5 cách trị táo bón nặng hiệu quả nhanh, an toàn và hiệu quả

Táo bón nặng không chỉ gây khó chịu, đau rát khi đi tiêu mà còn có thể dẫn đến nứt hậu môn, trĩ hoặc sa trực tràng nếu kéo dài. Việc áp dụng đúng cách trị táo bón nặng sẽ giúp cải thiện nhanh chóng, bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống.

1. Tổng quan về táo bón nặng

Táo bón nặng là tình trạng người bệnh đi tiêu ≤ 2 lần/tuần, phân cứng, khô, kích thước lớn và phải rặn nhiều. Nguyên nhân thường do ăn ít chất xơ, uống ít nước, thói quen nhịn đi ngoài, ít vận động, hoặc ảnh hưởng từ thuốc và bệnh lý nền (trĩ, suy giáp, tiểu đường, Parkinson).

Các triệu chứng điển hình gồm: bụng chướng, đau quặn, đi tiêu khó khăn, cảm giác đi chưa hết phân, thậm chí chảy máu khi rặn. Nếu không tìm đúng cách trị táo bón nặng, người bệnh dễ gặp biến chứng nứt hậu môn, trĩ hoặc sa trực tràng.

Táo bón nặng ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

2. Cách trị táo bón nặng hiệu quả

Điều trị táo bón nặng cần kết hợp nhiều biện pháp, từ thay đổi chế độ ăn, sinh hoạt cho đến hỗ trợ y tế.

2.1. Điều chỉnh dinh dưỡng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện táo bón nặng:

• Tăng chất xơ: Chất xơ giúp tăng khối lượng phân, làm mềm phân và kích thích nhu động ruột, giúp việc đi đại tiện dễ dàng hơn. Bạn nên bổ sung cả chất xơ hòa tan và không hòa tan. Ăn nhiều rau xanh (rau mồng tơi, cải bó xôi, bông cải xanh), trái cây giàu chất xơ (lê, táo, đu đủ, chuối chín), ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lứt).
• Uống đủ nước: Uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày, có thể là nước lọc, nước ép trái cây hoặc trà thảo dược.
• Bổ sung các loại thực phẩm nhuận tràng: Ngoài rau củ quả, có nhiều loại thực phẩm khác giúp cải thiện táo bón như mận khô, sữa chua, các loại đậu, khoai lang, dầu ô liu, hạt chia, hạt lanh…
• Hạn chế thực phẩm gây táo bón: Giảm đồ ăn nhanh, chiên rán nhiều dầu mỡ, sữa bò tươi nguyên chất và phô mai.

Đây là nền tảng cơ bản trong mọi cách trị táo bón nặng vì dinh dưỡng tác động trực tiếp đến chất lượng phân và hoạt động tiêu hóa.

Bổ sung chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện táo bón nặng.

2.2. Thay đổi thói quen sinh hoạt

Thay đổi thói quen sinh hoạt là một trong những cách hiệu quả nhất để phòng ngừa và điều trị táo bón nặng, bên cạnh việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng. Việc kết hợp cả hai phương pháp sẽ giúp cải thiện tình trạng nhanh chóng và bền vững hơn.

• Tăng cường vận động: Lười vận động là một trong những nguyên nhân phổ biến gây táo bón. Các bài tập thể dục giúp kích thích nhu động ruột, tăng cường lưu thông máu và co bóp cơ bụng, giúp phân di chuyển dễ dàng hơn trong đường ruột.
• Loại hình tập luyện: Bạn không cần phải tập những bài quá nặng. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, yoga hoặc đạp xe 30 phút mỗi ngày cũng đã mang lại hiệu quả đáng kể.

• Đi đại tiện đúng giờ: Hãy cố gắng đi đại tiện vào một khung giờ cố định mỗi ngày, tốt nhất là vào buổi sáng sau khi thức dậy. Điều này giúp cơ thể hình thành “phản xạ” tự nhiên, tạo thói quen đi đại tiện đều đặn.
• Không nhịn đi đại tiện: Khi có cảm giác muốn đi, hãy đi ngay lập tức. Nhịn đi lâu ngày sẽ làm phân trở nên khô cứng, khó đào thải, khiến tình trạng táo bón trở nên nghiêm trọng hơn.
• Tư thế ngồi: Khi đi đại tiện, bạn có thể kê một chiếc ghế nhỏ dưới chân để nâng đầu gối cao hơn hông. Tư thế này giúp góc giữa trực tràng và hậu môn thẳng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tống phân ra ngoài.

• Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi chức năng của toàn bộ cơ thể, bao gồm cả hệ tiêu hóa. Thiếu ngủ có thể làm chậm quá trình trao đổi chất và ảnh hưởng đến nhu động ruột.
• Giảm căng thẳng: Stress, lo âu có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa, làm rối loạn nhu động ruột và gây táo bón. Hãy tìm cách thư giãn như thiền, nghe nhạc, đọc sách hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân.

2.3. Cách trị táo bón nặng tại nhà bằng biện pháp dân gian

Ngoài dinh dưỡng, một số nguyên liệu tự nhiên giúp hỗ trợ nhuận tràng, phù hợp cho người bị táo bón nặng:

• Mật ong: Mật ong có tính nhuận tràng tự nhiên, giúp bôi trơn đường ruột và làm mềm phân. Uống một thìa mật ong pha với nước ấm vào buổi sáng, trước khi ăn.
• Nước ép lê, mận, táo: Chứa sorbitol tự nhiên, có tác dụng nhuận tràng và làm mềm phân.
• Khoai lang, hạt chia, hạt lanh: Giàu chất xơ hòa tan, giúp tăng khối lượng phân và hỗ trợ đào thải.
• Dầu oliu: Uống 1 thìa nhỏ hoặc thêm vào salad giúp bôi trơn ruột, giảm đau khi đi ngoài.

Thực phẩm thiên nhiên giúp nhuận tràng, an toàn và dễ áp dụng.

2.4. Các bài thuốc đông y trị táo bón nặng

Trong Đông y, táo bón nặng thường được cho là do khí huyết hư, tỳ vị suy yếu, nhiệt kết hoặc dương khí kém. Nguyên tắc điều trị là nhuận tràng, hoạt huyết, điều hòa khí huyết để giúp phân mềm, đi ngoài dễ dàng. Một số bài thuốc thường được sử dụng:

• Ma tử nhân hoàn: Gồm ma tử nhân, đại hoàng, hậu phác… → Nhuận tràng, trị táo bón mạn tính, hay dùng cho người già, phụ nữ sau sinh.
• Tăng dịch thang: Huyền sâm, mạch môn, sinh địa → Sinh tân dịch, làm mềm phân, hợp với táo bón thể nhiệt, phân khô cứng.
• Nhuận tràng hoàn: Đương quy, thăng ma, ma tử nhân… → Thông tiện, trị táo bón lâu ngày ở người thể hư, tác dụng chậm nhưng an toàn.

Các bài thuốc trên đều có hiệu quả trị táo bón nặng theo từng thể bệnh, nhưng cần dùng theo hướng dẫn của thầy thuốc Đông y, không nên tự ý áp dụng.

2.5. Cách trị táo bón nặng bằng thuốc

Khi táo bón nặng kéo dài, không cải thiện bằng chế độ ăn và sinh hoạt, người bệnh cần đến bác sĩ để được hỗ trợ:

• Thuốc làm mềm phân: Lactulose, Sorbitol giúp phân mềm, dễ đào thải.
• Thuốc nhuận tràng thẩm thấu: Polyethylene glycol giữ nước trong ruột, làm phân mềm hơn.
• Thuốc nhuận tràng kích thích: Bisacodyl, Senna (chỉ dùng ngắn hạn theo chỉ định).
• Thụt hậu môn: Áp dụng trong trường hợp khẩn cấp, có giám sát y tế.
• Điều trị bệnh lý nền: Nếu táo bón do suy giáp, tiểu đường, trĩ hoặc hội chứng ruột kích thích, cần điều trị bệnh gốc.

Với táo bón nặng, cần điều trị y tế để đạt hiệu quả.

3. Bị táo bón nên ăn gì, kiêng gì?

Lựa chọn thực phẩm phù hợp sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn và giảm thiểu tình trạng này.

Nên ăn:

Để trị táo bón hiệu quả, bạn cần tập trung vào các loại thực phẩm giàu chất xơ, nước và lợi khuẩn.

• Rau xanh: mồng tơi, rau dền, bông cải xanh, cải bó xôi.
• Trái cây: lê, táo, đu đủ, cam, chuối chín.
• Ngũ cốc nguyên hạt: yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám.
• Thực phẩm giàu probiotic: sữa chua, kim chi, dưa cải muối.
• Uống nhiều nước lọc, nước ép trái cây loãng.

Nên kiêng:

Nếu bạn bị táo bón, hãy hạn chế hoặc tránh những thực phẩm sau để không làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn.

• Thực phẩm nhiều dầu mỡ, chiên rán, thức ăn nhanh.
• Đồ ngọt, bánh kẹo, nước uống có ga.
• Uống quá nhiều sữa bò, phô mai.
• Tránh cà phê, trà đặc vì có thể gây mất nước.

Để đạt hiệu quả tốt nhất, bạn nên kết hợp chế độ ăn uống này với việc tập thể dục đều đặn và uống đủ nước để kích thích nhu động ruột, giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh hơn.

Ăn nhiều thực phẩm chiên rán có thể làm táo bón nặng hơn.

4. Khi nào cần đi khám ngay?

Người bị táo bón nặng nên đến bác sĩ nếu:

• Táo bón kéo dài > 2 tuần không cải thiện.
• Đi tiêu ra máu nhiều, đau dữ dội.
• Bụng phình to, nôn ói, sốt.
• Có bệnh lý nền kèm theo như trĩ, tiểu đường, suy giáp.

Cách trị táo bón nặng hiệu quả cần kết hợp nhiều giải pháp: chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước, tăng vận động, sử dụng biện pháp tự nhiên hỗ trợ và thăm khám y tế khi cần thiết.