Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Thuốc ho trẻ em là một trong những từ khóa được các bậc phụ huynh tìm kiếm nhiều nhất mỗi khi thời tiết giao mùa. Việc tự ý sử dụng thuốc ho cho trẻ, đặc biệt là các loại thuốc ức chế cơn ho mạnh hoặc kháng sinh không theo chỉ định, có thể gây ra những hậu quả khôn lường. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về các loại thuốc ho trên thị trường và cách chăm sóc trẻ bị ho khoa học nhất.
1. Hiểu đúng về cơ chế ho để chọn thuốc ho trẻ em phù hợp
Trước khi tìm kiếm thuốc ho trẻ em, phụ huynh cần phân biệt rõ hai loại ho phổ biến để có hướng xử lý đúng đắn.
- Ho khan: Trẻ ho không có đờm, thường do kích ứng niêm mạc họng, thay đổi thời tiết hoặc giai đoạn đầu của viêm đường hô hấp. Loại ho này gây đau rát họng và mệt mỏi cho bé.
- Ho có đờm: Trẻ ho kèm theo tiếng lọc xọc của dịch nhầy. Đây là phản xạ cần thiết để đẩy đờm ra ngoài, giúp thông thoáng đường thở. Nếu dùng thuốc ức chế ho trong trường hợp này, đờm sẽ bị ứ đọng lại phổi gây viêm phổi nặng hơn.
- Ho do dị ứng: Cơn ho thường xuất hiện đột ngột khi trẻ tiếp xúc với khói thuốc, bụi phấn hoa hoặc lông thú nuôi.
- Ho do trào ngược: Trẻ thường ho sau khi ăn hoặc khi nằm xuống, kèm theo dấu hiệu ợ chua, nôn trớ.
Phân biệt loại ho giúp chọn thuốc ho trẻ em chính xác hơn.
2. Các nhóm thuốc ho trẻ em phổ biến hiện nay
Trên thị trường hiện nay, thuốc ho trẻ em được chia thành 3 nhóm chính dựa trên cơ chế tác động.
2.1. Nhóm thuốc ho thảo dược (Siro ho thảo dược)
Đây là lựa chọn ưu tiên hàng đầu cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nhờ tính an toàn cao và ít tác dụng phụ.
- Thành phần: Thường chiết xuất từ lá thường xuân, húng chanh, quất, mật ong, gừng, cam thảo.
- Công dụng: Giúp làm dịu niêm mạc họng, kháng khuẩn nhẹ và hỗ trợ làm loãng đờm.
- Đối tượng: Phù hợp cho hầu hết trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi khi các loại thuốc hóa dược bị hạn chế.
2.2. Nhóm thuốc long đờm và tiêu nhầy
Nhóm này không có tác dụng cắt cơn ho mà tập trung vào việc xử lý “thủ phạm” gây ho là đờm.
- Cơ chế: Làm thay đổi cấu trúc đờm, khiến đờm lỏng hơn và ít bám dính vào thành phế quản, giúp trẻ dễ dàng khạc hoặc nôn đờm ra ngoài.
- Lưu ý: Sau khi uống, trẻ có thể ho nhiều hơn một chút để tống đờm, đây là phản ứng bình thường. Không dùng thuốc này vào buổi tối trước khi đi ngủ.
Thuốc long đờm và tiêu nhầy xử lý “thủ phạm” gây ho là đờm.
2.3. Nhóm thuốc ức chế ho (Thuốc cắt cơn ho)
Nhóm này tác động trực tiếp lên trung tâm ho ở não bộ hoặc các đầu dây thần kinh tại họng.
- Cơ chế: Làm giảm phản xạ ho của trẻ.
- Cảnh báo: Tuyệt đối không tự ý dùng cho trẻ dưới 6 tuổi nếu không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Việc ức chế ho quá mức khi trẻ có đờm sẽ dẫn đến suy hô hấp do tắc nghẽn đường thở.
3. Top những loại thuốc ho trẻ em được bác sĩ khuyên dùng
Dưới đây là một số loại thuốc ho trẻ em phổ biến được đánh giá cao về độ an toàn và hiệu quả (Lưu ý: Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo).
- Siro ho chiết xuất lá thường xuân: Chứa glycoside giúp giãn phế quản, tiêu nhầy và giảm ho. Đây là dòng sản phẩm nổi tiếng được nhiều mẹ tin dùng cho trẻ sơ sinh.
- Siro ho từ quất và đường phèn: Dòng sản phẩm truyền thống giúp sát khuẩn họng và bổ sung vitamin C giúp trẻ tăng sức đề kháng.
- Thuốc xịt họng thảo dược: Phù hợp cho trẻ lớn hơn, giúp làm dịu vùng họng bị viêm đỏ ngay tức thì.
- Dung dịch nước muối sinh lý: Tuy không phải là thuốc ho nhưng việc vệ sinh mũi họng bằng nước muối là bước cực kỳ quan trọng để điều trị gốc rễ cơn ho do chảy dịch mũi sau.
Siro thảo dược thường là lựa chọn an toàn cho trẻ sơ sinh.
4. Những lưu ý “sống còn” khi sử dụng thuốc ho trẻ em
Sử dụng thuốc ho trẻ em sai cách không những không khỏi bệnh mà còn khiến trẻ gặp nguy hiểm. Cha mẹ cần ghi nhớ các nguyên tắc sau:
- Không dùng thuốc ho của người lớn cho trẻ em: Liều lượng và thành phần trong thuốc người lớn có thể gây ngộ độc hoặc ức chế hô hấp ở trẻ nhỏ.
- Tránh xa các thuốc chứa Codein: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo không dùng thuốc có thành phần Codein cho trẻ dưới 12 tuổi vì nguy cơ gây khó thở nghiêm trọng.
- Lưu ý về mật ong: Mật ong là liều thuốc trị ho tuyệt vời, nhưng tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi do nguy cơ ngộ độc bào tử vi khuẩn Botulism.
- Đúng liều lượng và thời gian: Sử dụng dụng cụ đo lường đi kèm chai thuốc (xi lanh hoặc cốc đong). Không tự ý tăng liều khi thấy con chưa đỡ ho ngay.
- Kiểm tra hạn sử dụng sau khi mở nắp: Đa số siro ho chỉ nên sử dụng trong vòng 1-3 tháng sau khi mở nắp để đảm bảo chất lượng.
5. Mẹo chữa ho cho bé tại nhà không cần dùng thuốc hóa dược
Bên cạnh việc dùng thuốc ho trẻ em, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ sau để bé nhanh khỏi hơn:
- Vỗ rung long đờm: Khi trẻ ho có đờm, hãy khum bàn tay vỗ nhẹ vào lưng trẻ (vùng phổi) để giúp đờm bong ra và thoát ra ngoài dễ hơn.
- Tăng cường bú mẹ và uống nước: Nước giúp làm loãng dịch nhầy và giữ ẩm cho cổ họng. Với trẻ nhỏ, sữa mẹ là nguồn kháng thể tốt nhất.
- Sử dụng máy tạo độ ẩm: Nếu phòng dùng điều hòa, hãy đặt thêm máy phun sương để không khí không bị khô, giúp trẻ bớt ho khan vào ban đêm.
- Massage lòng bàn chân với dầu tràm: Trước khi ngủ, hãy thoa một ít dầu tràm vào huyệt Dũng tuyền dưới lòng bàn chân và đi tất ấm cho bé.
- Vệ sinh mũi thường xuyên: Nhiều trẻ ho là do dịch mũi chảy xuống họng. Hút mũi và nhỏ nước muối sẽ giúp cắt cơn ho hiệu quả hơn bất kỳ loại thuốc nào.
Massage lòng bàn chân với tinh dầu tràm giúp bé giảm ho đêm.
6. Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay?
Dù bạn đã có sẵn thuốc ho trẻ em tại nhà, nhưng nếu thấy trẻ có các dấu hiệu sau, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức:
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị ho (đối tượng này cần được bác sĩ theo dõi sát sao).
- Trẻ ho kèm theo sốt cao kéo dài trên 2 ngày.
- Trẻ có dấu hiệu khó thở: Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng hoặc môi tím tái.
- Tiếng ho lạ: Ho ông ổng như tiếng chó sủa hoặc ho có tiếng rít thanh quản.
- Trẻ bỏ bú, bỏ ăn, li bì hoặc quấy khóc không thể dỗ dành.
- Trẻ ho kéo dài trên 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm.
7. Cách phòng ngừa ho và các bệnh đường hô hấp ở trẻ
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Để trẻ ít phải dùng đến thuốc ho trẻ em, phụ huynh nên:
- Tiêm chủng đầy đủ: Đặc biệt là các vắc xin phòng cúm, phế cầu và các bệnh về đường hô hấp.
- Giữ vệ sinh tay chân: Tập cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Chế độ dinh dưỡng đa dạng: Bổ sung kẽm, vitamin A, C từ rau xanh và trái cây để củng cố hệ miễn dịch.
- Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột: Không để trẻ tiếp xúc trực tiếp với luồng gió điều hòa hoặc quạt điện.
- Giữ môi trường sống sạch sẽ: Thường xuyên vệ sinh đồ chơi, chăn ga gối đệm để loại bỏ bụi bẩn và nấm mốc.
Việc lựa chọn thuốc ho trẻ em cần sự thông thái và bình tĩnh từ phía cha mẹ. Ho là một người bạn báo hiệu cơ thể trẻ đang chiến đấu với tác nhân gây bệnh, vì vậy đừng quá nôn nóng mà sử dụng thuốc sai cách. Hãy ưu tiên các dòng siro ho thảo dược an toàn, chú trọng vệ sinh mũi họng và luôn tham khảo ý kiến bác sĩ khi cơn ho có dấu hiệu bất thường.
