Bệnh tiểu đường có nguy hiểm không? Sự thật và cách phòng ngừa

Bệnh tiểu đường có nguy hiểm không là nỗi trăn trở của hàng triệu người khi đối mặt với kết quả xét nghiệm đường huyết cao. Bệnh diễn tiến âm thầm, bào mòn sức khỏe qua từng ngày và dẫn đến những biến chứng tàn khốc nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết mức độ nguy hiểm của bệnh tiểu đường, các biến chứng đe dọa tính mạng và lộ trình để bạn sống chung an toàn với căn bệnh này.

1. Bản chất của bệnh tiểu đường: Tại sao nó lại nguy hiểm?

Tiểu đường (hay đái tháo đường) không gây tử vong ngay lập tức như các bệnh cấp tính, nhưng nó được y học ví như “kẻ sát nhân thầm lặng”. Để trả lời câu hỏi bệnh tiểu đường có nguy hiểm không, chúng ta cần hiểu rõ cơ chế tàn phá của lượng đường dư thừa trong máu.

• Cơ chế gây độc của đường huyết cao: Khi nồng độ Glucose trong máu tăng cao kéo dài, chúng sẽ bám vào các protein trong thành mạch máu, gây ra tình trạng viêm mạn tính và xơ cứng mạch máu.
• Tổn thương hệ thống mạch máu: Tiểu đường phá hủy cả mạch máu lớn (tim, não) và mạch máu nhỏ (mắt, thận, thần kinh). Điều này đồng nghĩa với việc không một cơ quan nào trong cơ thể thoát khỏi tầm ảnh hưởng của bệnh.
• Sự chủ quan của người bệnh: Ở giai đoạn đầu, tiểu đường thường không gây đau đớn rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện ra bệnh khi đã xuất hiện các biến chứng nặng như suy thận hoặc mờ mắt.

Đường huyết cao gây tổn thương toàn diện hệ thống mạch máu khắp cơ thể.

2. Các biến chứng cấp tính đe dọa tính mạng

Sự nguy hiểm của tiểu đường thể hiện rõ nhất qua các đợt cấp tính, có thể dẫn đến tử vong chỉ trong vài giờ nếu không cấp cứu kịp thời.

• Nhiễm toan Ceton (Diabetic Ketoacidosis): Thường gặp ở tiểu đường tuýp 1. Khi cơ thể không có đủ Insulin để sử dụng đường, nó sẽ đốt cháy chất béo để tạo năng lượng, sinh ra Ceton – một loại axit gây độc cho máu.
• Hội chứng tăng áp lực thẩm thấu: Thường gặp ở tiểu đường tuýp 2 khi đường huyết tăng quá cao (trên 33.3 mmol/L). Tình trạng này gây mất nước trầm trọng, dẫn đến hôn mê và tử vong.
• Hạ đường huyết quá mức: Việc dùng thuốc quá liều hoặc bỏ bữa có thể khiến đường huyết rơi xuống mức nguy hiểm, gây co giật, mất ý thức và tổn thương não vĩnh viễn.

3. Biến chứng mạn tính: Nỗi lo thực sự của người bệnh

Nếu bạn vẫn thắc mắc bệnh tiểu đường có nguy hiểm không, hãy nhìn vào những con số về biến chứng mạn tính – nguyên nhân chính gây tàn phế và giảm tuổi thọ.

• Biến chứng tim mạch – “Sát thủ” số 1

Người bệnh tiểu đường có nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim cao gấp 2-4 lần so với người bình thường. Đường huyết cao làm tăng hình thành các mảng xơ vữa, gây hẹp động mạch và dẫn đến cao huyết áp.

• Biến chứng thận (Suy thận giai đoạn cuối)

Tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận mạn tính phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận. Lượng đường cao phá hủy các màng lọc nhỏ trong thận, làm thất thoát đạm (Albumin) ra nước tiểu.

 
Suy thận là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của tiểu đường.

• Biến chứng mắt (Võng mạc tiểu đường)

Các mạch máu nhỏ tại võng mạc bị tổn thương, gây xuất huyết hoặc phù nề điểm vàng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây mù lòa ở người trong độ tuổi lao động.

• Biến chứng thần kinh và loét bàn chân

Bệnh nhân thường bị mất cảm giác ở chân (tê bì, kim châm). Khi bị thương, vết thương rất khó lành do máu lưu thông kém và vi khuẩn dễ phát triển, dẫn đến hoại tử và phải đoạn chi (cắt cụt chân).

Biến chứng bàn chân tiểu đường tiềm ẩn nguy cơ phải đoạn chi rất cao.

4. Bệnh tiểu đường có nguy hiểm không đối với phụ nữ mang thai?

Tiểu đường thai kỳ là một trường hợp đặc biệt cần được giám sát chặt chẽ vì nó đe dọa trực tiếp đến hai sinh mạng.

• Đối với người mẹ: Tăng nguy cơ tiền sản giật, đa ối và nguy cơ chuyển thành tiểu đường tuýp 2 thực thụ sau khi sinh.
• Đối với thai nhi: Thai nhi dễ bị to quá mức (gây khó sinh), hạ đường huyết sau sinh, suy hô hấp hoặc tử vong lưu trong tử cung.
• Ảnh hưởng lâu dài: Trẻ sinh ra từ người mẹ bị tiểu đường có nguy cơ cao bị béo phì và mắc tiểu đường sớm trong tương lai.

5. Phác đồ kiểm soát tiểu đường

Tuy tiểu đường rất nguy hiểm, nhưng bạn hoàn toàn có thể kiểm soát nó bằng cách tuân thủ nguyên tắc “kiềng ba chân”: Dinh dưỡng – Vận động – Thuốc.

5.1. Chế độ dinh dưỡng khoa học

• Kiểm soát lượng tinh bột (Carbohydrate): Ưu tiên các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp như gạo lứt, yến mạch, rau xanh.
• Chia nhỏ bữa ăn: Không nên ăn quá no trong một bữa để tránh đường huyết tăng đột ngột sau ăn.
• Bổ sung chất xơ: Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu và bảo vệ hệ tim mạch.

5.2. Vận động thể chất thường xuyên

• Tình trạng kháng Insulin sẽ giảm đi đáng kể khi bạn tập thể dục.
• Đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe 30 phút mỗi ngày giúp cơ bắp sử dụng Glucose hiệu quả hơn mà không cần nhiều Insulin.

5.3. Tuân thủ phác đồ điều trị bằng thuốc

• Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc dùng theo đơn thuốc của người khác.
• Tự theo dõi đường huyết tại nhà bằng máy đo cá nhân để kịp thời điều chỉnh lối sống.

Kiểm soát chỉ số đường huyết hằng ngày giúp ngăn ngừa biến chứng sớm.

6. Các xét nghiệm quan trọng để đánh giá mức độ nguy hiểm

Để biết tình trạng bệnh tiểu đường có nguy hiểm không đối với riêng bạn, hãy dựa vào các chỉ số cận lâm sàng sau:

• Chỉ số HbA1c: Phản ánh mức đường huyết trung bình trong 3 tháng qua. Đây là “thước đo” chuẩn nhất để dự báo nguy cơ biến chứng. (Mục tiêu nên dưới 7%).
• Đường huyết lúc đói: Giúp đánh giá khả năng kiểm soát đường của cơ thể sau một đêm nghỉ ngơi.
• Xét nghiệm Microalbumin niệu: Giúp phát hiện sớm các tổn thương tại thận ngay cả khi chưa có triệu chứng.
• Kiểm tra soi đáy mắt định kỳ: Nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương võng mạc để can thiệp bằng laser kịp thời.

7. Những lầm tưởng khiến bệnh tiểu đường trở nên nguy hiểm hơn

Nhiều người rơi vào vòng nguy hiểm chỉ vì tin vào những quan niệm sai lầm sau đây:

• “Chỉ cần không ăn đường là khỏi bệnh”: Tinh bột (cơm, bún, bánh mì) khi vào cơ thể đều chuyển hóa thành đường, vì vậy chỉ kiêng đường kính là chưa đủ.
• “Thuốc Tây hại gan thận nên dùng thảo dược thay thế”: Việc tự ý bỏ thuốc Tây để dùng thuốc lá, thuốc nam không rõ nguồn gốc là nguyên nhân nhanh nhất dẫn đến suy thận và hôn mê do đường huyết tăng vọt.
• “Tiểu đường là bệnh của người già”: Hiện nay, tiểu đường tuýp 2 đang trẻ hóa mạnh mẽ do lối sống ít vận động và thực phẩm công nghiệp.

Câu trả lời chắc chắn là CÓ, nếu bạn bỏ mặc và không kiểm soát nó. Tuy nhiên, tiểu đường sẽ KHÔNG NGUY HIỂM nếu bạn hiểu về nó, kiểm soát tốt các chỉ số và duy trì một lối sống lành mạnh. Y học hiện đại đã có rất nhiều giải pháp để giúp người bệnh tiểu đường có tuổi thọ và chất lượng cuộc sống gần như người bình thường.