Vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

Vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục là triệu chứng phổ biến ở phụ nữ, có thể là dấu hiệu viêm âm đạo do nấm. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách giúp tránh biến chứng và bảo vệ sức khỏe sinh sản.

1. Vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục là tình trạng gì?

Khi vùng kín xuất hiện ngứa rát kèm theo khí hư trắng, vón cục như bã đậu, rất nhiều chị em cho rằng đây là “bình thường” hoặc chỉ do thay đổi nội tiết. Tuy nhiên, đây thường là dấu hiệu cảnh báo viêm âm đạo do nấm Candida, một trong những bệnh phụ khoa phổ biến nhất.

Nấm Candida là vấn đề thường gặp với sức khỏe vùng kín phụ nữ

Thống kê cho thấy, hơn 70% phụ nữ từng ít nhất một lần bị viêm âm đạo do nấm Candida, và khoảng 40% trong số đó tái phát nếu không điều trị đúng cách. Nếu để kéo dài, viêm nhiễm có thể lan rộng, ảnh hưởng đến tử cung, buồng trứng, vòi trứng – làm tăng nguy cơ vô sinh, thai ngoài tử cung hoặc sinh non.

Việc hiểu đúng về nguyên nhân, biểu hiện, cách điều trị và phòng ngừa tình trạng vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục sẽ giúp chị em bảo vệ sức khỏe sinh sản hiệu quả và chủ động hơn trong việc chăm sóc vùng kín.

2. Nguyên nhân khiến vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục

2.1 Viêm âm đạo do nấm Candida albicans

– Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây triệu chứng vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục như bã đậu.
– Candida là loại nấm tồn tại sẵn trong cơ thể, nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi như môi trường âm đạo thay đổi, nấm phát triển quá mức gây viêm nhiễm.

2.2 Lạm dụng thuốc kháng sinh

– Kháng sinh phổ rộng tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi trong âm đạo, làm mất cân bằng hệ vi sinh → nấm dễ phát triển.
– Những người điều trị nhiễm trùng răng miệng, viêm phế quản kéo dài thường bị viêm nấm sau khi uống kháng sinh.

2.3 Thay đổi nội tiết tố

– Nội tiết tố estrogen giảm (trong thai kỳ, sau sinh, tiền mãn kinh) làm giảm lượng glycogen trong âm đạo → môi trường axit bị phá vỡ → dễ nhiễm nấm.
– Đây là lý do phụ nữ sau sinh hay bị viêm nấm tái phát.

2.4 Vệ sinh sai cách

– Thụt rửa sâu, dùng dung dịch có chất tẩy mạnh, mặc đồ lót ẩm… đều tạo điều kiện cho nấm Candida phát triển.
– Không thay băng vệ sinh thường xuyên khi hành kinh cũng là yếu tố nguy cơ.

2.5 Quan hệ tình dục không an toàn

– Mặc dù nấm Candida không lây truyền hoàn toàn qua đường tình dục, nhưng quan hệ khi viêm sẽ làm tổn thương niêm mạc âm đạo, lan rộng vùng viêm.
– Quan hệ với người bị nấm cũng làm tăng nguy cơ tái nhiễm.

Nấm Candida phát triển quá mức gây ra dịch trắng vón cục, ngứa rát và viêm nhiễm vùng kín.

3. Dấu hiệu nhận biết vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục

3.1 Ngứa rát âm hộ – âm đạo

– Ngứa liên tục hoặc từng cơn, đặc biệt là ban đêm, khi thời tiết nóng hoặc sau quan hệ.
– Rát khi đi tiểu, khi lau chùi hoặc khi vận động nhiều.

3.2 Dịch trắng vón cục như bã đậu

– Không tan trong nước, có thể bám vào đáy quần lót.
– Không có mùi hoặc mùi hơi chua nhẹ.
– Khác với khí hư bình thường: khí hư sinh lý trong, không mùi, không gây ngứa.

3.3 Sưng đỏ, đau rát vùng kín

Vùng kín có thể bị đau rát sưng đỏ khó chịu 

– Niêm mạc âm hộ có thể sưng, đỏ, khó chịu khi ngồi hoặc đi lại.
– Có thể đau khi quan hệ.

4. Các yếu tố làm tăng nguy cơ tái phát viêm nấm âm đạo

4.1. Sử dụng kháng sinh hoặc thuốc tránh thai nội tiết kéo dài

• Kháng sinh: Việc sử dụng kháng sinh trong thời gian dài để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn khác có thể tiêu diệt không chỉ vi khuẩn có hại mà cả vi khuẩn có lợi (Lactobacillus) trong âm đạo. Những vi khuẩn có lợi này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ pH cân bằng và ngăn chặn sự phát triển quá mức của nấm Candida. Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, nấm Candida sẽ có cơ hội sinh sôi và gây bệnh.
• Thuốc tránh thai nội tiết: Một số loại thuốc tránh thai chứa hàm lượng estrogen cao có thể làm thay đổi môi trường âm đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm Candida phát triển. Estrogen có thể làm tăng lượng glycogen trong các tế bào âm đạo, mà glycogen lại là nguồn thức ăn cho nấm.

4.2. Bệnh lý nền và suy giảm miễn dịch

• Đái tháo đường: Phụ nữ mắc bệnh tiểu đường không kiểm soát tốt đường huyết có nguy cơ cao bị viêm nấm tái phát. Nồng độ đường cao trong máu và cả trong dịch tiết âm đạo tạo môi trường giàu dinh dưỡng cho nấm Candida phát triển mạnh.
• Suy giảm miễn dịch: Hệ miễn dịch yếu kém, do các bệnh như HIV/AIDS, hóa trị, xạ trị hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, sẽ làm giảm khả năng kiểm soát sự phát triển của nấm. Khi khả năng phòng vệ của cơ thể suy yếu, nấm Candida, vốn tồn tại tự nhiên, dễ dàng bùng phát thành nhiễm trùng.
• Sử dụng Corticosteroid lâu dài: Corticosteroid là thuốc ức chế miễn dịch, thường được dùng để điều trị các bệnh viêm nhiễm hoặc tự miễn. Việc sử dụng lâu dài các loại thuốc này sẽ làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể, tạo điều kiện cho nấm Candida phát triển mạnh mẽ và khó kiểm soát.

4.3. Thói quen sinh hoạt và vệ sinh

• Mặc đồ lót chật, bí hơi, không thấm hút: Quần lót làm từ chất liệu tổng hợp (như nylon) hoặc quá chật sẽ tạo ra môi trường ẩm ướt, bí bách và thiếu thông thoáng ở vùng kín. Đây là điều kiện lý tưởng để nấm Candida sinh sôi nảy nở. Ưu tiên đồ lót cotton, thoáng mát và thay giặt thường xuyên là rất quan trọng.
• Ăn nhiều đường tinh luyện, tinh bột dễ lên men: Chế độ ăn uống nhiều đường, bánh kẹo, nước ngọt và các loại tinh bột dễ tiêu hóa có thể làm tăng lượng đường trong cơ thể. Nấm Candida “ưa” đường và sẽ phát triển mạnh mẽ hơn khi có nguồn năng lượng dồi dào này, đặc biệt nếu bạn bị tiểu đường hoặc có xu hướng đường huyết cao.

Tinh bột xấu ở thức ăn nhanh có thể là nguyên nhân khiến Candida phát triển mạnh hơn

• Quan hệ tình dục không vệ sinh: Mặc dù viêm nấm âm đạo không được coi là bệnh lây truyền qua đường tình dục điển hình, nhưng quan hệ không an toàn hoặc không vệ sinh có thể gây mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo, làm tăng nguy cơ nhiễm nấm hoặc tái nhiễm. Vệ sinh sạch sẽ trước và sau quan hệ là rất cần thiết.

5. Phân biệt tình trạng vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục với các dạng viêm âm đạo khác

Để xác định đúng nguyên nhân gây ra tình trạng vùng kín bị ngứa và có dịch trắng vón cục, chị em cần phân biệt rõ với các dạng viêm âm đạo khác như viêm do vi khuẩn, trùng roi hoặc rối loạn nội tiết. Dưới đây là những điểm khác biệt cụ thể giúp chị em dễ nhận diện:

5.1 Viêm âm đạo do nấm Candida

– Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của hiện tượng khí hư trắng, đặc như bã đậu.
– Khí hư thường không có mùi hoặc có mùi chua nhẹ, đặc điểm là vón cục rõ rệt, bám dính quanh thành âm đạo.
– Cảm giác ngứa vùng kín thường dữ dội, nhất là vào ban đêm hoặc sau khi vận động.

Các dấu hiệu ngứa vùng kín rất đa dạng 

– Âm hộ có thể sưng đỏ, đau rát khi đi tiểu hoặc khi quan hệ tình dục.
– Không kèm theo sốt hay các triệu chứng toàn thân.

5.2 Viêm âm đạo do vi khuẩn yếm khí (vi khuẩn kỵ khí)

– Biểu hiện đặc trưng là khí hư có màu xám nhạt, loãng như nước.
– Khí hư có mùi tanh rất rõ, nhất là sau quan hệ tình dục.
– Cảm giác ngứa vùng kín thường nhẹ hoặc chỉ có cảm giác ẩm ướt khó chịu.
– Không gây dịch trắng vón cục như nấm Candida, mà khí hư thường chảy nhiều ra ngoài quần lót.
– Nếu kéo dài, có thể gây rối loạn môi trường pH âm đạo nghiêm trọng.

5.3 Viêm âm đạo do trùng roi Trichomonas

– Trường hợp này thường kèm khí hư màu vàng hoặc xanh, loãng, đôi khi có bọt.
– Mùi hôi rất khó chịu và có thể lan rộng, đặc biệt sau khi quan hệ hoặc vào cuối ngày.
– Cảm giác ngứa và rát vùng kín rất rõ, có thể kèm đau khi đi tiểu, đau khi giao hợp.
– Viêm do trùng roi thường có tính chất lây truyền qua đường tình dục, do đó cần điều trị đồng thời cả bạn tình để tránh tái nhiễm.
– Nếu không điều trị đúng, tình trạng có thể lan sâu hơn lên cổ tử cung và gây viêm phụ khoa phức tạp.

Như vậy, nếu khí hư trắng vón cục, không mùi hoặc hơi chua, ngứa nhiều, khả năng cao là do nấm Candida. Nếu khí hư có mùi tanh, loãng, màu xám, nghi ngờ viêm do vi khuẩn. Còn nếu khí hư vàng xanh, có bọt, kèm đau rát rõ, cần nghĩ đến viêm do trùng roi.

Việc nhận diện đúng dạng viêm không chỉ giúp điều trị nhanh chóng, mà còn tránh lạm dụng thuốc hoặc điều trị sai hướng gây hậu quả lâu dài.