Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu và cách phòng tránh hiệu quả ngay từ sớm

Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu là mối quan tâm lớn trong thai kỳ, bởi tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến sinh hoạt và tâm lý của thai phụ. Táo bón có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, từ tam cá nguyệt đầu đến cuối, với mức độ nặng nhẹ khác nhau. Hiểu rõ các nguyên nhân giúp mẹ bầu chủ động phòng ngừa và điều chỉnh kịp thời để thai kỳ diễn ra nhẹ nhàng hơn.

1. Táo bón ở mẹ bầu là gì? Vì sao cần hiểu đúng nguyên nhân?

Táo bón ở mẹ bầu là tình trạng đi tiêu khó, số lần đi ngoài giảm, phân khô cứng và phải rặn nhiều. Nhiều mẹ bầu chỉ đi tiêu 2-3 lần mỗi tuần, thậm chí ít hơn, kèm cảm giác đầy bụng, nặng bụng và mệt mỏi.

Táo bón khiến mẹ bầu mệt mỏi cản trở sinh hoạt 

Điều quan trọng là nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu thường đến từ sự thay đổi sinh lý tự nhiên của cơ thể khi mang thai, kết hợp với thói quen ăn uống, sinh hoạt và yếu tố tâm lý. Nếu không hiểu đúng nguyên nhân, việc xử lý chỉ mang tính tạm thời và dễ tái phát trong suốt thai kỳ.

1.1. Táo bón ở mẹ bầu có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp táo bón ở mẹ bầu không nguy hiểm nếu được kiểm soát sớm. Tuy nhiên, nếu kéo dài, táo bón có thể gây nứt kẽ hậu môn, trĩ thai kỳ, đau rát khi đi tiêu và làm mẹ bầu căng thẳng, ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng thai kỳ.

2. Dấu hiệu cho thấy mẹ bầu đang bị táo bón

Nhận biết sớm giúp liên hệ đúng nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu và có hướng điều chỉnh phù hợp, an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

2.1. Đi tiêu thưa và phải rặn nhiều

Mẹ bầu đi ngoài ít hơn 3 lần mỗi tuần. Mỗi lần đi tiêu phải rặn mạnh, mất nhiều thời gian trong nhà vệ sinh và thường cảm thấy mệt sau khi đi.

2.2. Phân khô, cứng hoặc vón cục

Phân nhỏ, khô, vón thành từng cục hoặc khối cứng, bề mặt thô ráp. Sau khi đi vẫn có cảm giác chưa hết phân trong ruột.

 
Phân khô và cứng là dấu hiệu thường gặp khi mẹ bầu bị táo bón.

2.3. Đầy bụng, chướng hơi kéo dài

Mẹ bầu thường cảm thấy bụng căng, nhanh no, khó chịu sau ăn và đầy hơi kéo dài trong ngày.

2.4. Đau rát hoặc chảy máu khi đi tiêu

Phân cứng có thể gây trầy xước niêm mạc hậu môn, dẫn đến đau rát hoặc chảy máu nhẹ, khiến mẹ bầu sợ đi vệ sinh.

3. Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu do thay đổi nội tiết

Thay đổi nội tiết là nhóm nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu mang tính đặc trưng của thai kỳ.

3.1. Tăng hormone progesterone

Trong thai kỳ, hormone progesterone tăng cao giúp tử cung giãn nở và giữ thai. Tuy nhiên, hormone này cũng làm giãn cơ trơn của ruột, khiến nhu động ruột hoạt động chậm hơn, phân di chuyển lâu hơn và dễ bị khô.

3.2. Tử cung lớn dần chèn ép ruột

Khi thai nhi phát triển, tử cung to dần gây áp lực lên ruột, đặc biệt ở tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba. Sự chèn ép này làm cản trở quá trình di chuyển của phân, góp phần gây táo bón.

Tử cung phát triển gây chèn ép ruột, làm tăng nguy cơ táo bón ở mẹ bầu.

4. Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu liên quan đến ăn uống

Ăn uống là nhóm nguyên nhân phổ biến nhưng có thể điều chỉnh tốt nếu mẹ bầu nhận biết sớm.

4.1. Chế độ ăn thiếu chất xơ

Nhiều mẹ bầu ăn ít rau xanh, trái cây do nghén, sợ đầy bụng hoặc ngại ăn. Khi thiếu chất xơ, phân giảm thể tích, ruột ít được kích thích co bóp, dẫn đến táo bón.

4.2. Uống không đủ nước

Một trong những nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu là uống ít nước vì sợ đi tiểu nhiều hoặc buồn nôn khi uống nước. Khi thiếu nước, ruột già hấp thu nước từ phân nhiều hơn, khiến phân khô và cứng.

4.3. Thay đổi khẩu vị do ốm nghén

Ốm nghén khiến mẹ bầu ăn uống thất thường, thích đồ khô, dễ ăn nhưng lại nghèo chất xơ. Điều này làm hệ tiêu hóa hoạt động kém ổn định.

Chế độ ăn uống sẽ ảnh hưởng lớn tới hoạt động của hệ tiêu hóa

5. Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu do lối sống và sinh hoạt

5.1. Ít vận động

Mẹ bầu thường giảm vận động vì mệt, sợ ảnh hưởng đến thai. Ít vận động làm nhu động ruột chậm, phân lưu lại lâu và dễ gây táo bón.

Ít vận động khiến nhu động ruột chậm và tăng nguy cơ táo bón.

5.2. Nhịn đi tiêu

Một số mẹ bầu nhịn đi tiêu do ngại nhà vệ sinh công cộng hoặc sợ đau khi đi. Việc nhịn đi tiêu làm phân tích tụ lâu hơn, táo bón trở nên nặng hơn.

5.3. Sinh hoạt không điều độ

Ngủ muộn, thức khuya hoặc ăn uống không đúng giờ làm rối loạn nhịp sinh học của hệ tiêu hóa, góp phần hình thành táo bón.

6. Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu liên quan đến thuốc và vi chất

6.1. Bổ sung sắt và canxi

Nhiều mẹ bầu cần bổ sung vi chất trong thai kỳ. Tuy nhiên, một số dạng sắt và canxi có thể làm phân khô hơn nếu không uống đủ nước hoặc không điều chỉnh chế độ ăn.

6.2. Thay đổi hấp thu trong thai kỳ

Thai kỳ làm thay đổi khả năng hấp thu và chuyển hóa của cơ thể. Sự thay đổi này cũng là nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu thường gặp nhưng ít được chú ý.

Bổ sung vi chất không hợp lý có thể góp phần gây táo bón khi mang thai.

7. Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu theo từng giai đoạn thai kỳ

7.1. Tam cá nguyệt đầu

Ốm nghén, ăn uống kém và thay đổi hormone là nguyên nhân chính gây táo bón ở giai đoạn này.

7.2. Tam cá nguyệt giữa

Thai lớn dần, tử cung bắt đầu chèn ép ruột, kết hợp ít vận động khiến táo bón dễ xuất hiện hơn.

7.3. Tam cá nguyệt cuối

Áp lực ổ bụng tăng cao, vận động hạn chế và tâm lý lo lắng trước sinh làm táo bón trở nên phổ biến.

8. Khi nào mẹ bầu cần đi khám vì táo bón?

Mẹ bầu nên thăm khám khi có các dấu hiệu sau:

• Táo bón kéo dài nhiều tuần không cải thiện.
• Đau bụng dữ dội hoặc chướng bụng nhiều.
• Chảy máu nhiều khi đi tiêu.
• Sụt cân, mệt mỏi hoặc thay đổi thói quen đi tiêu đột ngột.

Nguyên nhân táo bón ở mẹ bầu rất đa dạng, từ thay đổi nội tiết, ăn uống, sinh hoạt đến việc bổ sung vi chất trong thai kỳ. Hiểu rõ từng nhóm nguyên nhân giúp mẹ bầu chủ động phòng ngừa, điều chỉnh lối sống và giảm bớt khó chịu trong suốt thai kỳ.