Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Rất nhiều người thắc mắc liệu rối loạn tiêu hóa đau lưng có nguy hiểm không, nguyên nhân là gì và cách xử lý ra sao. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về mối liên hệ giữa hệ tiêu hóa và vùng lưng để từ đó biết cách theo dõi sức khỏe và điều trị đúng cách.
1. Rối loạn tiêu hóa đau lưng là gì?
“Rối loạn tiêu hóa đau lưng” là tình trạng người bệnh đồng thời gặp các vấn đề tiêu hóa như đầy hơi, khó tiêu, rối loạn đại tiện… kèm theo biểu hiện đau lưng, thường là vùng thắt lưng, giữa lưng hoặc đôi khi đau lan xuống mông, chân.
Không ít người nhầm lẫn triệu chứng này với các bệnh lý cơ xương khớp như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm… Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chính rối loạn tiêu hóa mới là nguyên nhân khởi phát cơn đau lưng.
2. Mối liên hệ giữa rối loạn tiêu hóa và đau lưng
Cơ thể là một hệ thống có tính liên kết chặt chẽ. Các cơ quan tưởng như “xa nhau” như ruột và lưng lại có thể tác động lẫn nhau thông qua nhiều cơ chế thú vị.
2.1. Phản xạ thần kinh giữa ruột và cột sống
Hệ thần kinh ruột và hệ thần kinh trung ương có mối liên kết chặt chẽ thông qua “trục não – ruột”. Khi ruột bị kích thích hoặc viêm, tín hiệu đau có thể được truyền đến vùng lưng thông qua các dây thần kinh tạng – gây cảm giác đau lan.
Phản xạ thần kinh giữa ruột và cột sống gây rối loạn tiêu hóa đau lưng.
2.2. Căng tức bụng kéo theo đau lưng
Rối loạn tiêu hóa gây chướng bụng, đầy hơi làm tăng áp lực trong ổ bụng. Khi đó, cơ thành bụng và cơ lưng bị kéo căng, gây mỏi, đau âm ỉ vùng lưng dưới hoặc giữa lưng.
2.3. Tư thế sai khi bị đau bụng
Khi bị đau bụng hoặc tiêu chảy, người bệnh thường có xu hướng co người lại để giảm cơn đau. Tư thế này nếu duy trì lâu sẽ làm căng cơ lưng và gây nhức mỏi.
2.4. Thiếu hụt dinh dưỡng gây yếu cơ lưng
Rối loạn tiêu hóa kéo dài khiến cơ thể kém hấp thu canxi, magie, vitamin nhóm B… gây yếu cơ, đau cơ, trong đó lưng là vùng bị ảnh hưởng nhiều do thường xuyên gánh trọng lượng cơ thể.
3. Nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa đau lưng
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng vừa bị rối loạn tiêu hóa, vừa đau lưng. Hiểu đúng lý do sẽ giúp bạn tìm được cách xử lý phù hợp.
3.1. Chế độ ăn uống thiếu khoa học
- Ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, thực phẩm khó tiêu
- Ăn không đúng giờ, bỏ bữa, ăn nhanh không nhai kỹ
- Uống rượu bia, nước ngọt có gas thường xuyên
Những thói quen này gây mất cân bằng nhu động ruột, sinh hơi nhiều trong bụng → gây căng tức bụng và lan đau ra lưng.
Chế độ ăn uống thiếu khoa học gây rối loạn tiêu hóa đau lưng.
3.2. Tác dụng phụ của thuốc
Kháng sinh, thuốc giảm đau NSAIDs, thuốc điều trị loãng xương… đều có thể gây rối loạn tiêu hóa. Các thuốc này không chỉ ảnh hưởng đến niêm mạc ruột mà còn gây mỏi cơ lưng, đau nhức toàn thân nếu dùng lâu ngày.
3.3. Hội chứng ruột kích thích (IBS)
IBS là một dạng rối loạn chức năng ruột thường gặp, gây ra triệu chứng luân phiên tiêu chảy – táo bón – đầy bụng – đau bụng kèm theo mệt mỏi, đau cơ, đau lưng âm ỉ, kéo dài.
3.4. Viêm đại tràng
Tình trạng viêm đại tràng, nhất là đại tràng sigma và đại tràng trái, có thể gây đau vùng bụng dưới bên trái, sau đó lan ra lưng dưới theo cung phản xạ thần kinh.
3.5. Các bệnh lý khác đi kèm
Một số bệnh lý có biểu hiện cả rối loạn tiêu hóa và đau lưng như:
- Viêm tụy mạn: Đau bụng giữa và đau lưng dữ dội sau ăn
- Loét dạ dày – tá tràng: Đau thượng vị lan ra sau lưng
- Bệnh thận: Viêm thận, sỏi thận có thể gây đau bụng và đau lưng dưới, nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa
4. Rối loạn tiêu hóa đau lưng có nguy hiểm không?
Tình trạng này có thể là lành tính hoặc cảnh báo vấn đề nghiêm trọng, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra.
- Nếu do ăn uống, stress, dùng thuốc ngắn ngày → có thể cải thiện sau vài ngày nếu chăm sóc đúng.
- Nếu triệu chứng kéo dài, kèm theo đau lưng dữ dội, tiêu chảy phân nhầy máu, sút cân, mất ngủ… → cần khám sớm vì có thể liên quan đến bệnh viêm ruột, tổn thương cơ xương khớp, hoặc thận.
Rối loạn tiêu hóa đau lưng có thể là dấu hiệu bệnh lý nghiêm trọng.
Việc chủ quan để tình trạng kéo dài có thể dẫn đến:
- Viêm mạn tính đường ruột
- Suy nhược, kém hấp thu dinh dưỡng
- Tăng nguy cơ mắc bệnh cơ xương khớp
- Ảnh hưởng chất lượng sống và khả năng lao động
5. Phân biệt rối loạn tiêu hóa đau lưng và đau bụng kinh ở phụ nữ
Ở phụ nữ, tình trạng rối loạn tiêu hóa đau lưng dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề phụ khoa hoặc tiền kinh nguyệt. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ để xử lý đúng:
Những nguyên nhân thường gặp ở nữ:
- Căng thẳng trước kỳ kinh
- Dùng thuốc tránh thai ảnh hưởng nội tiết
- Lạc nội mạc tử cung gây đầy bụng, đau lưng, rối loạn đại tiện
- Viêm vùng chậu mạn tính
Nếu đau lưng xuất hiện đồng thời với tiêu chảy, đầy hơi, táo bón không liên quan đến kỳ kinh, rất có thể bạn đang bị rối loạn tiêu hóa chức năng và cần điều chỉnh lối sống sớm.
6. Cách xử lý khi bị rối loạn tiêu hóa kèm đau lưng
Khi gặp tình trạng rối loạn tiêu hóa kèm theo đau lưng, điều quan trọng là không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ nhẹ đến nghiêm trọng. Dưới đây là một số cách giúp cải thiện tình trạng rối loạn tiêu hóa đau lưng ngay tại nhà:
Theo dõi triệu chứng:
Ghi nhận cụ thể các triệu chứng rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy, táo bón, buồn nôn, đầy hơi…) và đặc điểm của cơn đau lưng (vị trí, cường độ, có lan không, đau âm ỉ hay dữ dội, đau khi nào). Thông tin này rất quan trọng khi bạn đi khám bác sĩ.
Chế độ ăn nhẹ:
- Ưu tiên thức ăn dễ tiêu hóa: Cháo, súp, cơm nhão, bánh mì nướng, khoai tây luộc.
- Tránh thực phẩm gây kích ứng: Đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ sống, sữa và các sản phẩm từ sữa (nếu nghi ngờ không dung nạp lactose), thức uống có ga, cà phê, rượu bia.
- Uống đủ nước: Uống nước lọc, nước oresol (nếu có tiêu chảy để bù điện giải), trà gừng ấm. Tránh đồ uống có đường hoặc quá lạnh.
Nghỉ ngơi và thư giãn:
- Nằm nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái giúp giảm áp lực lên lưng và hệ tiêu hóa.
- Chườm ấm vùng bụng và lưng có thể giúp giảm đau và khó chịu.
- Tránh các hoạt động nặng nhọc hoặc tập thể dục gắng sức.
Sử dụng thuốc không kê đơn (thận trọng):
- Thuốc giảm đau thông thường: Paracetamol có thể giúp giảm đau lưng và các cơn đau bụng nhẹ. Tuyệt đối không dùng các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Naproxen khi có vấn đề tiêu hóa vì chúng có thể gây kích ứng dạ dày.
- Thuốc hỗ trợ tiêu hóa: Một số loại men vi sinh hoặc men tiêu hóa có thể hữu ích, nhưng nên tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ.
7. Khi nào cần đi khám?
Hãy đến cơ sở y tế nếu bạn gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Đau lưng dữ dội, kéo dài trên 1 tuần
- Tiêu chảy, táo bón kéo dài kèm phân bất thường
- Sút cân nhanh, mệt mỏi không rõ lý do
- Đau lan xuống chân hoặc kèm tiểu buốt, sốt
- Đau bụng không rõ nguyên nhân, cơn đau ngày càng tăng
Rối loạn tiêu hóa đau lưng là tình trạng khá phổ biến nhưng lại dễ bị bỏ qua. Dù phần lớn là do nguyên nhân lành tính như ăn uống kém, stress hay loạn khuẩn ruột, nhưng nếu để kéo dài có thể tiềm ẩn nhiều vấn đề nghiêm trọng. Việc theo dõi triệu chứng, chăm sóc đúng cách và chủ động khám sớm khi cần thiết là chìa khóa để bảo vệ hệ tiêu hóa và sức khỏe toàn thân.
