Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Hay bị đi ngoài là bệnh gì là câu hỏi khiến nhiều người lo lắng khi gặp tình trạng đi phân lỏng nhiều lần trong ngày, tái diễn thường xuyên. Đây có thể là dấu hiệu rối loạn tiêu hóa nhẹ, nhưng cũng có thể cảnh báo bệnh lý đường ruột nghiêm trọng. Cùng tìm hiểu chi tiết nguyên nhân, bệnh lý liên quan, các dấu hiệu nguy hiểm và cách phòng ngừa hiệu quả khi hay bị đi ngoài trong bài viết dưới đây.
1. Khi nào được coi là hay bị đi ngoài?
Theo các chuyên gia y tế, một người được coi là hay bị đi ngoài (hay còn gọi là tiêu chảy mạn tính) nếu tình trạng đi ngoài phân lỏng xảy ra ít nhất 3 lần một ngày và kéo dài trong ít nhất 2 tuần.
Việc xác định một người có hay bị đi ngoài hay không không chỉ dựa vào số lần đi vệ sinh mà còn dựa vào các yếu tố sau:
- Thời gian kéo dài: Đây là tiêu chí quan trọng nhất. Nếu tiêu chảy chỉ xảy ra trong vài ngày (dưới 14 ngày), đó thường là tiêu chảy cấp tính. Ngược lại, nếu tình trạng này kéo dài dai dẳng, đó là tiêu chảy mạn tính.
- Tính chất phân: Phân lỏng, nhiều nước hơn bình thường là dấu hiệu chính. Phân có thể kèm theo bọt, chất nhầy hoặc máu.
- Các triệu chứng đi kèm: Người bệnh có thể cảm thấy đau quặn bụng, đầy hơi, buồn nôn, sụt cân không rõ nguyên nhân, và mệt mỏi kéo dài.
Đi ngoài thường xuyên không chỉ gây mệt mỏi, sút cân mà còn là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý tiềm ẩn.
Nếu tình trạng đi ngoài phân lỏng kéo dài trong ít nhất 2 tuần được coi là hay đi ngoài.
2. Hay bị đi ngoài là bệnh gì? Những nguyên nhân thường gặp
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đi ngoài nhiều lần. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến cần chú ý.
2.1. Rối loạn tiêu hóa do chế độ ăn
Nguyên nhân phổ biến nhất khi thắc mắc hay bị đi ngoài là bệnh gì chính là do rối loạn tiêu hóa.
- Ăn thực phẩm ôi thiu, nhiễm khuẩn.
- Ăn quá nhiều đồ dầu mỡ, cay nóng.
- Uống rượu bia, cà phê, nước có gas.
- Không dung nạp một số thực phẩm (như lactose trong sữa).
2.2. Hội chứng ruột kích thích (IBS)
Một nguyên nhân thường gặp khác khi hay bị đi ngoài là bệnh gì là hội chứng ruột kích thích. Đây là một rối loạn chức năng của ruột, khiến người bệnh thường xuyên bị tiêu chảy, táo bón hoặc cả hai.
Triệu chứng: đau bụng, đầy hơi, đi ngoài nhiều lần, xen kẽ táo bón – tiêu chảy.
2.3. Viêm đại tràng
Viêm đại tràng, đặc biệt là viêm loét đại tràng mạn tính, là nguyên nhân điển hình khi người bệnh hay bị đi ngoài. Đây là tình trạng niêm mạc đại tràng bị viêm, loét, gây rối loạn chức năng hấp thu và bài tiết.
Triệu chứng: đi ngoài phân lỏng nhiều lần, phân có nhầy hoặc lẫn máu, đau bụng dưới, mệt mỏi và sụt cân.
2.4. Nhiễm khuẩn đường ruột
Nhiễm khuẩn đường ruột do vi khuẩn (E.coli, Salmonella), ký sinh trùng (Giardia) hoặc virus (Rotavirus) là nguyên nhân thường gặp, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch.
Triệu chứng: đi ngoài cấp tính nhiều lần, phân lỏng toàn nước, kèm sốt, đau bụng dữ dội, nôn ói, mất nước nhanh.
Nhiễm khuẩn đường ruột là nguyên nhân khiến bạn đi ngoài cấp tính nhiều lần.
2.5. Bệnh Crohn và viêm ruột mạn tính khác
Bệnh Crohn là một dạng viêm ruột mạn tính có thể ảnh hưởng toàn bộ ống tiêu hóa. Đây là một trong những đáp án quan trọng cho câu hỏi hay bị đi ngoài là bệnh gì.
Triệu chứng: tiêu chảy kéo dài, đau bụng tái diễn, sút cân, thiếu máu mạn tính.
2.6. Do tác dụng phụ thuốc
Một số loại thuốc, đặc biệt là kháng sinh, có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, gây mất cân bằng vi khuẩn có lợi và có hại. Ngoài ra, thuốc dạ dày, thuốc tim mạch cũng có thể gây tác dụng phụ là tiêu chảy.
Triệu chứng: đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày, thường xuất hiện sau khi bắt đầu dùng thuốc vài ngày.
2.7. Bệnh lý tuyến giáp, nội tiết
Một số bệnh lý nội tiết như cường giáp hoặc đái tháo đường cũng có thể lý giải cho thắc mắc hay bị đi ngoài là bệnh gì. Sự rối loạn hormone ảnh hưởng trực tiếp đến nhu động ruột, làm tăng số lần đi tiêu.
Triệu chứng: đi ngoài nhiều lần trong ngày, kèm theo sụt cân nhanh, nhịp tim nhanh, vã mồ hôi (ở bệnh cường giáp) hoặc mệt mỏi, khát nhiều, tiểu nhiều (ở bệnh đái tháo đường).
3. Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm khi hay bị đi ngoài
Không phải trường hợp nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu có các dấu hiệu sau, cần thăm khám ngay:
- Đi ngoài kéo dài >2 tuần không cải thiện.
- Phân có máu, nhầy.
- Đau bụng dữ dội, sụt cân nhanh.
- Sốt cao, nôn nhiều, mất nước.
- Tiền sử bệnh lý tiêu hóa (viêm đại tràng, Crohn).
Đây là dấu hiệu cho thấy nguyên nhân hay bị đi ngoài có thể liên quan bệnh lý nặng, cần điều trị y tế.
Đi khám bác sĩ nếu tình trạng đi ngoài nghiêm trọng, kéo dài.
4. Hay bị đi ngoài có nguy hiểm không?
Việc hay bị đi ngoài không chỉ gây bất tiện sinh hoạt mà còn dẫn đến nhiều hệ lụy:
- Mất nước, mất điện giải: cơ thể mệt mỏi, tụt huyết áp.
- Suy dinh dưỡng: hấp thu kém, sụt cân.
- Nguy cơ biến chứng mạn tính: viêm đại tràng mạn, suy giảm miễn dịch.
- Ảnh hưởng tâm lý: lo lắng, mất tự tin, hạn chế giao tiếp.
Do đó, việc tìm ra nguyên nhân cụ thể và điều trị sớm là rất cần thiết.
5. Cách xử lý khi hay bị đi ngoài
Việc thường xuyên bị đi ngoài là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Để giải quyết dứt điểm, bạn cần kết hợp nhiều biện pháp, từ thay đổi lối sống đến can thiệp y tế.
- Tránh các thực phẩm không tốt: Hạn chế các loại đồ ăn ôi thiu, cay nóng, nhiều dầu mỡ, và đồ ngọt. Đây là những thực phẩm có thể kích thích đường ruột và làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn.
- Bổ sung thực phẩm có lợi: Hãy ăn nhiều thức ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, và các loại rau luộc. Nên bổ sung chuối, khoai tây và cà rốt để giúp phân đặc hơn và cung cấp các chất điện giải cần thiết.
- Men vi sinh và bào tử lợi khuẩn: Bổ sung các sản phẩm chứa lợi khuẩn (probiotics) giúp khôi phục hệ vi sinh đường ruột đã bị mất cân bằng. Một đường ruột khỏe mạnh với đủ lợi khuẩn sẽ giúp cải thiện tiêu hóa và giảm tần suất đi ngoài.
- Uống đủ nước: Uống đủ nước là vô cùng quan trọng, đặc biệt khi bạn đi ngoài nhiều lần trong ngày.
- Bổ sung điện giải: Dung dịch Oresol là cách tốt nhất để bù lại lượng nước và điện giải đã mất, giúp cơ thể không bị mệt mỏi và suy nhược.
- Đi khám bác sĩ: Nếu tình trạng đi ngoài kéo dài, hãy đến gặp bác sĩ để tìm ra nguyên nhân chính xác. Bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán và phác đồ điều trị phù hợp nhất.
- Sử dụng thuốc theo chỉ định: Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ có thể kê các loại thuốc như kháng sinh (nếu do vi khuẩn), thuốc chống viêm (nếu do bệnh viêm ruột), hoặc thuốc điều hòa nhu động ruột để giảm triệu chứng. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc mà không có chỉ định.
Sử dụng thuốc trị đi ngoài theo hướng dẫn của bác sĩ.
6. Cách phòng ngừa tình trạng hay bị đi ngoài
Để hạn chế nguy cơ, có thể áp dụng:
- Ăn uống hợp vệ sinh, nấu chín kỹ.
- Rửa tay thường xuyên trước khi ăn.
- Không lạm dụng kháng sinh.
- Tiêm phòng vắc-xin Rotavirus cho trẻ nhỏ.
- Tập luyện đều đặn, duy trì lối sống lành mạnh.
Qua bài viết này, chúng ta có thể trả lời cho câu hỏi hay bị đi ngoài là bệnh gì: nguyên nhân có thể đơn giản như rối loạn tiêu hóa do ăn uống, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của bệnh lý tiêu hóa mạn tính như viêm đại tràng, Crohn, nhiễm khuẩn hoặc bệnh tuyến giáp. Việc phân biệt và xử lý kịp thời sẽ giúp tránh biến chứng nguy hiểm. Người bệnh nên chú ý chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học, kết hợp thăm khám y tế khi cần thiết để bảo vệ sức khỏe đường ruột lâu dài.
