Cách chữa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ an toàn, hiệu quả nhất!

Chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi. Vậy nguyên nhân nào gây đầy hơi ở trẻ nhỏ? Làm sao để giúp bé hết khó chịu nhanh chóng mà vẫn an toàn? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những cách chữa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ được chuyên gia khuyến nghị, dễ áp dụng tại nhà.

1. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị chướng bụng đầy hơi

Không giống người lớn có thể mô tả cảm giác khó chịu, trẻ nhỏ thường biểu hiện qua hành vi. Cha mẹ nên lưu ý các dấu hiệu sau:

• Bụng bé căng tròn, sờ vào thấy chướng, có thể phát ra tiếng óc ách
• Bé xì hơi nhiều, có mùi khó chịu
• Hay nôn trớ, đặc biệt sau bú
• Bú kém, bỏ bú, biếng ăn
• Quấy khóc không rõ lý do, đặc biệt vào ban đêm
• Ngủ không ngon, gồng mình, vặn người

Nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên, cha mẹ nên xem xét kỹ cách chữa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ để cải thiện kịp thời.

Bụng bé căng tròn, sờ hơi chướng là biểu hiện cho thấy bé bị đầy hơi

2. Nguyên nhân gây chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ

Tình trạng chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ thường bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản, không quá nghiêm trọng nhưng nếu không được điều chỉnh kịp thời có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, việc bú và hấp thu của trẻ. Dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến mà cha mẹ cần đặc biệt lưu ý:

2.1. Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi, các cơ quan tiêu hóa như dạ dày, ruột, tuyến tiêu hóa… vẫn đang trong quá trình phát triển. Hoạt động nhu động ruột ở trẻ còn yếu và không ổn định, khiến quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn diễn ra chậm hơn bình thường. Khi thức ăn bị giữ lại lâu trong ruột, sẽ sinh hơi do lên men, từ đó dẫn đến hiện tượng bụng bé căng tròn, ọc ạch và đầy hơi.

Trẻ nhỏ hệ tiêu hoá chưa ổn định vì vậy dễ bị đầy hơi sau ăn 

2.2. Nuốt phải không khí khi bú hoặc ăn

Việc nuốt phải không khí khi ăn là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra chướng bụng ở trẻ nhỏ – đặc biệt là trẻ bú bình hoặc bú mẹ không đúng cách.

Các tình huống dễ khiến bé nuốt nhiều không khí bao gồm:

• Bú sai tư thế: bé ngậm không đúng khớp ngậm, núm vú không khít miệng khiến không khí tràn vào dạ dày cùng với sữa.
• Khóc nhiều trước khi được cho bú: khiến trẻ vừa đói vừa khóc, khi bú thì hấp tấp, nuốt vội.
• Ăn hoặc bú quá nhanh: lượng sữa hoặc thức ăn đi vào dạ dày quá nhanh, cuốn theo khí.
• Vừa bú vừa nằm hoặc chơi đùa: khiến cơ vòng thực quản dưới không đóng kín, dễ khiến khí vào bụng.

Khi khí tích tụ trong bụng mà không được ợ hơi ra ngoài sau bữa bú, bé sẽ cảm thấy ậm ạch, khó chịu, dễ nôn trớ và quấy khóc. Nếu xảy ra liên tục mà không được xử lý đúng cách, tình trạng chướng bụng đầy hơi có thể kéo dài.

Việc bú không đúng khiến bé nuốt phải nhiều khí gây ra đầy hơi

2.3. Chế độ ăn không phù hợp

Với trẻ nhỏ, đặc biệt là trong giai đoạn ăn dặm hoặc chuyển từ sữa mẹ sang sữa công thức, chế độ ăn không phù hợp có thể là nguyên nhân khiến bé bị đầy hơi thường xuyên.

Các trường hợp điển hình gồm:

• Mẹ đang cho con bú ăn thực phẩm sinh hơi: Các món như bắp cải, súp lơ, đậu nành, sữa bò, đồ ăn cay nóng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến sữa mẹ và gây khó tiêu cho bé.
• Dùng sữa công thức không phù hợp: Một số loại sữa có đạm khó tiêu, nhiều lactose hoặc không phù hợp với hệ tiêu hóa của từng bé → dễ gây đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón.
• Ăn dặm quá sớm hoặc sai cách: Trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa nên ăn dặm, vì men tiêu hóa còn yếu. Việc ép ăn nhiều tinh bột, chất béo khó tiêu, ít rau xanh… sẽ khiến thức ăn lên men, sinh khí trong ruột, gây đầy hơi kéo dài.

Chế độ ăn không cân đối còn khiến hệ tiêu hóa của bé hoạt động quá tải, dẫn đến rối loạn và sinh hơi quá mức, gây chướng bụng.

2.4. Rối loạn vi sinh đường ruột

Khi bị rối loạn vi sinh, thức ăn trong ruột của trẻ dễ lên men sinh khí, làm bụng căng cứng, bé khó xì hơi, dẫn đến tình trạng đầy hơi – chướng bụng kéo dài. Nếu không được bổ sung men vi sinh kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến cân nặng, khả năng hấp thu dinh dưỡng và giấc ngủ của bé.

3. Cách chữa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ: 7 giải pháp cha mẹ nên biết

Dưới đây là các biện pháp an toàn, hiệu quả được bác sĩ khuyến nghị khi trẻ bị chướng bụng, đầy hơi:

3.1. Massage bụng và vỗ lưng cho bé

Tác dụng: Giúp đẩy hơi ra ngoài, giảm căng tức bụng

Cách làm:

• Đặt bé nằm ngửa, xoa bụng bé nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ khoảng 5–10 phút
• Dùng dầu tràm hoặc dầu dừa ấm để tăng hiệu quả (chỉ bôi ngoài, tránh tiếp xúc vùng kín)
• Sau đó, bế bé lên vai, vỗ nhẹ lưng để bé ợ hơi

Massage bụng là biện pháp hỗ trợ giảm đầy hơi hiệu quả ở trẻ

3.2. Điều chỉnh tư thế bú, tư thế ăn

Tác dụng: Hạn chế không khí lọt vào dạ dày bé

• Giữ đầu và thân bé thẳng hàng khi bú
• Đảm bảo miệng bé ngậm trọn núm vú hoặc núm bình sữa
• Sau bú, bế bé thẳng đứng 10–15 phút và vỗ ợ hơi

Lưu ý: Tránh để bé nằm ngay sau khi ăn bú.

3.3. Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ và bé

Nếu bé bú mẹ:

• Mẹ nên hạn chế ăn thực phẩm dễ gây sinh hơi: đậu, sữa, nước ngọt có gas
• Tăng cường thực phẩm lợi khuẩn: sữa chua, rau xanh, khoai lang…

Nếu bé ăn dặm:

• Tránh dùng thực phẩm quá sớm như sữa bò, bắp cải, súp lơ
• Bắt đầu bằng cháo loãng, khoai nghiền, bí đỏ… dễ tiêu hóa

Nếu dùng sữa công thức:

• Chọn loại có bổ sung men vi sinh, đạm dễ tiêu, giảm lactose nếu bé nhạy cảm

3.4. Cho bé tắm nước ấm hoặc chườm ấm

Tác dụng: Làm dịu cơ bụng, giảm co thắt nhẹ

Cách thực hiện:

• Tắm nước ấm nhẹ nhàng 10 phút, giúp bé thư giãn
• Chườm khăn ấm (37–40°C) lên bụng khoảng 5 phút

Lưu ý không dùng túi chườm nóng trực tiếp, tránh gây bỏng da mỏng của trẻ.

3.5. Tăng thời gian cho bé vận động

Tác dụng: Hỗ trợ tiêu hóa, giảm khí tồn đọng

• Trẻ sơ sinh: cho bé nằm sấp có kiểm soát 3–5 phút/ngày
• Trẻ lớn hơn: cho bé tập “đạp xe” bằng cách di chuyển chân theo vòng tròn
• Hạn chế bế bé nằm suốt ngày, nên bế đứng, cho chơi ở mặt phẳng an toàn

Cho bé vận động nhẹ nhàng để giảm đầy hơi

3.6. Bổ sung men vi sinh cho trẻ

Hiệu quả với: Trẻ rối loạn tiêu hóa, dùng kháng sinh hoặc biếng ăn

• Men vi sinh chứa lợi khuẩn như Lactobacillus, Bifidobacterium, Saccharomyces boulardii
• Giúp tái cân bằng hệ vi sinh ruột, giảm sinh hơi, hỗ trợ tiêu hóa

Tham khảo bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tháng tuổi.

3.7. Dùng thuốc khi có chỉ định bác sĩ

Thông thường, cách chữa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ không cần dùng thuốc. Tuy nhiên, trong một số trường hợp bé nôn trớ nhiều, đau bụng dữ dội, tiêu chảy, sốt cao, chướng bụng kèm theo biếng ăn kéo dài …bác sĩ có thể chỉ định:

• Simethicone liều trẻ em: Giảm hơi trong đường ruột
• Men tiêu hóa (enzyme): Hỗ trợ hấp thu cho trẻ ăn kém

Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc mà chưa có chỉ định chuyên môn.

4. Khi nào nên đưa trẻ đi khám?

Hầu hết các trường hợp đầy hơi nhẹ đều cải thiện sau vài giờ đến 1–2 ngày. Tuy nhiên, cần đưa trẻ đi khám nếu:

• Chướng bụng không giảm sau 3 ngày
• Trẻ bú kém, bỏ ăn, nôn nhiều
• Có dấu hiệu tiêu chảy, phân sống, sốt
• Trẻ ngủ li bì, ít phản ứng, mệt mỏi kéo dài

Khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời nếu có bệnh lý nền.

5. Phòng ngừa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ

Thay vì để bé phải khó chịu rồi mới tìm cách xử lý, việc chủ động phòng ngừa ngay từ đầu sẽ giúp hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động trơn tru hơn. Dưới đây là những nguyên tắc đơn giản cha mẹ nên áp dụng hàng ngày để hạn chế tình trạng chướng bụng đầy hơi tái diễn.

• Cho bé bú đúng tư thế, không bú quá no
• Ợ hơi sau mỗi cữ bú
• Giữ ấm bụng bé, tránh gió lạnh
• Không ép bé ăn khi bé không muốn
• Theo dõi phản ứng của bé với thực phẩm mới khi ăn dặm
• Bổ sung men vi sinh định kỳ nếu bé hay bị rối loạn tiêu hóa

Chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ là hiện tượng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể xử lý hiệu quả nếu cha mẹ nhận biết đúng và áp dụng các cách chăm sóc phù hợp. Từ việc massage, điều chỉnh tư thế bú, thay đổi chế độ ăn cho đến bổ sung men vi sinh – tất cả đều là những cách chữa chướng bụng đầy hơi ở trẻ nhỏ an toàn, lành tính và mang lại hiệu quả rõ rệt.