Trẻ sơ sinh bị đi ngoài mẹ nên ăn gì? Cách ăn của mẹ để bé bú tốt, tiêu hóa ổn hơn

Trẻ sơ sinh bị đi ngoài mẹ nên ăn gì là câu hỏi khiến nhiều mẹ sau sinh lo lắng, nhất là khi bé bú mẹ hoàn toàn nhưng phân lỏng, đi nhiều lần hoặc có mùi chua. Tuy nhiên, không phải cứ trẻ sơ sinh đi ngoài phân lỏng là tiêu chảy. Ở giai đoạn đầu đời, phân của trẻ bú mẹ thường mềm, lỏng, màu vàng và có thể đi nhiều lần trong ngày. Điều quan trọng là mẹ cần biết khi nào phân của bé là bình thường, khi nào là dấu hiệu bất thường, đồng thời duy trì chế độ ăn sạch, chín, đủ chất để đảm bảo nguồn sữa cho con.

1. Trước khi hỏi mẹ nên ăn gì, cần xem bé đi ngoài có bất thường không

Trẻ sơ sinh bú mẹ có thể đi ngoài nhiều lần trong ngày. Phân thường mềm, hơi lỏng, màu vàng, có hạt lợn cợn như hoa cà hoa cải và mùi chua nhẹ. Nếu bé vẫn bú tốt, ngủ được, đi tiểu đều, da hồng hào và tăng cân bình thường thì đây có thể chỉ là đặc điểm tiêu hóa thường gặp ở trẻ bú mẹ.

Mẹ không nên chỉ thấy phân lỏng mà vội kết luận bé bị tiêu chảy, rồi tự kiêng thịt cá, rau xanh, trái cây hoặc đổi chế độ ăn đột ngột. Việc kiêng quá mức có thể khiến mẹ thiếu năng lượng, mệt mỏi, giảm chất lượng bữa ăn và ảnh hưởng đến quá trình hồi phục sau sinh.

Tuy nhiên, mẹ cần chú ý nếu bé có các dấu hiệu sau:

• Phân đột ngột lỏng hơn nhiều so với bình thường.
• Bé đi ngoài toàn nước, số lần tăng rõ.
• Phân có nhầy, máu hoặc mùi hôi bất thường.
• Bé sốt, nôn, bỏ bú hoặc bú kém.
• Bé tiểu ít, môi khô, mắt trũng.
• Bé lừ đừ, khó đánh thức.
• Bé chậm tăng cân hoặc sụt cân.

Nếu có các dấu hiệu trên, mẹ nên đưa bé đi khám, không nên chỉ điều chỉnh thực đơn của mẹ rồi chờ tự khỏi.

2. Trẻ sơ sinh đi ngoài có phải do mẹ ăn sai không?

Không phải lúc nào trẻ sơ sinh đi ngoài cũng do mẹ ăn uống. Hệ tiêu hóa của trẻ mới sinh còn non, phân có thể thay đổi theo lượng sữa bú, tần suất bú, tốc độ bú và khả năng hấp thu của từng bé.

Một số mẹ thường nghĩ mình ăn đồ tanh, ăn rau, uống sữa, ăn trái cây hoặc ăn món lạ nên con bị đi ngoài. Thực tế, mẹ không nên tự loại bỏ hàng loạt thực phẩm nếu chưa thấy mối liên quan rõ ràng. Việc mẹ ăn cá, thịt, trứng, rau củ hay trái cây chín không mặc định làm bé tiêu chảy.

Cách theo dõi hợp lý là mẹ ghi lại thực phẩm mình ăn trong ngày và biểu hiện của bé. Nếu sau nhiều lần mẹ ăn cùng một món, bé đều có phản ứng rõ như đi ngoài nhiều hơn, phân nhầy máu, nôn nhiều, nổi mẩn, chàm da hoặc quấy khóc dữ dội, mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn. Không nên tự kiêng kéo dài vì có thể làm mẹ thiếu chất.

Không phải lúc nào trẻ sơ sinh đi ngoài cũng do mẹ ăn uống

3. Trẻ sơ sinh bị đi ngoài mẹ nên ăn theo 4 nguyên tắc

Thay vì hỏi “mẹ phải kiêng món nào”, mẹ nên bắt đầu từ 4 nguyên tắc ăn uống an toàn dưới đây.

3.1. Ăn chín, uống sạch

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Khi bé đang đi ngoài bất thường, mẹ càng cần tránh để bản thân bị rối loạn tiêu hóa, vì mẹ mệt, đau bụng, tiêu chảy sẽ ảnh hưởng đến việc chăm bé và cho con bú.

Mẹ nên ưu tiên:

• Thức ăn nấu chín kỹ.
• Nước uống sạch, đun sôi để nguội hoặc nước đảm bảo vệ sinh.
• Rau củ rửa sạch, nấu chín.
• Thực phẩm tươi, không để quá lâu.
• Đồ ăn được bảo quản đúng cách.

Mẹ nên hạn chế đồ tái sống, gỏi, rau sống không đảm bảo, hải sản chưa chín kỹ, đồ ăn để qua đêm nhiều lần hoặc thức ăn đường phố không rõ vệ sinh.

3.2. Ăn đủ năng lượng, không nhịn tinh bột

Sau sinh và trong giai đoạn cho con bú, mẹ cần nhiều năng lượng. Nếu mẹ chỉ ăn rất ít vì sợ con đi ngoài, cơ thể dễ mệt, nhanh đói, tâm trạng căng thẳng và khó duy trì nguồn sữa tốt.

Mẹ có thể ăn:

• Cơm.
• Cháo.
• Khoai lang.
• Khoai tây.
• Yến mạch.
• Bún, phở lượng vừa phải.
• Bánh mì mềm hoặc bánh mì nguyên cám nếu mẹ dung nạp tốt.

Nên hạn chế bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa hoặc đồ uống nhiều đường vì không có lợi cho sức khỏe của mẹ và dễ làm khẩu phần mất cân đối.

 
Bữa ăn gồm tinh bột, đạm và rau củ nấu chín giúp mẹ duy trì sức khỏe và nguồn sữa cho bé. 

3.3. Chọn đạm mềm, dễ tiêu

Đạm giúp mẹ hồi phục sau sinh và duy trì dinh dưỡng trong sữa mẹ. Mẹ không cần kiêng “đồ tanh” nếu thực phẩm được nấu chín và mẹ không dị ứng.

Nguồn đạm phù hợp gồm:

• Thịt nạc.
• Thịt gà.
• Cá hấp hoặc cá kho mềm.
• Trứng.
• Đậu phụ.
• Tôm, cua nếu mẹ dung nạp tốt.
• Sữa chua, sữa, phô mai nếu mẹ không bị khó chịu sau khi dùng.

Nên ưu tiên món hấp, luộc, kho nhạt, nấu canh, nấu cháo. Hạn chế món chiên rán, quá nhiều dầu mỡ hoặc quá cay vì có thể khiến chính mẹ đầy bụng, khó tiêu.

Mẹ có thể ưu tiên thịt nạc, cá, trứng, rau củ nấu chín và trái cây chín trong chế độ ăn hằng ngày. 

3.4. Ăn rau củ và trái cây chín ở lượng vừa phải

Mẹ không cần kiêng rau củ khi bé sơ sinh đi ngoài. Rau củ giúp mẹ bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất, hỗ trợ tiêu hóa của mẹ.

Có thể chọn:

• Rau ngót.
• Rau mồng tơi.
• Bí đỏ.
• Bí xanh.
• Cà rốt.
• Khoai lang.
• Bầu.
• Su su.
• Đậu cô ve nấu mềm.

Với trái cây, mẹ nên chọn trái cây chín, rửa sạch, ăn lượng vừa:

• Chuối chín.
• Đu đủ chín.
• Táo.
• Lê.
• Bơ.
• Thanh long.
• Xoài chín.
• Cam/quýt lượng vừa nếu mẹ không bị cồn ruột.

Mẹ nên ưu tiên món chín, mềm, dễ tiêu và đủ nhóm chất khi bé sơ sinh đi ngoài.

4. Mẹ nên tạm hạn chế gì khi bé đi ngoài nhiều?

Mẹ không cần kiêng cực đoan, nhưng có thể tạm hạn chế một số nhóm thực phẩm dễ làm bữa ăn kém lành mạnh hoặc khiến mẹ khó tiêu.

4.1. Đồ sống, tái, không đảm bảo vệ sinh

Đây là nhóm nên tránh rõ ràng nhất. Các món sống, tái, gỏi, hải sản chưa chín kỹ hoặc đồ ăn không đảm bảo vệ sinh có thể khiến mẹ rối loạn tiêu hóa. Khi mẹ bị tiêu chảy hoặc nôn, việc chăm bé sẽ vất vả hơn.

4.2. Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ

Đồ chiên rán không nhất thiết làm bé đi ngoài, nhưng có thể khiến mẹ đầy bụng, khó tiêu, nóng ruột. Trong thời gian bé đi ngoài bất thường, mẹ nên chọn món thanh, mềm, ít dầu hơn.

Mẹ đang cho con bú nên hạn chế các món chiên rán nhiều dầu mỡ để duy trì chế độ ăn cân đối và dễ tiêu hóa. 

4.3. Caffeine và đồ uống kích thích

Cà phê, trà đặc, nước tăng lực hoặc nước ngọt có caffeine có thể khiến một số bé nhạy cảm, khó ngủ hoặc quấy hơn. Mẹ không cần kiêng tuyệt đối nếu vẫn dùng lượng nhỏ, nhưng nên theo dõi phản ứng của bé.

4.4. Sữa bò nếu nghi bé nhạy cảm

Đa số mẹ không cần kiêng sữa bò chỉ vì bé đi ngoài phân lỏng. Tuy nhiên, nếu bé có phân nhầy máu, nổi mẩn, chàm da, nôn nhiều, quấy khóc dữ dội hoặc chậm tăng cân, mẹ nên đưa bé đi khám để loại trừ dị ứng đạm sữa bò.

Không nên tự cắt sữa, trứng, hải sản, đậu nành cùng lúc trong thời gian dài. Nếu cần loại trừ thực phẩm, nên làm theo hướng dẫn của bác sĩ.

5. Gợi ý thực đơn 1 ngày cho mẹ khi bé sơ sinh đi ngoài

Thực đơn này chỉ là gợi ý. Mẹ có thể thay đổi theo khẩu vị, vùng miền và điều kiện gia đình. Điều quan trọng là ăn sạch, chín, đủ chất và không làm mẹ khó chịu.

6. Mẹ cần theo dõi phân và dấu hiệu mất nước của bé

Khi bé sơ sinh đi ngoài, chế độ ăn của mẹ chỉ là một phần. Quan trọng hơn là mẹ phải theo dõi tình trạng của bé.

Mẹ nên quan sát:

• Bé đi ngoài bao nhiêu lần trong ngày.
• Phân có toàn nước không.
• Phân có nhầy, máu hoặc mùi hôi bất thường không.
• Bé có sốt không.
• Bé có nôn không.
• Bé bú có tốt không.
• Bé có tiểu ít hơn bình thường không.
• Môi bé có khô không.
• Bé có lừ đừ, khó đánh thức không.
• Bé có tăng cân đều không.

Nếu bé vẫn bú tốt, đi tiểu đều, tỉnh táo và phân không có dấu hiệu bất thường, mẹ có thể tiếp tục theo dõi. Nếu bé đi ngoài toàn nước, bú kém, tiểu ít hoặc có máu trong phân, cần đi khám sớm.

7. Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh đi khám?

Với trẻ sơ sinh, mẹ không nên chờ quá lâu nếu bé có dấu hiệu bất thường. Cần đưa bé đi khám nếu:

• Bé đi ngoài toàn nước nhiều lần.
• Phân có máu hoặc nhầy máu.
• Phân đen bất thường hoặc trắng bạc màu.
• Bé sốt.
• Bé nôn nhiều.
• Bé bỏ bú hoặc bú kém rõ.
• Bé tiểu ít, môi khô, mắt trũng.
• Bé lừ đừ, khó đánh thức.
• Bé bụng chướng căng.
• Bé khóc thét, quấy bất thường.
• Bé chậm tăng cân hoặc sụt cân.
• Bé dưới 3 tháng tuổi có tiêu chảy rõ rệt.

Không nên tự ý cho trẻ sơ sinh uống thuốc cầm tiêu chảy, men tiêu hóa, men vi sinh, nước lá hoặc thuốc dân gian nếu chưa hỏi bác sĩ.

8. Câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh đi ngoài mẹ có cần kiêng đồ tanh không?

Không cần kiêng tuyệt đối. Mẹ có thể ăn cá, tôm, cua nếu không dị ứng và thực phẩm được nấu chín kỹ. Nếu sau nhiều lần ăn một món cụ thể bé có biểu hiện bất thường, mẹ nên ghi lại và hỏi bác sĩ.

Mẹ không cần quá kiêng khem, tuy nhiên cũng nên cẩn thận

Mẹ ăn rau có làm bé đi ngoài nhiều hơn không?

Thông thường mẹ không cần kiêng rau. Rau củ nấu chín giúp mẹ bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất. Mẹ chỉ nên giảm những loại khiến chính mẹ đầy bụng hoặc khó chịu.

Bé đi ngoài mẹ có nên kiêng sữa bò không?

Không nên tự kiêng sữa bò nếu bé chỉ đi ngoài phân mềm, vẫn bú tốt và tăng cân. Nếu bé có phân nhầy máu, nổi mẩn, nôn nhiều, chàm da hoặc chậm tăng cân, cần đưa bé đi khám.

Mẹ có nên uống nước lá để bé hết đi ngoài không?

Không nên tự uống hoặc cho bé uống nước lá theo mẹo truyền miệng. Với trẻ sơ sinh, mọi dấu hiệu tiêu chảy bất thường cần được theo dõi cẩn thận và hỏi ý kiến bác sĩ khi cần.

Trẻ sơ sinh bị đi ngoài mẹ nên ăn gì? Mẹ nên ăn theo nguyên tắc chín, sạch, đủ chất và dễ tiêu. Các món phù hợp gồm cơm, cháo, thịt nạc, cá, trứng, đậu phụ, rau củ nấu chín, trái cây chín và nước ấm. Không cần kiêng khem quá mức hoặc cắt bỏ nhiều nhóm thực phẩm nếu chưa có dấu hiệu bé dị ứng hoặc nhạy cảm rõ ràng. Quan trọng hơn, mẹ cần phân biệt phân sơ sinh bình thường với tiêu chảy, theo dõi số lần đi ngoài, tính chất phân, khả năng bú, số lần tiểu và dấu hiệu mất nước. Nếu trẻ sơ sinh đi ngoài toàn nước, phân có máu, sốt, nôn, bú kém, tiểu ít hoặc lừ đừ, cần đưa bé đi khám ngay.