Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy là tình trạng khiến nhiều cha mẹ lo lắng, đặc biệt khi bé đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, có mùi chua hoặc tóe nước. Tuy nhiên, không phải cứ trẻ bú mẹ đi ngoài nhiều là tiêu chảy. Ở giai đoạn sơ sinh, phân của bé thường mềm, hơi lỏng, màu vàng và có thể đi ngoài nhiều lần trong ngày.
Điều quan trọng là cha mẹ cần phân biệt đâu là hiện tượng bình thường, đâu là dấu hiệu bất thường cần theo dõi hoặc đưa bé đi khám.
1. Trẻ sơ sinh bú mẹ đi ngoài thế nào là bình thường?
Trẻ bú mẹ hoàn toàn thường có phân mềm, màu vàng, hơi lỏng, đôi khi lợn cợn như hoa cà hoa cải. Một số bé đi ngoài sau mỗi cữ bú, nhưng vẫn được xem là bình thường nếu:
- Bé bú tốt
- Ngủ ngoan
- Không sốt
- Không nôn nhiều
- Không quấy khóc bất thường
- Tăng cân đều
- Phân không có máu hoặc nhầy nhiều
Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ dựa vào số lần đi ngoài để kết luận bé bị tiêu chảy.
Trẻ sơ sinh đi ngoài phân thường có hoa cà hoa cải
2. Dấu hiệu trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy
Có thể nghi ngờ trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy khi bé có các biểu hiện sau:
- Số lần đi ngoài tăng đột ngột so với bình thường
- Phân rất lỏng, nhiều nước, thấm nhanh vào tã
- Phân có mùi chua, tanh hoặc hôi bất thường
- Phân có nhầy, bọt hoặc lẫn máu
- Bé bú kém, nôn trớ
- Bé quấy khóc, mệt, ngủ không yên
- Bé sốt hoặc có dấu hiệu mất nước
Dấu hiệu mất nước cần đặc biệt chú ý gồm: môi khô, khóc không có nước mắt, tã khô lâu, mắt trũng, thóp trũng, bé lừ đừ hoặc khó đánh thức.
3. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy
Không phải trường hợp nào bé tiêu chảy cũng do sữa mẹ hoặc do mẹ ăn uống sai cách. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
3.1. Hệ tiêu hóa của bé còn non nớt
Trong những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện nên dễ bị rối loạn khi có thay đổi nhỏ về môi trường, thuốc, chế độ bú hoặc sức khỏe chung.
3.2. Nhiễm virus, vi khuẩn đường ruột
Mầm bệnh có thể xâm nhập qua tay người chăm sóc, khăn, dụng cụ bú, núm ti giả hoặc môi trường xung quanh. Trường hợp này bé có thể tiêu chảy kèm sốt, nôn, phân nhiều nước hoặc nhầy máu.
3.3. Dị ứng hoặc nhạy cảm với đạm sữa bò
Một số bé bú mẹ có thể nhạy cảm với đạm sữa bò từ chế độ ăn của mẹ. Dấu hiệu gợi ý gồm tiêu chảy kéo dài, phân nhầy máu, nổi mẩn, chàm da, nôn trớ hoặc chậm tăng cân.
3.4. Mẹ hoặc bé đang dùng thuốc
Một số thuốc, đặc biệt là kháng sinh, có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột, khiến bé đi ngoài phân lỏng hơn.
3.5. Vệ sinh chưa đảm bảo
Dụng cụ hút sữa, bình sữa dùng bổ sung, tay người chăm sóc hoặc khăn lau không sạch cũng có thể làm tăng nguy cơ tiêu chảy ở trẻ sơ sinh.
Hệ tiêu hóa non nớt của trẻ dễ gặp vấn đề gây tiêu chảy
4. Trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy có nên tiếp tục bú mẹ không?
Có. Khi trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy, mẹ vẫn nên tiếp tục cho bé bú. Sữa mẹ giúp bổ sung nước, năng lượng và kháng thể, hỗ trợ bé chống lại tác nhân gây bệnh.
Mẹ nên:
- Cho bé bú theo nhu cầu
- Tăng số cữ bú nếu bé bú được
- Chia nhỏ cữ bú nếu bé dễ nôn
- Không ép bé bú quá nhiều một lúc
- Theo dõi số lần tiểu và tình trạng tỉnh táo của bé
Tuyệt đối không ngưng bú mẹ vì quan niệm “nhịn bú cho khô ruột”. Điều này có thể khiến bé mất nước và mệt hơn.
5. Trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy mẹ nên ăn gì?
Chế độ ăn của mẹ không phải lúc nào cũng là nguyên nhân trực tiếp khiến bé tiêu chảy. Tuy nhiên, mẹ nên ăn uống lành mạnh, dễ tiêu và đủ chất để duy trì nguồn sữa ổn định.
Mẹ nên ăn:
- Cơm mềm, cháo, khoai lang, khoai tây, yến mạch
- Thịt nạc, cá, trứng, đậu phụ
- Rau củ nấu chín như cà rốt, bí đỏ, rau ngót, bí xanh
- Trái cây chín như chuối, táo, lê, đu đủ
- Nước ấm, canh, súp, cháo loãng
- Sữa chua nếu mẹ dung nạp tốt
Mẹ nên hạn chế:
- Đồ sống, tái, gỏi, rau sống
- Đồ cay nóng
- Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ
- Nước ngọt có gas, trà sữa, cà phê đậm đặc
- Rượu bia, thuốc lá
- Thực phẩm lạ dễ gây dị ứng
Nếu sau khi mẹ ăn một món nào đó bé tiêu chảy nặng hơn, nổi mẩn, nôn trớ hoặc phân nhầy máu, mẹ nên ghi lại và trao đổi với bác sĩ.
6. Trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy phải làm sao?
Khi bé bị tiêu chảy, cha mẹ cần bình tĩnh xử lý theo các bước sau:
6.1. Tiếp tục cho bé bú
Không ngưng bú mẹ. Có thể cho bú nhiều lần hơn, mỗi lần ít hơn nếu bé dễ nôn trớ.
6.2. Theo dõi dấu hiệu mất nước
Cần quan sát bé có tiểu ít, môi khô, khóc không nước mắt, mắt trũng, thóp trũng, bú kém hoặc lừ đừ không.
6.3. Không tự ý cho uống nước lá
Không cho trẻ sơ sinh uống nước lá ổi, hồng xiêm xanh, nước gạo rang hoặc mẹo dân gian vì có thể gây nguy hiểm cho hệ tiêu hóa non nớt của bé.
6.4. Không tự ý dùng thuốc
Không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy, kháng sinh, men tiêu hóa hay men vi sinh nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
6.5. Giữ vệ sinh sạch sẽ
Cha mẹ nên rửa tay trước khi chăm bé, thay tã ngay sau khi bé đi ngoài, vệ sinh mông bằng nước ấm và tiệt trùng dụng cụ bú nếu có sử dụng.
Khi trẻ bị tiêu chảy, nên tiếp tục cho trẻ bú sữa
7. Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy đi khám?
Cần đưa bé đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Bé dưới 3 tháng tuổi bị tiêu chảy kèm sốt
- Bé đi ngoài liên tục, phân toàn nước
- Phân có máu hoặc nhầy nhiều
- Bé nôn nhiều, không bú được
- Bé bỏ bú hoặc bú rất kém
- Bé li bì, khó đánh thức
- Bé ít tiểu, tã khô lâu bất thường
- Môi khô, mắt trũng, thóp trũng
- Tiêu chảy kéo dài không cải thiện
- Bé sụt cân hoặc không tăng cân
Với trẻ sơ sinh, cha mẹ không nên chờ quá lâu vì bé có thể mất nước nhanh.
8. Cách phòng ngừa tiêu chảy ở trẻ sơ sinh bú mẹ
Để giảm nguy cơ trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy, cha mẹ nên:
- Cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có thể
- Mẹ ăn chín, uống sôi, chọn thực phẩm sạch
- Rửa tay trước khi bế bé, cho bú và thay tã
- Vệ sinh bầu ngực đúng cách
- Tiệt trùng dụng cụ hút sữa, bình sữa, núm ti nếu dùng
- Bảo quản sữa mẹ đúng cách
- Tránh để người đang mắc bệnh tiêu hóa tiếp xúc gần với bé
- Đưa bé đi tiêm chủng đầy đủ theo lịch
9. Những sai lầm thường gặp khi trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy
Khi bé tiêu chảy, nhiều cha mẹ vì quá lo lắng nên dễ xử lý sai. Một số sai lầm cần tránh gồm:
9.1. Ngưng bú mẹ
Đây là sai lầm phổ biến và nguy hiểm. Sữa mẹ không nên bị ngưng đột ngột khi bé tiêu chảy, trừ khi bác sĩ có chỉ định đặc biệt. Bé cần tiếp tục bú để được bù nước và duy trì dinh dưỡng.
9.2. Tự mua thuốc cầm tiêu chảy
Thuốc cầm tiêu chảy không phù hợp để tự dùng cho trẻ sơ sinh. Nếu tiêu chảy do nhiễm trùng, việc cầm phân sai cách có thể giữ lại tác nhân gây bệnh trong đường ruột.
9.3. Lạm dụng kháng sinh
Không phải tiêu chảy nào cũng do vi khuẩn. Nếu nguyên nhân là virus, dị ứng hoặc rối loạn tiêu hóa, kháng sinh không giúp bé khỏi nhanh hơn, thậm chí có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột.
9.4. Cho bé uống nước lá
Nước lá, thuốc nam, mẹo dân gian không rõ liều lượng có thể gây nguy cơ nhiễm khuẩn, ngộ độc hoặc làm chậm thời điểm bé được điều trị đúng.
9.5. Mẹ kiêng ăn quá mức
Nhiều mẹ chỉ ăn cơm trắng, thịt nạc vì sợ sữa ảnh hưởng đến con. Điều này có thể khiến mẹ thiếu chất, mệt mỏi, giảm khả năng chăm bé. Mẹ nên ăn đa dạng, chọn món lành mạnh thay vì kiêng cực đoan.
10. Câu hỏi thường gặp về trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy
10.1. Mẹ ăn đồ tanh có làm trẻ tiêu chảy không?
Không phải cứ mẹ ăn đồ tanh là bé tiêu chảy. Tuy nhiên, nếu mẹ ăn thực phẩm không đảm bảo vệ sinh hoặc bé có cơ địa dị ứng, trẻ có thể bị ảnh hưởng. Mẹ nên ăn đồ chín, sạch, chế biến đơn giản.
10.2. Trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy bao lâu thì khỏi?
Thời gian khỏi phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu rối loạn nhẹ, bé có thể cải thiện sau vài ngày. Nếu do nhiễm trùng, dị ứng hoặc bệnh lý tiêu hóa, tình trạng có thể kéo dài hơn và cần được bác sĩ đánh giá.
10.3. Có nên cho trẻ sơ sinh uống men vi sinh không?
Không nên tự ý dùng men vi sinh cho trẻ sơ sinh nếu chưa có tư vấn. Một số trường hợp có thể được bác sĩ chỉ định, nhưng cần đúng loại, đúng liều và phù hợp độ tuổi.
Trẻ sơ sinh bú mẹ bị tiêu chảy cần được theo dõi kỹ, đặc biệt là dấu hiệu mất nước, bú kém, sốt, nôn hoặc phân có máu. Trong hầu hết trường hợp, mẹ vẫn nên tiếp tục cho bé bú, ăn uống đủ chất, giữ vệ sinh sạch sẽ và không tự ý dùng thuốc cho trẻ.
Nếu bé tiêu chảy nhiều, mệt, bỏ bú, ít tiểu hoặc có biểu hiện bất thường, cha mẹ nên đưa bé đi khám sớm để được xử lý đúng cách.
