Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh là bệnh lý rất phổ biến, nhưng không phải lúc nào cũng lành tính như nhiều người nghĩ. Có những trường hợp nếu cha mẹ chủ quan, bệnh có thể tiến triển nhanh và gây ra biến chứng nguy hiểm. Vậy viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh có thể dẫn đến hậu quả gì và khi nào cần đưa con đến cơ sở y tế?
1. Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh là gì?
“Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh” là tình trạng viêm cấp tính niêm mạc mũi xảy ra đột ngột và tiến triển nhanh trong vòng vài ngày đến một tuần. Ở trẻ sơ sinh – tức dưới 12 tháng tuổi – bệnh thường do virus, vi khuẩn hoặc yếu tố kích thích từ môi trường (bụi, khí lạnh, độ ẩm thấp) gây ra.
Cơ thể trẻ sơ sinh còn rất non nớt, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ và hẹp nên chỉ cần phù nề niêm mạc nhẹ cũng có thể gây nghẹt mũi nghiêm trọng.
Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh khiến cha mẹ rất lo lắng
2. Vì sao viêm mũi cấp dễ xuất hiện ở trẻ sơ sinh?
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh dễ mắc viêm mũi cấp:
– Hệ miễn dịch còn yếu: Cơ thể chưa sản sinh đủ kháng thể, dễ bị tấn công bởi virus, vi khuẩn gây bệnh.
– Niêm mạc mũi mỏng, lòng mũi hẹp: Dễ bị phù nề và bít tắc khi có viêm.
– Khả năng tự làm sạch mũi kém: Trẻ chưa có phản xạ xì mũi, không biết khạc đờm hoặc hít thở thay đổi linh hoạt.
– Tiếp xúc môi trường không sạch: Khói thuốc, bụi, không khí khô hoặc lạnh là yếu tố kích thích phổ biến.
– Sinh non hoặc suy dinh dưỡng: Làm suy yếu sức đề kháng toàn thân.
– Lây nhiễm từ người lớn: Người lớn cảm cúm, ho sốt chăm sóc trẻ không đeo khẩu trang dễ khiến trẻ bị viêm mũi cấp.
3. Triệu chứng viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh điển hình
Trẻ sơ sinh không biết nói, không thể diễn đạt cảm giác, vì vậy cha mẹ cần quan sát các dấu hiệu sau:
– Nghẹt mũi: Trẻ thở bằng miệng, thở khò khè, hoặc phát ra tiếng khi bú/ngủ.
– Nước mũi chảy: Ban đầu trong loãng, sau đó chuyển sang đục, vàng hoặc xanh nếu có bội nhiễm.
– Bú kém: Trẻ bú được ít, thường ngắt quãng hoặc bỏ bú do nghẹt mũi.
– Ngủ không yên: Dễ tỉnh giấc, ngủ ngắn, ngủ ngáy nhẹ.
– Hắt hơi, ho nhẹ: Do kích thích mũi và dịch chảy xuống họng.
– Quấy khóc bất thường: Có thể kèm sốt nhẹ (dưới 38.5°C).
Nếu các dấu hiệu này kéo dài hoặc có biểu hiện nặng hơn, cần đặc biệt chú ý vì có thể tiến triển thành biến chứng.
- Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh có thể gây ra biến chứng gì?
4.1. Viêm tai giữa cấp
Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh có thể gây biến chứng viêm tai giữa
Đây là biến chứng rất phổ biến của viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh, đặc biệt ở trẻ từ 3–12 tháng. Ống tai nối mũi – tai của trẻ rất ngắn, lại nằm ngang, nên dịch mũi dễ tràn lên tai. Khi bị viêm tai giữa, trẻ có thể:
– Sốt cao đột ngột.
– Quấy khóc liên tục, nhất là ban đêm.
– Kéo tai, dụi tai.
– Bú khó, bỏ bú.
– Dịch chảy ra từ tai (nếu màng nhĩ bị thủng).
Nếu không được phát hiện kịp thời, viêm tai giữa cấp có thể trở thành viêm tai giữa mạn tính, ảnh hưởng đến thính lực.
4.2. Viêm xoang cấp hoặc mãn tính
Dù trẻ sơ sinh chưa phát triển đầy đủ xoang như người lớn, nhưng một số xoang (như xoang sàng) đã hoạt động. Viêm mũi kéo dài, dịch đục, mùi hôi có thể lan sang xoang. Dấu hiệu bao gồm:
– Dịch mũi dày, vàng/xanh, có mùi khó chịu.
– Sốt, đau vùng trán hoặc quanh mắt.
– Trẻ thường mệt mỏi, ít chơi đùa.
Viêm xoang kéo dài có thể dẫn tới phù nề mắt, viêm kết mạc, thậm chí nhiễm trùng huyết nếu không can thiệp kịp.
4.3. Viêm đường hô hấp dưới: phế quản, phổi
Trẻ bị viêm mũi cấp có thể hít phải dịch mũi, từ đó tạo điều kiện vi khuẩn lan xuống phế quản, phổi gây:
– Ho, thở rít.
– Sốt cao, ăn kém.
– Da nhợt nhạt, tím môi nếu thiếu oxy.
– Nghe phổi có ran ẩm, ran rít (qua ống nghe).
Viêm phế quản hay viêm phổi ở trẻ sơ sinh có thể tiến triển rất nhanh, nguy cơ tử vong cao nếu không phát hiện sớm.
4.4. Suy hô hấp cấp
Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất. Trẻ sơ sinh vốn thở chủ yếu bằng mũi. Khi nghẹt mũi nặng, không bú được, thở miệng không đủ hiệu quả, trẻ dễ suy hô hấp với các biểu hiện:
– Thở nhanh > 60 lần/phút.
– Co lõm lồng ngực khi thở.
– Môi, đầu ngón tay tím tái.
– Li bì, bú kém hoặc bỏ bú hoàn toàn.
Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh có thể gây biến chứng suy hô hấp
Nếu không đưa trẻ đi cấp cứu kịp thời có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
4.5. Biến chứng toàn thân do vi khuẩn
Trong trường hợp viêm mũi cấp do vi khuẩn như liên cầu nhóm A, trẻ có thể:
– Viêm cầu thận cấp: phù mặt, tiểu ít, tăng huyết áp.
– Viêm khớp cấp, thấp tim: đau khớp, khó thở, mệt mỏi bất thường.
5. Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh – Khi nào cần đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ hoặc đến bệnh viện khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
– Trẻ nghẹt mũi kéo dài hơn 2‑3 ngày mà vẫn bú kém, ngủ không yên, môi hoặc da có dấu hiệu xanh tái.
– Nước mũi chuyển từ trong sang đục hoặc vàng – xanh, có mùi hôi, trẻ sốt trên 38.5°C hoặc sốt kéo dài > 2 ngày.
– Trẻ thở nhanh hơn bình thường, thấy co lõm lồng ngực, hoặc trẻ bú rất ít, bỏ bú, quấy khóc nhiều, môi tím – đây là dấu hiệu thở khó.
– Trẻ có bệnh nền như sinh non, suy giảm miễn dịch, tim bẩm sinh, hoặc trong nhà có người hút thuốc, môi trường ô nhiễm – nguy cơ cao hơn nên cần khám sớm.
– Trẻ có biểu hiện đau tai (kéo tai), mắt sưng hoặc có mủ quanh tai, hoặc có nhịp thở bất thường khi đang bị viêm mũi – có thể đã biến chứng sang tai giữa hoặc xoang.
6. Cách chăm sóc đối với viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh
Để giảm nguy cơ biến chứng và hỗ trợ trẻ hồi phục nhanh, cha mẹ cần thực hiện:
6.1 Vệ sinh mũi và làm thông thoáng đường thở
– Nhỏ nước muối sinh lý 2‑4 giọt mỗi bên mũi cho trẻ, rồi nhẹ nhàng lau dịch mũi bằng khăn giấy mềm, 1‑2 lần/ngày.
– Khi dịch mũi đặc, sử dụng dụng cụ hút mũi chuyên dùng nhưng không lạm dụng vì có thể tổn thương niêm mạc mũi.
– Giữ môi trường trẻ bú và ngủ sạch sẽ, thông thoáng, tránh khói thuốc, bụi, mùi hóa chất.
6.2 Giữ ấm và điều chỉnh môi trường sống
– Giữ ấm vùng cổ, ngực, chân cho trẻ sơ sinh, đặc biệt khi thời tiết lạnh hoặc giao mùa.
– Tránh bật điều hòa hoặc máy sưởi với nhiệt độ quá thấp hoặc không khí quá khô – nên duy trì độ ẩm phòng 40‑60%.
– Khi trẻ ngủ hoặc bú nên cho đầu kê cao nhẹ để dịch mũi không ứ lại và trẻ thở dễ hơn.
6.3 Bổ sung dinh dưỡng và tăng sức đề kháng
– Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có thể – sữa mẹ cung cấp kháng thể tự nhiên giúp chống viêm.
– Nếu bé đã bắt đầu ăn dặm, thêm rau củ quả giàu vitamin A, C và kẽm để hỗ trợ miễn dịch.
– Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi nên bú nhiều lần, mỗi lần ít hơn nhưng thời gian lâu hơn để đảm bảo bú đủ và tránh mệt.
Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng giúp cải thiện viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh
6.4 Theo dõi và phối hợp với bác sĩ
– Ghi lại số lần bú, số lần nghẹt mũi, dịch mũi – để theo dõi diễn tiến và báo cáo với bác sĩ nếu cần.
– Khi đã khám và được chỉ định thuốc, tuân thủ đúng liều – không tự ý mua thuốc hoặc dùng kháng sinh khi không có chỉ định.
Kết luận
Viêm mũi cấp ở trẻ sơ sinh là một bệnh lý rất phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Mặc dù ở nhiều trường hợp trẻ hồi phục hoàn toàn nếu được chăm sóc tốt, nhưng có thể dẫn tới biến chứng nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm xoang, viêm đường hô hấp dưới hoặc suy hô hấp nếu cha mẹ chủ quan.
