở bề mặt giác mạc. Đeo kính khi tắm, bơi hoặc tiếp xúc với nước cũng làm tăng khả năng vi sinh vật bám vào kính. Không nên dùng kính áp tròng trong bồn tắm nước nóng hay môi trường nước chưa được kiểm soát.
Thói quen vệ sinh sai cũng thường bị bỏ qua. Không rửa tay trước khi chạm vào kính, dùng nước máy để rửa, châm dung dịch mới lên dung dịch cũ, dùng hộp kính quá lâu hoặc không để hộp khô đều có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn. Dung dịch chăm sóc kính không nên được chuyển sang chai khác để dùng lại. Mỗi loại kính và dung dịch có hướng dẫn riêng về lịch thay; cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và chuyên viên chăm sóc mắt.
Trang điểm trước khi đặt kính hoặc tẩy trang sau khi tháo kính giúp giảm nguy cơ mỹ phẩm lọt vào mắt. Nên tránh kẻ mắt sát bờ mi trong khi mắt đang nhạy cảm. Quạt, điều hòa và thời gian nhìn màn hình kéo dài có thể làm giảm tần suất chớp mắt, khiến kính nhanh khô. Nghỉ mắt, chớp mắt chủ động và trao đổi với chuyên gia nếu thường xuyên khô mắt có thể giúp lựa chọn phương án phù hợp hơn, nhưng không thay thế việc kiểm tra kính và sức khỏe mắt.
Cách phân biệt kích ứng nhẹ với dấu hiệu đáng lo
Kích ứng nhẹ thường liên quan rõ với một tác nhân như bụi, kính bị lệch hoặc mắt khô; cảm giác khó chịu có thể giảm sau khi tháo kính và nghỉ mắt. Dù vậy, “nhẹ” không nên được xác định chỉ dựa trên cảm nhận ban đầu. Nếu cộm kéo dài, tái diễn nhiều lần, chỉ xảy ra ở một mắt hoặc trở nên nặng hơn, bạn cần được đánh giá. Một vết xước nhỏ trên giác mạc cũng có thể gây chảy nước mắt và nhạy sáng.
Dấu hiệu cần đi khám sớm gồm đau mắt, đỏ nhiều, nhìn mờ, chói sáng, sưng mí đáng kể, ghèn hoặc mủ, cảm giác có điểm trắng trên giác mạc và đau đầu kèm thay đổi thị lực. Sốt hoặc mệt nhiều không phải triệu chứng điển hình của mọi trường hợp cộm mắt nhưng nếu xuất hiện cùng biểu hiện ở mắt, cũng cần được tư vấn. Trẻ em, người có bệnh mắt nền, người suy giảm miễn dịch hoặc người vừa sử dụng kính qua đêm nên thận trọng hơn.
Không tự đánh giá bằng cách đeo lại kính để kiểm tra. Việc triệu chứng tạm giảm không chứng minh mắt đã an toàn. Khi đi khám, hãy nói rõ loại kính, thời gian đeo, cách vệ sinh, có ngủ hoặc tiếp xúc với nước khi đeo hay không, cùng các thuốc nhỏ mắt đã sử dụng. Thông tin chính xác giúp bác sĩ lựa chọn cách kiểm tra phù hợp và quyết định có cần lấy mẫu hay điều trị chuyên môn hay không.
Chăm sóc mắt và kính áp tròng an toàn hơn
Để giảm khả năng đeo kính áp tròng bị cộm mắt, hãy bắt đầu từ việc khám và đo mắt đúng cách. Kính áp tròng không chỉ dựa vào số độ; kích thước và độ cong cần phù hợp với mắt. Lịch đeo, thời gian thay kính và dung dịch chăm sóc nên được cá nhân hóa theo loại kính và hướng dẫn chuyên môn. Nếu kính gây khó chịu lặp lại, đừng tự đổi sang loại bất kỳ trên mạng mà chưa kiểm tra lại.
Trước mỗi lần chạm vào kính, rửa và lau khô tay. Giữ hộp kính sạch, thay theo hướng dẫn, để hộp khô tự nhiên sau khi đổ dung dịch và không dùng nước để tráng. Không dùng lại dung dịch đã ngâm kính, không dùng dung dịch hết hạn và không chia sẻ kính với người khác. Kính dùng một lần cần được bỏ đúng lịch, không kéo dài thời gian chỉ vì kính vẫn nhìn được.
Hãy chuẩn bị kính đeo thông thường để sử dụng khi mắt khô, đỏ hoặc cần nghỉ kính. Tránh đeo kính áp tròng trong thời gian bị viêm mắt hoặc khi chưa được nhân viên y tế cho phép. Nếu công việc khiến bạn ở nơi nhiều bụi, hóa chất hoặc gió mạnh, cần hỏi chuyên gia về lựa chọn bảo vệ mắt phù hợp. Bảo vệ thị lực là quá trình lâu dài: thao tác sạch sẽ, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và đi khám đúng lúc quan trọng hơn việc cố duy trì lịch đeo.
Giải đáp nhanh khi đeo kính áp tròng bị cộm mắt
Có nên nhỏ nước mắt nhân tạo rồi đeo tiếp không?
Không nên mặc định như vậy. Trước hết cần tháo kính và xem triệu chứng có giảm không. Nếu sản phẩm không ghi rõ tương thích với kính áp tròng hoặc bạn đang đau, đỏ, nhìn mờ, hãy hỏi chuyên gia thay vì tự dùng. Nước mắt nhân tạo có thể hỗ trợ một số trường hợp khô mắt, nhưng không loại trừ trầy xước hay nhiễm trùng.
Cộm mắt vài phút rồi hết có đáng lo không?
Nếu cảm giác hết hoàn toàn sau khi tháo kính và không có triệu chứng khác, bạn vẫn nên kiểm tra kính, hộp và quy trình vệ sinh trước lần dùng sau. Nếu cộm tái diễn, kéo dài, kèm đỏ, đau hoặc thay đổi thị lực, hãy ngừng đeo và đi khám.
Có thể rửa kính bằng nước lọc không?
Không nên dùng nước để rửa hoặc ngâm kính. Hãy dùng đúng dung dịch dành cho loại kính của bạn và tuân thủ hướng dẫn. Nước tưởng như sạch vẫn có thể chứa vi sinh vật không an toàn khi tiếp xúc với giác mạc.
Kết luận: tháo kính đúng lúc để bảo vệ thị lực
Đọc thêm: Cách chữa đau mắt đỏ nhanh khỏi tại nhà!; “MERA – TRỢ LÝ NỘI BỘ” CHÍNH THỨC RA MẮT TẠI MERACINE.
Nguồn tham khảo: Contact lens-related eye infections.
Đeo kính áp tròng bị cộm mắt có thể bắt nguồn từ khô mắt, bụi bẩn hoặc kính không phù hợp, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của tổn thương hay nhiễm trùng cần khám. Khi khó chịu xuất hiện, hãy rửa tay, tháo kính nhẹ nhàng, không dụi mắt và không tự nhỏ thuốc tùy ý. Đau, đỏ nhiều, sợ ánh sáng, nhìn mờ, tiết dịch hoặc triệu chứng không giảm là lý do nên liên hệ cơ sở chuyên khoa mắt sớm. Không đeo lại kính cho đến khi mắt ổn định và được hướng dẫn phù hợp. Hiểu đúng giới hạn của chăm sóc tại nhà giúp bạn xử trí bình tĩnh hơn và bảo vệ thị lực lâu dài.
