Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Hệ tiêu hóa của trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, còn chưa hoàn thiện, vì vậy tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống khá phổ biến. Không ít cha mẹ lo lắng khi thấy con đi phân lợn cợn, có thức ăn chưa tiêu hóa hết, kèm theo mùi chua, thậm chí đi ngoài nhiều lần trong ngày. Đây có thể là dấu hiệu sinh lý bình thường nhưng cũng có thể liên quan đến rối loạn tiêu hóa hoặc bệnh lý đường ruột. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân, cách xử lý và phòng ngừa hiệu quả.
1. Tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống
Đi ngoài phân sống là tình trạng trẻ đi tiêu phân còn chứa nhiều thức ăn chưa được tiêu hóa hết, nhìn thấy rõ từng mảnh rau, hạt cơm, thậm chí có chất nhầy. Phân thường lỏng, sệt, có mùi chua, đi nhiều lần trong ngày.
Ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi, hệ tiêu hóa còn non nớt nên hiện tượng đi ngoài phân sống xảy ra khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài có thể khiến trẻ hấp thu kém, chậm tăng cân, suy dinh dưỡng và giảm sức đề kháng.
Hệ tiêu hoá của trẻ chưa ổn định khiến cho tiêu hoá không hết thức ăn
2. Nguyên nhân khiến trẻ bị đi ngoài phân sống
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống, có thể do yếu tố sinh lý tự nhiên hoặc do bệnh lý.
2.1. Nguyên nhân sinh lý (thường không nguy hiểm)
- Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện: Ở trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa còn non nớt. Lượng men tiêu hóa chưa đầy đủ và nhu động ruột nhanh khiến thức ăn chưa kịp tiêu hóa đã bị đẩy ra ngoài.
- Chế độ ăn không hợp lý: Việc ăn quá nhiều chất xơ thô, các loại rau sống, trái cây nhiều xơ, hoặc đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán có thể làm trẻ bị đi ngoài phân sống.
- Thay đổi chế độ ăn đột ngột: Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, đổi loại sữa công thức, hoặc thử một món ăn mới, hệ tiêu hóa của trẻ cần thời gian để thích nghi, gây ra rối loạn tạm thời.
2.2. Nguyên nhân bệnh lý (cần lưu ý)
- Nhiễm khuẩn đường ruột: Vi khuẩn (như E.coli), virus (như Rotavirus) hoặc ký sinh trùng có thể tấn công đường ruột, khiến trẻ đi ngoài phân lỏng, phân sống, kèm theo sốt và nôn.
- Loạn khuẩn đường ruột: Thường gặp sau khi trẻ dùng kháng sinh. Kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi, làm mất cân bằng hệ vi sinh, gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa kéo dài.
- Không dung nạp lactose: Nếu trẻ không có khả năng tiêu hóa đường lactose trong sữa, phân sẽ lỏng, có mùi chua và sủi bọt, đi kèm với tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống.
- Ký sinh trùng (giun, lamblia): Một số loại ký sinh trùng có thể làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng của ruột, dẫn đến tình trạng phân sống, bụng chướng và suy dinh dưỡng.
- Thiếu men tiêu hóa: Thiếu hụt các men tiêu hóa bẩm sinh như men lactase, amylase cũng là nguyên nhân khiến thức ăn không được phân giải hết.
Trẻ đi ngoài phân sống có thể do gặp phải vấn đề bệnh lý về tiêu hoá
3. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị đi ngoài phân sống cần đi khám ngay
Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống kèm theo các dấu hiệu sau:
- Đi ngoài quá nhiều lần: Trẻ đi ngoài trên 5 lần/ngày, phân toàn nước, có nhầy hoặc máu.
- Triệu chứng toàn thân: Trẻ sốt cao, nôn nhiều, quấy khóc, bụng đau quặn.
- Dấu hiệu mất nước: Môi khô, mắt trũng, tiểu tiện ít, khóc không có nước mắt.
- Tình trạng kéo dài: Tình trạng đi ngoài phân sống kéo dài hơn 1 tuần, trẻ mệt mỏi, sụt cân hoặc không tăng cân.
Đây có thể là dấu hiệu của rối loạn tiêu hóa nặng hoặc bệnh lý nhiễm khuẩn đường ruột, cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
4. Cách xử lý khi trẻ bị đi ngoài phân sống
Khi trẻ đi ngoài phân sống, cha mẹ không nên quá lo lắng nhưng cũng không được chủ quan. Cách xử lý cần dựa vào mức độ và nguyên nhân:
4.1. Trường hợp nhẹ, nguyên nhân sinh lý
Nếu trẻ vẫn vui chơi bình thường, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:
- Đối với trẻ bú mẹ: Mẹ nên hạn chế thực phẩm khó tiêu, nhiều dầu mỡ, cay nóng. Thay vào đó, tăng cường rau xanh, hoa quả tươi, thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và men vi sinh tự nhiên (sữa chua, kefir).
- Đối với trẻ ăn dặm hoặc lớn hơn: Cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, khoai, chuối chín; hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt có gas, bánh kẹo ngọt.
- Chia nhỏ bữa ăn: Không ép trẻ ăn quá nhiều trong một bữa, chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.
- Theo dõi: Quan sát trẻ 2-3 ngày, nếu tình trạng cải thiện và trẻ vẫn khỏe mạnh, có thể yên tâm.
Điều chỉnh lại chế độ ăn hỗ trợ cải thiện tiêu hoá cho trẻ
4.2. Trường hợp nghi ngờ bệnh lý
- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ: Sữa mẹ chứa kháng thể giúp chống lại nhiễm khuẩn. Không nên ngừng cho trẻ bú hoàn toàn.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ: Khi trẻ có các dấu hiệu nguy hiểm như sốt, phân có máu, nôn trớ, hoặc tiêu chảy kéo dài, hãy đưa trẻ đi khám ngay.
- Không tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh vì có thể làm bệnh trở nên nặng hơn.
4.3. Sử dụng men vi sinh hoặc men tiêu hóa hỗ trợ
- Men vi sinh (Probiotics): Chứa các lợi khuẩn như Lactobacillus, Bifidobacterium giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Việc bổ sung men vi sinh có thể giúp cải thiện tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống do loạn khuẩn.
- Men tiêu hóa (Enzymes): Trong trường hợp thiếu men tiêu hóa bẩm sinh, bác sĩ có thể kê đơn men tiêu hóa để hỗ trợ quá trình phân giải thức ăn.
Cần sử dụng các loại men này theo đúng chỉ định của bác sĩ, không nên lạm dụng lâu dài.
5. Cách phòng ngừa tình trạng trẻ bị đi ngoài phân sống
- Ăn uống hợp lý: Cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm nhưng chia bữa nhỏ. Tránh cho trẻ ăn quá nhiều chất xơ cứng, đồ ngọt, hoặc đồ ăn nhiều dầu mỡ.
- Giữ vệ sinh: Rửa tay sạch sẽ cho trẻ và người chăm sóc, đặc biệt là trước khi ăn. Vệ sinh dụng cụ ăn uống của trẻ thật kỹ lưỡng.
- Hạn chế lạm dụng kháng sinh: Chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ để bảo vệ hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột.
- Tẩy giun định kỳ: Với trẻ trên 2 tuổi, cần tẩy giun theo khuyến cáo để phòng ngừa các bệnh đường ruột do ký sinh trùng.
- Tiêm phòng đầy đủ: Đặc biệt tiêm vaccine Rotavirus, một trong những nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy nặng ở trẻ nhỏ.
Cần chú ý trong sinh hoạt phòng ngừa trẻ đi ngoài phân sống
6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu nhận thấy tình trạng đi ngoài phân sống của trẻ có kèm theo bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào sau đây:
- Sốt cao: Trẻ sốt từ 38.5°C trở lên.
- Dấu hiệu mất nước: Môi khô, mắt trũng sâu, tiểu ít, khóc không có nước mắt.
- Nôn trớ liên tục: Trẻ nôn nhiều, không thể ăn uống hoặc bú sữa.
- Phân bất thường: Phân có lẫn máu, chất nhầy hoặc có mùi tanh, thối.
- Trẻ li bì, mệt mỏi: Bé kém linh hoạt, bỏ bú hoặc bú ít, ngủ li bì.
Những dấu hiệu này có thể cảnh báo một bệnh lý nghiêm trọng, cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Trẻ bị đi ngoài phân sống là tình trạng phổ biến, có thể xuất phát từ nguyên nhân sinh lý hoặc bệnh lý. Điều quan trọng là cha mẹ cần theo dõi sát sao các dấu hiệu của bé để phân biệt và xử lý kịp thời. Bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống, đảm bảo vệ sinh và sử dụng các biện pháp hỗ trợ đúng cách, bạn có thể giúp hệ tiêu hóa của con khỏe mạnh hơn.
