Bệnh phụ khoa là gì? Cần lưu ý gì ở nữ và ở nam

Bệnh phụ khoa là nhóm vấn đề sức khỏe thường gặp ở nữ giới, nhưng nam giới cũng có thể mắc. Hiểu đúng dấu hiệu, nguyên nhân và cách chăm sóc giúp cả hai giới chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản.

1. Bệnh phụ khoa là gì?

Bệnh phụ khoa là thuật ngữ dùng để chỉ các bệnh liên quan đến cơ quan sinh dục nữ, bao gồm âm hộ, âm đạo, cổ tử cung, tử cung, buồng trứng, vòi trứng và vùng chậu. Những bệnh này có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, từ tuổi dậy thì, giai đoạn sinh sản, sau sinh đến tiền mãn kinh và mãn kinh.

Nam giới có thể mắc bệnh nam khoa, bệnh vùng kín hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục có biểu hiện tương tự như ngứa, rát, tiết dịch, đau khi quan hệ hoặc tiểu buốt. Vì vậy, khi nói về bệnh phụ khoa trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, cần hiểu thêm cả yếu tố liên quan đến bạn tình nam để tránh lây nhiễm hoặc tái nhiễm qua lại.

Sức khỏe sinh sản cần được nhìn nhận ở cả nữ và nam để chăm sóc toàn diện hơn.

2. Các bệnh phụ khoa thường gặp ở nữ giới

Ở nữ giới, bệnh phụ khoa có thể chia thành nhóm viêm nhiễm, nhóm bệnh tử cung buồng trứng và nhóm rối loạn nội tiết. Mỗi nhóm có biểu hiện khác nhau nhưng đều cần được theo dõi đúng cách.

Các bệnh thường gặp gồm:

• Viêm âm đạo gây ngứa rát, khí hư bất thường, mùi hôi và đau khi quan hệ.
• Viêm cổ tử cung gây khí hư nhiều, đau bụng dưới, đau lưng hoặc chảy máu sau quan hệ.
• Viêm lộ tuyến cổ tử cung gây tăng tiết dịch, vùng kín ẩm ướt và dễ viêm tái phát.
• Viêm vùng chậu gây đau bụng dưới, sốt, khí hư hôi và đau khi quan hệ.
• U xơ tử cung gây rong kinh, đau bụng, tiểu nhiều hoặc nặng vùng chậu.
• U nang buồng trứng gây đau âm ỉ, rối loạn kinh nguyệt hoặc đầy tức bụng.
• Rối loạn kinh nguyệt gây kinh thưa, rong kinh, vô kinh hoặc đau bụng kinh dữ dội.
• Buồng trứng đa nang gây kinh không đều, mụn, tăng cân, rậm lông hoặc khó thụ thai.

Không phải bệnh phụ khoa nào cũng nguy hiểm ngay từ đầu. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tự điều trị không đúng hoặc tái phát nhiều lần, bệnh có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt, tâm lý và khả năng sinh sản.

3. Nam giới có mắc bệnh phụ khoa không?

Nam giới có thể mắc các vấn đề vùng kín có liên quan đến sức khỏe sinh sản của cả hai giới. Đây là điểm quan trọng vì nhiều cặp đôi chỉ điều trị cho nữ giới trong khi nam giới cũng có triệu chứng hoặc mang tác nhân gây bệnh.

Các bệnh vùng kín nam giới thường gặp gồm:

• Viêm bao quy đầu gây đỏ, ngứa, sưng, đau hoặc có mùi khó chịu.
• Nấm sinh dục nam gây rát, nổi mẩn, bong da hoặc khó chịu ở quy đầu.
• Viêm niệu đạo gây tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiết dịch bất thường ở dương vật.
• Mụn rộp sinh dục gây mụn nước, đau rát hoặc vết loét vùng sinh dục.
• Sùi mào gà gây u nhú, mụn thịt hoặc tổn thương ở vùng kín.
• Lậu, chlamydia và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác có thể gây tiết dịch, đau hoặc không có triệu chứng rõ.

Khi nữ giới bị bệnh phụ khoa tái phát nhiều lần, bạn tình nam nên chú ý kiểm tra nếu có biểu hiện bất thường. Việc chăm sóc một phía có thể khiến tình trạng lặp lại, đặc biệt với các bệnh có liên quan đến quan hệ tình dục.

Nam giới cũng cần theo dõi các dấu hiệu bất thường ở vùng kín để bảo vệ sức khỏe sinh sản.

4. Dấu hiệu bệnh phụ khoa ở nữ và nam

Dấu hiệu bệnh phụ khoa ở nữ giới thường xuất hiện ở khí hư, chu kỳ kinh, cảm giác vùng kín và vùng bụng dưới. Một số biểu hiện nhẹ có thể thoáng qua, nhưng nếu kéo dài hoặc lặp lại thì không nên chủ quan.

Dấu hiệu ở nữ giới gồm:

• Khí hư ra nhiều, đổi màu trắng đục, vàng, xanh, xám hoặc lẫn máu.
• Khí hư có mùi hôi, mùi tanh hoặc mùi khó chịu kéo dài.
• Ngứa, rát, sưng đỏ hoặc đau vùng âm hộ, âm đạo.
• Đau bụng dưới, đau vùng chậu hoặc đau lưng dưới.
• Đau khi quan hệ hoặc chảy máu sau quan hệ.
• Kinh nguyệt rối loạn, rong kinh, vô kinh hoặc đau bụng kinh nhiều.
• Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nóng rát khi đi tiểu.

Ở nam giới, các vấn đề vùng kín có thể biểu hiện qua dương vật, bao quy đầu, tinh hoàn hoặc đường tiểu. Nam giới cần chú ý khi có ngứa rát, sưng đỏ, tiết dịch, mùi hôi, nổi mụn, đau khi quan hệ, đau khi xuất tinh hoặc đau tinh hoàn.

5. Nguyên nhân gây bệnh phụ khoa

Bệnh phụ khoa ở nữ và nam có thể đến từ nhiều nguyên nhân. Không phải trường hợp nào cũng do vệ sinh kém, vì nội tiết, miễn dịch, thói quen sinh hoạt và đời sống tình dục đều có thể ảnh hưởng.

Các yếu tố nguy cơ phổ biến gồm:

• Vệ sinh vùng kín sai cách, thụt rửa sâu hoặc dùng sản phẩm gây kích ứng.
• Mặc quần lót chật, bí, ẩm hoặc chất liệu không thấm hút tốt.
• Không thay băng vệ sinh thường xuyên trong kỳ kinh nguyệt.
• Quan hệ tình dục không an toàn hoặc quan hệ khi đang viêm đau.
• Dùng kháng sinh kéo dài làm thay đổi hệ vi sinh tự nhiên.
• Căng thẳng, thiếu ngủ, ăn uống thất thường hoặc suy giảm miễn dịch.
• Điều trị chưa dứt điểm hoặc tự ý dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân.
• Không kiểm tra bạn tình khi có nguy cơ lây nhiễm qua lại.

Vệ sinh sai cách, đồ lót bí ẩm và quan hệ không an toàn có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm.

6. Bệnh phụ khoa có nguy hiểm không?

Bệnh phụ khoa có nguy hiểm hay không phụ thuộc vào loại bệnh, mức độ, thời gian mắc và cách xử trí. Trường hợp nhẹ có thể chỉ gây ngứa, khí hư bất thường, mùi hôi hoặc khó chịu trong sinh hoạt. Nếu được chăm sóc và điều trị đúng, nhiều vấn đề có thể cải thiện tốt.

Tuy nhiên, khi bệnh phụ khoa kéo dài, viêm có thể lan từ âm đạo lên cổ tử cung, tử cung, vòi trứng hoặc vùng chậu. Người bệnh có thể đau khi quan hệ, đau vùng chậu mạn tính, rối loạn kinh nguyệt hoặc gặp khó khăn khi mang thai. Với các bệnh lây truyền qua đường tình dục, cả nam và nữ đều có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe nếu trì hoãn thăm khám.

Ở nam giới, bệnh vùng kín kéo dài có thể gây đau, viêm, khó chịu khi tiểu tiện, giảm chất lượng đời sống tình dục và làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình. Vì vậy, cả hai giới không nên xem nhẹ các dấu hiệu bất thường ở vùng kín.

7. Cách chăm sóc và phòng ngừa cho nữ và nam

Phòng ngừa bệnh phụ khoa cần bắt đầu từ thói quen hằng ngày. Chăm sóc đúng không có nghĩa là vệ sinh quá nhiều, mà là giữ vùng kín sạch vừa đủ, khô thoáng và tránh kích ứng.

Nữ giới nên thực hiện:

• Rửa nhẹ bên ngoài vùng kín bằng nước sạch, không thụt rửa sâu.
• Thay băng vệ sinh đúng giờ trong kỳ kinh.
• Chọn quần lót cotton, vừa vặn và thay hằng ngày.
• Không tự dùng thuốc đặt hoặc thuốc uống khi chưa được tư vấn.
• Khám phụ khoa định kỳ hoặc khi có dấu hiệu bất thường.

Nam giới nên thực hiện:

• Vệ sinh dương vật, bao quy đầu và vùng bẹn hằng ngày.
• Lau khô vùng kín sau khi tắm, vận động hoặc ra nhiều mồ hôi.
• Không mặc quần lót ẩm, quá chật hoặc dùng chung đồ cá nhân.
• Quan hệ tình dục an toàn và kiểm tra khi có triệu chứng bất thường.
• Đi khám nam khoa nếu có tiết dịch, mùi hôi, ngứa, đau hoặc nổi mụn.

Chăm sóc vùng kín đúng cách giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm và tái phát.

8. Bị bệnh phụ khoa khi nào cần đi khám?

Cả nữ và nam nên đi khám khi có khí hư hoặc dịch tiết sinh dục bất thường, ngứa rát kéo dài, đau bụng dưới, đau tinh hoàn, tiểu buốt, nổi mụn, loét, chảy máu bất thường hoặc đau khi quan hệ. Nếu triệu chứng tái phát nhiều lần, việc tự mua thuốc không phải là lựa chọn an toàn.

Chủ động vệ sinh đúng cách, quan hệ an toàn, không tự điều trị và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường là cách bảo vệ sức khỏe sinh sản bền vững. Khi cả nữ và nam cùng quan tâm đến cơ thể, nguy cơ tái phát, lây nhiễm và biến chứng sẽ được hạn chế tốt hơn.