Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Tiêu chảy cấp ở trẻ em có lây không là thắc mắc của nhiều cha mẹ, nhất là khi trẻ đi học, sinh hoạt chung với anh chị em hoặc vừa tiếp xúc với người bị đau bụng, nôn ói. Trên thực tế, nhiều trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ em có khả năng lây lan, đặc biệt khi nguyên nhân là virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng đường ruột. Vì vậy, cha mẹ cần biết cách nhận biết, chăm sóc và phòng lây đúng cách để bảo vệ trẻ cũng như những người xung quanh.
1. Tiêu chảy cấp ở trẻ em là gì?
Tiêu chảy cấp ở trẻ em là tình trạng trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc tóe nước nhiều lần trong ngày, thường xuất hiện đột ngột và kéo dài dưới 14 ngày. Trẻ có thể đi ngoài 3 lần/ngày hoặc nhiều hơn, kèm theo đau bụng, nôn, sốt, đầy hơi, mệt mỏi, ăn kém hoặc khát nước.
Tình trạng này thường gặp ở trẻ nhỏ do hệ tiêu hóa và miễn dịch còn đang hoàn thiện. Trẻ cũng dễ đưa tay, đồ chơi hoặc vật dụng vào miệng, làm tăng nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh.
Tiêu chảy cấp có thể do nhiều nguyên nhân như:
- Virus đường ruột.
- Vi khuẩn từ thức ăn, nước uống nhiễm bẩn.
- Ký sinh trùng.
- Dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm.
- Tác dụng phụ của một số thuốc.
- Thay đổi chế độ ăn đột ngột.
Trong đó, các trường hợp tiêu chảy do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng thường có khả năng lây lan. Vì vậy, khi hỏi tiêu chảy cấp ở trẻ em có lây không, câu trả lời là: có thể lây, tùy nguyên nhân gây bệnh.
Đau bụng, quấy khóc và đi ngoài nhiều lần là những biểu hiện thường gặp của tiêu chảy cấp ở trẻ.
2. Tiêu chảy cấp ở trẻ em có lây không?
Tiêu chảy cấp ở trẻ em có lây không? Câu trả lời là có, nếu tiêu chảy do tác nhân nhiễm trùng như virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Đây là nhóm nguyên nhân thường gặp ở trẻ, đặc biệt trong môi trường nhà trẻ, trường học, khu vui chơi hoặc gia đình có nhiều trẻ nhỏ.
Trẻ bị tiêu chảy cấp có thể làm lây mầm bệnh cho người khác qua:
- Tay bẩn sau khi đi vệ sinh hoặc thay tã.
- Đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn, bồn cầu bị nhiễm mầm bệnh.
- Thức ăn, nước uống nhiễm khuẩn.
- Dùng chung khăn, cốc, thìa, bát với trẻ đang bị bệnh.
- Tiếp xúc với phân hoặc chất nôn của trẻ bệnh.
- Người chăm sóc không rửa tay đúng cách sau khi thay tã, dọn phân, lau nôn.
Một số virus gây tiêu chảy có thể lây rất nhanh trong môi trường đông trẻ. Chỉ cần một bé bị tiêu chảy mà việc vệ sinh tay, đồ chơi, sàn nhà, bồn cầu không đảm bảo, các bé khác trong lớp hoặc trong nhà có thể bị lây.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tiêu chảy đều lây. Nếu trẻ tiêu chảy do không dung nạp lactose, dị ứng thức ăn, ăn quá nhiều đồ lạ hoặc tác dụng phụ của thuốc, nguy cơ lây cho người khác thường không đáng kể. Dù vậy, cha mẹ vẫn nên giữ vệ sinh tốt để tránh nhầm lẫn với tiêu chảy nhiễm trùng.
3. Tiêu chảy cấp ở trẻ em lây qua đường nào?
Tiêu chảy cấp ở trẻ em chủ yếu lây qua đường phân – miệng. Hiểu đơn giản, mầm bệnh từ phân của người bị bệnh có thể dính vào tay, đồ vật, thức ăn, nước uống rồi đi vào miệng trẻ khác.
Các đường lây thường gặp gồm:
3.1. Lây qua bàn tay bẩn
Đây là con đường rất phổ biến. Sau khi đi vệ sinh, thay tã, dọn phân hoặc lau chất nôn cho trẻ, nếu người lớn không rửa tay kỹ bằng xà phòng, mầm bệnh có thể bám trên tay và lây sang thức ăn, bình sữa, đồ chơi hoặc tay trẻ khác.
Trẻ nhỏ cũng dễ tự lây bệnh cho chính mình khi đưa tay bẩn vào miệng.
3.2. Lây qua đồ chơi, vật dụng chung
Ở nhà trẻ hoặc gia đình có nhiều trẻ, đồ chơi, thảm chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, điều khiển, điện thoại, bồn cầu đều có thể trở thành bề mặt trung gian. Nếu trẻ bệnh chạm vào hoặc làm bẩn những vật này, trẻ khác có thể bị lây khi tiếp xúc.
3.3. Lây qua thức ăn, nước uống
Thức ăn chưa nấu chín kỹ, nước uống không đảm bảo, rau sống rửa không sạch, sữa pha không đúng cách hoặc dụng cụ ăn uống nhiễm khuẩn đều có thể gây tiêu chảy cấp.
Vì vậy, trong thời gian có trẻ bị tiêu chảy, gia đình cần chú ý vệ sinh bếp, bình sữa, cốc, thìa, bát và không để trẻ dùng chung đồ ăn uống.
3.4. Lây qua tiếp xúc với chất nôn, phân
Một số tác nhân gây tiêu chảy có thể có nhiều trong phân hoặc chất nôn. Khi trẻ nôn, đi ngoài ra sàn, ra quần áo hoặc giường chiếu, nếu không xử lý đúng cách, mầm bệnh có thể lây cho người chăm sóc và trẻ khác.
Rửa tay bằng xà phòng là cách đơn giản giúp giảm nguy cơ lây tiêu chảy cấp trong gia đình.
4. Dấu hiệu tiêu chảy cấp có khả năng lây cao
Cha mẹ nên đặc biệt chú ý nếu trẻ có các biểu hiện gợi ý tiêu chảy nhiễm trùng, vì nhóm này dễ lây hơn:
- Tiêu chảy xuất hiện đột ngột.
- Phân lỏng nhiều nước, đi nhiều lần.
- Kèm nôn ói.
- Có sốt.
- Đau bụng quặn từng cơn.
- Trẻ mệt, ăn kém.
- Trong nhà hoặc lớp học có người bị triệu chứng tương tự.
- Trẻ vừa ăn thực phẩm nghi ngờ không đảm bảo vệ sinh.
- Trẻ đi học, đi du lịch hoặc tiếp xúc nơi đông người trước đó.
Nếu nhiều người trong gia đình cùng bị đau bụng, nôn, tiêu chảy sau một bữa ăn, cần nghĩ đến khả năng ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm khuẩn qua thức ăn. Nếu nhiều trẻ trong lớp cùng bị tiêu chảy, có thể có ổ lây trong môi trường sinh hoạt chung.
5. Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy cấp tại nhà thế nào?
Khi trẻ bị tiêu chảy cấp, điều quan trọng nhất là phòng mất nước. Trẻ càng nhỏ, nguy cơ mất nước càng cao. Cha mẹ cần theo dõi số lần đi ngoài, lượng nước uống, số lần đi tiểu, độ tỉnh táo và các dấu hiệu bất thường.
5.1. Bù nước đúng cách
Cha mẹ nên cho trẻ uống Oresol pha đúng hướng dẫn. Không pha đặc hơn hoặc loãng hơn chỉ dẫn trên gói. Oresol đã pha nên dùng theo thời gian khuyến cáo, không để quá lâu.
Nếu trẻ nôn, có thể cho uống từng thìa nhỏ, uống chậm, chia nhiều lần. Không nên ép trẻ uống một lượng lớn cùng lúc vì có thể làm trẻ nôn nhiều hơn.
Ngoài Oresol, trẻ vẫn có thể bú mẹ, uống sữa phù hợp, ăn cháo, súp, nước canh, nước lọc theo nhu cầu. Không nên tự ý cho trẻ uống nước ngọt, nước có gas, nước ép quá ngọt vì có thể làm tiêu chảy nặng hơn.
5.2. Tiếp tục cho trẻ ăn
Nhiều cha mẹ kiêng ăn quá mức khi trẻ tiêu chảy, chỉ cho trẻ uống nước cháo loãng. Điều này có thể khiến trẻ mệt hơn và chậm phục hồi. Nếu trẻ còn ăn được, nên tiếp tục cho ăn thức ăn mềm, dễ tiêu.
Có thể cho trẻ ăn:
- Cháo thịt nạc.
- Cháo gà.
- Súp khoai tây cà rốt.
- Cơm mềm với thức ăn ít dầu.
- Chuối chín.
- Sữa chua nếu trẻ dung nạp tốt.
- Thực phẩm quen thuộc, nấu chín kỹ.
Nên tránh tạm thời đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ, bánh kẹo, nước ngọt, thức ăn sống, món lạ hoặc quá nhiều chất xơ khó tiêu.
5.3. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy
Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng thuốc cầm tiêu chảy, thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc dân gian không rõ thành phần. Một số thuốc có thể không phù hợp với trẻ nhỏ hoặc làm che lấp dấu hiệu bệnh nặng.
Kháng sinh chỉ cần thiết trong một số trường hợp tiêu chảy do vi khuẩn và phải có chỉ định của bác sĩ. Phần lớn tiêu chảy cấp do virus không cần kháng sinh.
Khi trẻ bị tiêu chảy cấp, bù nước đúng cách là bước chăm sóc quan trọng nhất.
6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Tiêu chảy cấp có thể tự cải thiện nếu chăm sóc đúng, nhưng cũng có thể gây mất nước nguy hiểm. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay nếu có các dấu hiệu sau:
- Trẻ khát nhiều, môi khô, mắt trũng.
- Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
- Trẻ lừ đừ, mệt lả, khó đánh thức.
- Tiêu chảy nhiều lần liên tục.
- Nôn nhiều, không uống được nước.
- Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
- Phân có máu hoặc nhầy máu.
- Đau bụng nhiều, bụng chướng.
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy.
- Trẻ có bệnh nền, suy dinh dưỡng hoặc miễn dịch yếu.
- Tiêu chảy kéo dài quá vài ngày không cải thiện.
Đặc biệt, mất nước là biến chứng cần được chú ý nhất. Nếu trẻ có dấu hiệu mất nước vừa hoặc nặng, cần được xử trí y tế kịp thời.
Tiêu chảy cấp ở trẻ em có lây không? Câu trả lời là có thể lây, đặc biệt khi nguyên nhân là virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Bệnh thường lây qua tay bẩn, phân, chất nôn, đồ chơi, bề mặt nhiễm bẩn, thức ăn hoặc nước uống không đảm bảo vệ sinh. Khi trẻ bị tiêu chảy cấp, cha mẹ cần chú ý bù nước đúng cách, tiếp tục cho trẻ ăn thức ăn mềm dễ tiêu, không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh. Đồng thời, cần rửa tay, vệ sinh đồ dùng, làm sạch bề mặt và cho trẻ nghỉ học khi còn triệu chứng để hạn chế lây lan. Nếu trẻ có dấu hiệu mất nước, sốt cao, nôn nhiều, phân có máu hoặc tiêu chảy kéo dài, cần đưa trẻ đi khám kịp thời.
