Chán ăn ngủ nhiều là bệnh gì? Dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang “kêu cứu”

Bạn bỗng dưng chán ăn, mệt mỏi, chỉ muốn ngủ cả ngày, cơ thể nặng nề, thiếu sức sống? Đừng chủ quan nghĩ đó chỉ là do stress hay thiếu ngủ. Trên thực tế, tình trạng chán ăn và ngủ nhiều kéo dài có thể là tín hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý tiềm ẩn, từ rối loạn nội tiết, trầm cảm cho đến gan, thận hoặc tuyến giáp gặp vấn đề. Hãy cùng tìm hiểu chán ăn ngủ nhiều là bệnh gì, nguyên nhân do đâu và cách cải thiện hiệu quả ngay tại nhà.

1. Chán ăn, ngủ nhiều là tình trạng gì?

Chán ăn là khi cảm giác thèm ăn giảm hoặc mất hẳn, dù cơ thể đang cần năng lượng. Kèm theo đó, người bệnh ngủ nhiều bất thường, có thể ngủ trên 9–10 tiếng/ngày mà vẫn mệt mỏi, uể oải.

Tình trạng này có thể diễn ra trong vài ngày hoặc kéo dài nhiều tuần, kèm theo các biểu hiện khác như:

• Sụt cân nhanh, da nhợt nhạt, rụng tóc.
• Mệt mỏi, chóng mặt, tim đập nhanh.
• Mất tập trung, khó kiểm soát cảm xúc.

Nếu bạn thường xuyên gặp phải, hãy cẩn trọng vì đây không đơn giản là mệt mỏi thông thường mà có thể là dấu hiệu bệnh lý.

Chán ăn và ngủ nhiều có thể phản ánh rối loạn chuyển hóa, nội tiết hoặc tâm lý.

2. Chán ăn ngủ nhiều là bệnh gì? – 6 nguyên nhân phổ biến

Tùy vào nguyên nhân, tình trạng này có thể bắt nguồn từ các bệnh lý thể chất hoặc tâm lý. Dưới đây là những nhóm nguyên nhân thường gặp nhất.

2.1. Rối loạn trầm cảm hoặc stress kéo dài

Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến người bệnh chán ăn, ngủ nhiều, mất năng lượng và giảm hứng thú với mọi thứ xung quanh. Khi trầm cảm, não bộ giảm tiết serotonin và dopamine – hai chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hạnh phúc và kích thích ăn uống.

Dấu hiệu đặc trưng:

• Thường xuyên buồn bã, mất hứng thú với công việc, ăn uống.
• Ngủ nhiều nhưng vẫn mệt, khó dậy buổi sáng.
• Cảm giác tội lỗi, tự ti, mất tập trung.

Giải pháp:

• Duy trì chế độ sinh hoạt đều đặn, tránh thức khuya.
• Tham khảo bác sĩ chuyên khoa tâm lý nếu kéo dài >2 tuần.
• Bổ sung thực phẩm chứa tryptophan (chuối, trứng, sữa, cá hồi) giúp tăng serotonin tự nhiên.

Trầm cảm và stress kéo dài làm rối loạn hormone, khiến cơ thể chán ăn và ngủ nhiều.

2.2. Suy giáp (tuyến giáp hoạt động kém)

Tuyến giáp kiểm soát quá trình trao đổi chất. Khi tuyến giáp hoạt động yếu, cơ thể rơi vào trạng thái “chậm” – ăn không ngon, mệt mỏi, ngủ li bì, tăng cân nhẹ.

Dấu hiệu nhận biết:

• Mệt mỏi, lạnh tay chân, táo bón, da khô.
• Giọng khàn, khuôn mặt sưng phù, buồn ngủ liên tục.
• Ở phụ nữ: kinh nguyệt không đều, giảm ham muốn.

Giải pháp:

• Khám nội tiết, xét nghiệm TSH, FT4.
• Dùng thuốc điều chỉnh hormone tuyến giáp theo chỉ định.
• Bổ sung thực phẩm giàu i-ốt (muối i-ốt, cá biển, trứng).

2.3. Bệnh lý về gan, thận hoặc tiêu hóa

Các cơ quan gan, thận và đường tiêu hóa có vai trò chuyển hóa và đào thải độc tố. Khi bị tổn thương, cơ thể mệt mỏi, uể oải, ăn không ngon, buồn ngủ nhiều do năng lượng không được hấp thu và phân giải hiệu quả.

Biểu hiện:

• Ăn uống khó tiêu, đầy bụng, chán dầu mỡ.
• Da vàng nhạt, nước tiểu sẫm màu.
• Cảm giác nặng người, buồn nôn.

Giải pháp:

• Duy trì chế độ ăn ít chất béo, tránh rượu bia.
• Tăng rau xanh, nước lọc, ngủ đủ giấc.
• Đi khám tổng quát để kiểm tra chức năng gan, thận.

Bệnh gan và rối loạn tiêu hóa khiến cơ thể mệt mỏi, chán ăn, uể oải.

2.4. Thiếu máu hoặc thiếu sắt

Thiếu sắt khiến lượng oxy vận chuyển đến các mô giảm, gây mệt mỏi, chóng mặt, mất tập trung, chán ăn và buồn ngủ liên tục.

Nguyên nhân:

• Mất máu do kinh nguyệt, dinh dưỡng kém hoặc loét dạ dày.
• Ăn uống thiếu thực phẩm giàu sắt.

Giải pháp:

• Ăn gan bò, thịt đỏ, rau chân vịt, đậu lăng.
• Uống bổ sung sắt theo hướng dẫn bác sĩ.
• Kết hợp vitamin C để tăng hấp thu sắt.

2.5. Tác dụng phụ của thuốc hoặc rối loạn chuyển hóa

Một số thuốc an thần, kháng histamine, thuốc trầm cảm, hoặc thuốc điều hòa nội tiết có thể gây buồn ngủ và giảm cảm giác thèm ăn.

Cách khắc phục:

• Không tự ý ngưng thuốc; trao đổi với bác sĩ để đổi loại phù hợp hơn.
• Ăn chia nhỏ bữa, kết hợp vận động nhẹ giúp kích thích tiêu hóa.

2.6. Hội chứng mệt mỏi mạn tính

Đây là tình trạng cơ thể luôn trong trạng thái kiệt sức, ăn không ngon, ngủ không sâu, dù không mắc bệnh rõ ràng. Nguyên nhân liên quan đến rối loạn miễn dịch, stress, hoặc virus tiềm ẩn.

Giải pháp:

• Duy trì sinh hoạt điều độ, ngủ đúng giờ.
• Tập thể dục nhẹ nhàng, yoga, hít thở sâu.
• Bổ sung vitamin nhóm B, C, D để tăng năng lượng.

3. Khi nào cần đi khám bác sĩ

Nếu tình trạng chán ăn, ngủ nhiều kéo dài hơn 1–2 tuần, kèm theo sụt cân, mệt mỏi, chóng mặt hoặc mất tập trung, bạn nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân.

Cần gặp bác sĩ khi:

• Cảm giác buồn ngủ liên tục, không thể làm việc bình thường.
• Mất cảm giác thèm ăn, sụt cân >3 kg trong 1 tháng.
• Thường xuyên đau đầu, mờ mắt, tim đập nhanh.
• Tâm trạng chán nản, mất ngủ hoặc trầm cảm.

Bác sĩ sẽ kiểm tra nội tiết, máu, gan thận, thần kinh để xác định nguyên nhân chính xác.

Thăm khám giúp xác định nguyên nhân thật sự của tình trạng chán ăn và ngủ nhiều.

4. Cách cải thiện chán ăn, ngủ nhiều tại nhà

Tùy theo nguyên nhân, việc điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống và tâm lý có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng chán ăn, ngủ nhiều, phục hồi năng lượng cho cơ thể. Những thay đổi nhỏ mỗi ngày sẽ giúp não bộ hoạt động linh hoạt hơn, tăng cảm giác thèm ăn và cải thiện chất lượng giấc ngủ tự nhiên.

4.1. Xây dựng chế độ ăn khoa học

Khi cơ thể chán ăn, hệ tiêu hóa hoạt động kém, dạ dày tiết ít men tiêu hóa khiến thức ăn khó hấp thu. Việc lựa chọn thực phẩm hợp lý sẽ giúp kích thích cảm giác đói, đồng thời bổ sung năng lượng và dưỡng chất bị thiếu hụt.

Nhóm thực phẩm nên bổ sung:

• Nhóm protein chất lượng cao: thịt nạc, cá hồi, trứng, sữa, đậu phụ – giúp phục hồi cơ và tăng năng lượng.
• Rau củ quả tươi: đặc biệt là rau xanh, cà rốt, bí đỏ, bông cải xanh – giàu vitamin và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa.
• Thực phẩm giàu vitamin nhóm B (B1, B6, B12): ngũ cốc nguyên cám, trứng, yến mạch – giúp kích thích vị giác, cải thiện tinh thần và giảm mệt mỏi.
• Thực phẩm chứa sắt, kẽm, magie: hải sản, hạt điều, hạt bí, rau dền – giúp máu lưu thông tốt, não tỉnh táo.
• Trái cây chứa vitamin C: cam, kiwi, dâu tây – giúp tăng hấp thu sắt, giảm uể oải.

Hạn chế:

• Đồ ăn chiên rán, cay nóng, nhiều dầu mỡ.
• Rượu bia, cà phê và nước ngọt có gas – dễ gây rối loạn giấc ngủ.

Chế độ ăn giàu dinh dưỡng giúp phục hồi năng lượng và cải thiện cảm giác thèm ăn.

4.2. Duy trì giấc ngủ hợp lý

Việc điều chỉnh lại nhịp sinh học sẽ giúp não bộ hoạt động tốt hơn và kiểm soát hormone đói (ghrelin) – no (leptin) ổn định.

Mẹo cải thiện giấc ngủ:

• Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm, ngủ đúng giờ và dậy sớm.
• Tránh ngủ nướng, hạn chế ngủ trưa quá 30 phút.
• Không dùng điện thoại, laptop ít nhất 30 phút trước khi ngủ.
• Duy trì không gian ngủ yên tĩnh, nhiệt độ phòng mát, ánh sáng dịu.
• Uống 1 ly sữa ấm hoặc trà hoa cúc trước khi ngủ để thư giãn thần kinh.

4.3. Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày

Vận động giúp tăng lưu thông máu, thúc đẩy chuyển hóa và kích thích sản xuất endorphin – hormone hạnh phúc, từ đó giúp tinh thần phấn chấn và ăn ngon miệng hơn.

Các hoạt động phù hợp:

• Đi bộ 20–30 phút mỗi sáng hoặc chiều mát.
• Tập yoga hoặc thiền 15 phút mỗi ngày để giảm stress.
• Thực hiện các bài hít thở sâu 4–7–8 (hít 4 giây, giữ 7 giây, thở ra 8 giây) giúp thư giãn hệ thần kinh.
• Nếu có điều kiện, có thể tập bơi, đạp xe hoặc khiêu vũ nhẹ nhàng để tăng hứng khởi.

4.4. Giữ tinh thần thoải mái

Tâm lý căng thẳng là “kẻ thù” lớn của sức khỏe. Hãy dành thời gian cho bản thân: đọc sách, nghe nhạc, gặp gỡ bạn bè hoặc làm việc yêu thích để cân bằng năng lượng tinh thần.

5. Phòng ngừa chán ăn, ngủ nhiều tái phát

Sau khi cải thiện, cần duy trì thói quen sống lành mạnh để tránh tái phát:

• Ăn ngủ đúng giờ, không bỏ bữa sáng.
• Uống đủ nước, tránh lạm dụng cà phê, rượu.
• Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần.
• Quản lý stress bằng thiền hoặc thể dục.

Tình trạng chán ăn ngủ nhiều không chỉ là dấu hiệu mệt mỏi nhất thời mà có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý như trầm cảm, suy giáp, thiếu máu hay rối loạn chuyển hóa. Việc hiểu rõ chán ăn ngủ nhiều là bệnh gì giúp bạn kịp thời điều chỉnh lối sống, khám và điều trị sớm, tránh những hậu quả sức khỏe lâu dài.