Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Trẻ sơ sinh bị trớ sữa là tình trạng rất thường gặp trong những tháng đầu đời, khiến nhiều cha mẹ lo lắng, đặc biệt khi bé trớ nhiều lần trong ngày hoặc trớ thành dòng. Phần lớn các trường hợp trớ sữa ở trẻ sơ sinh mang tính sinh lý và sẽ tự cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, nếu không hiểu đúng bản chất và xử lý sai cách, trớ sữa có thể kéo dài, gây khó chịu cho bé và ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng.
1. Trẻ sơ sinh bị trớ sữa là gì? Có nguy hiểm không?
Trẻ sơ sinh bị trớ sữa là hiện tượng sữa từ dạ dày trào ngược lên thực quản rồi chảy ra miệng hoặc mũi sau khi bú. Tình trạng này thường xuất hiện ngay sau cữ bú hoặc trong vòng 30-60 phút sau bú.
Hệ tiêu hóa non nớt khiến trẻ sơ sinh dễ bị trớ sữa
Ở trẻ sơ sinh, hệ tiêu hóa còn non nớt, dung tích dạ dày nhỏ, cơ thắt giữa thực quản và dạ dày chưa hoàn thiện. Khi bé bú no, nuốt nhiều hơi hoặc thay đổi tư thế đột ngột, sữa rất dễ bị đẩy ngược lên trên. Vì vậy, trẻ sơ sinh bị trớ sữa trong đa số trường hợp là hiện tượng sinh lý, không phải bệnh lý nguy hiểm.
Tuy nhiên, nếu trớ sữa xảy ra quá thường xuyên, kèm theo nôn vọt, sụt cân, quấy khóc nhiều hoặc khó thở, cha mẹ cần theo dõi sát để phân biệt với các vấn đề tiêu hóa khác.
2. Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị trớ sữa
Nhận biết đúng biểu hiện giúp cha mẹ xử lý kịp thời và tránh hoảng loạn không cần thiết khi trẻ sơ sinh bị trớ sữa.
2.1. Bé trớ sữa ngay sau khi bú
Bé có thể trớ một lượng sữa nhỏ ra miệng, sữa chảy thành dòng nhẹ hoặc rỉ ra khóe miệng sau khi bú xong. Trẻ vẫn tỉnh táo, không quấy khóc nhiều.
2.2. Trớ sữa khi thay đổi tư thế
Khi được đặt nằm ngay sau bú, bế vác vai hoặc thay tã, bé dễ bị trớ sữa do áp lực trong dạ dày thay đổi đột ngột.
2.3. Trớ sữa kèm ợ hơi
Trẻ sơ sinh bị trớ sữa thường đi kèm ợ hơi do nuốt nhiều không khí trong lúc bú. Khi hơi thoát ra ngoài, sữa cũng bị đẩy theo.
2.4. Trớ sữa qua mũi
Một số trường hợp sữa không chỉ trào ra miệng mà còn chảy lên mũi, khiến bé khó chịu, khụt khịt hoặc hắt hơi.
Trẻ sơ sinh bị trớ sữa thường xảy ra ngay sau bú hoặc khi thay đổi tư thế.
3. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị trớ sữa
Hiểu rõ nguyên nhân là nền tảng để giảm tần suất trẻ sơ sinh bị trớ sữa và chăm sóc bé đúng cách.
3.1. Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện
Ở trẻ sơ sinh, cơ thắt thực quản dưới còn yếu, chưa đóng kín hoàn toàn. Khi dạ dày co bóp hoặc đầy sữa, sữa dễ bị đẩy ngược lên trên.
3.2. Dung tích dạ dày nhỏ
Dạ dày trẻ sơ sinh rất nhỏ, chỉ chứa được một lượng sữa nhất định. Nếu bé bú quá no, sữa dư thừa sẽ dễ trào ngược.
3.3. Nuốt nhiều không khí khi bú
Bé bú quá nhanh, ngậm ti chưa đúng hoặc bình sữa không phù hợp có thể khiến bé nuốt nhiều hơi. Hơi tích tụ trong dạ dày sẽ đẩy sữa trào lên.
Bú nhanh chưa kịp thích nghi có thể khiến bé nhanh bị trớ
3.4. Tư thế bú và sau bú chưa phù hợp
Cho bé nằm ngay sau bú, bế xốc hoặc rung lắc mạnh đều làm tăng nguy cơ trẻ sơ sinh bị trớ sữa.
4. Phân biệt trớ sữa sinh lý và trớ sữa bệnh lý ở trẻ sơ sinh
Không phải trường hợp nào trẻ sơ sinh bị trớ sữa cũng giống nhau. Việc phân biệt giúp cha mẹ yên tâm hơn khi chăm sóc bé.
4.1. Trớ sữa sinh lý
Trớ sữa sinh lý thường xảy ra trong vài tháng đầu đời. Bé trớ lượng nhỏ, không nôn vọt, vẫn bú tốt, tăng cân đều và sinh hoạt bình thường. Tình trạng này có xu hướng giảm dần khi bé lớn hơn.
4.2. Trớ sữa bệnh lý
Trớ sữa bệnh lý thường đi kèm các dấu hiệu như nôn vọt mạnh, trớ nhiều lần trong ngày, sụt cân, quấy khóc dữ dội, khó thở hoặc bú kém. Trong những trường hợp này, trẻ sơ sinh bị trớ sữa cần được theo dõi và đánh giá kỹ hơn.
Cần chú ý các dấu hiệu khi bé trớ mạnh cần theo dõi kỹ hơn
5. Trẻ sơ sinh bị trớ sữa bao lâu thì hết?
Nhiều cha mẹ thắc mắc trẻ sơ sinh bị trớ sữa kéo dài đến bao giờ. Thông thường, trớ sữa sinh lý giảm dần khi bé được 4-6 tháng tuổi, lúc hệ tiêu hóa phát triển hơn và bé biết lẫy, biết ngồi.
Đến khoảng 9-12 tháng tuổi, đa số trẻ sơ sinh bị trớ sữa sẽ cải thiện rõ rệt hoặc gần như hết hẳn. Tuy nhiên, thời gian này có thể sớm hoặc muộn hơn tùy từng bé và cách chăm sóc hằng ngày.
6. Cách xử lý khi trẻ sơ sinh bị trớ sữa tại nhà
Xử lý đúng lúc và đúng cách không chỉ giúp giảm số lần trẻ sơ sinh bị trớ sữa mà còn hạn chế nguy cơ sữa trào lên mũi, sặc sữa và giúp bé dễ chịu hơn. Nguyên tắc chung là giảm lượng sữa bị “dồn” trong dạ dày, hạn chế nuốt hơi, và giữ cho sữa không bị trào ngược lên khi bé thay đổi tư thế.
6.1. Điều chỉnh tư thế bú
Tư thế bú là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc bé nuốt hơi và lượng sữa đi xuống dạ dày có “êm” hay không. Khi bé bú đúng tư thế, dòng sữa xuống đều, ít tạo bọt khí, dạ dày ít bị căng, từ đó giảm trớ sữa.
- Khi cho bú mẹ, nên để đầu và thân bé nằm trên một đường thẳng, mặt bé hướng về bầu ngực, miệng ngậm sâu vào quầng vú thay vì chỉ ngậm đầu ti. Nếu bé chỉ ngậm nông, bé sẽ nuốt nhiều hơi, bú nhanh nhưng lại dễ trớ.
- Khi bú bình, cần giữ bình sữa nghiêng sao cho sữa luôn ngập lỗ núm ti, tránh để bé mút vào khoảng không có sữa. Nếu núm ti chảy quá nhanh, bé dễ sặc và trớ. Nếu núm ti chảy quá chậm, bé phải hút mạnh, cũng dễ nuốt nhiều hơi và đầy bụng.
- Trong quá trình bú, nếu bé có biểu hiện khò khè, nuốt ừng ực, ngừng bú liên tục hoặc mặt nhăn nhó, nên tạm dừng để bé nghỉ và ợ hơi rồi mới cho bú tiếp. Việc cho bú liền mạch khi bé đang “nuốt hơi” sẽ làm nguy cơ trớ sữa tăng rõ.
Tư thế bú và chăm sóc sau bú đúng giúp giảm rõ rệt tình trạng trớ sữa ở trẻ sơ sinh.
6.2. Chia nhỏ cữ bú
Thay vì cho bé bú quá no trong một lần, cha mẹ có thể chia nhỏ lượng sữa, tăng số cữ bú để giảm áp lực cho dạ dày.
6.3. Vỗ ợ hơi sau bú
Sau mỗi cữ bú, nên bế bé thẳng đứng và vỗ ợ hơi nhẹ nhàng trong vài phút để hơi thoát ra ngoài, giảm nguy cơ trớ sữa.
6.4. Giữ bé thẳng sau bú
Không đặt bé nằm ngay sau bú. Nên giữ bé ở tư thế thẳng hoặc hơi nghiêng trong ít nhất 20-30 phút.
7. Những sai lầm thường gặp khiến trẻ sơ sinh bị trớ sữa nhiều hơn
Một số thói quen chăm sóc không phù hợp có thể khiến trẻ sơ sinh bị trớ sữa thường xuyên hơn.
Nhiều cha mẹ có thói quen ép bé bú hết lượng sữa trong bình dù bé đã no. Một số trường hợp lại đặt bé nằm ngay sau bú hoặc rung lắc mạnh để dỗ bé ngủ. Những điều này đều làm tăng nguy cơ trào ngược sữa.
Ngoài ra, thay đổi loại sữa liên tục hoặc không chú ý đến dấu hiệu bé nuốt nhiều hơi cũng có thể làm trớ sữa nặng hơn.
8. Khi nào trẻ sơ sinh bị trớ sữa cần đi khám?
Mặc dù đa phần trẻ sơ sinh bị trớ sữa là sinh lý, cha mẹ nên đưa bé đi khám khi thấy các dấu hiệu bất thường.
Bé trớ sữa kèm nôn vọt mạnh, trớ nhiều lần trong ngày và không có xu hướng giảm. Bé chậm tăng cân, sụt cân hoặc bú kém kéo dài. Bé quấy khóc dữ dội, tím tái, khó thở hoặc sữa trớ ra có màu lạ.
Trong những trường hợp này, việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân và đảm bảo an toàn cho bé.
Trẻ sơ sinh bị trớ sữa là hiện tượng phổ biến trong giai đoạn đầu đời, phần lớn mang tính sinh lý và sẽ tự cải thiện khi bé lớn hơn. Việc hiểu đúng nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu và chăm sóc đúng cách giúp giảm đáng kể tình trạng trớ sữa, đồng thời giúp bé phát triển khỏe mạnh và thoải mái hơn. Cha mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường để kịp thời đưa bé đi khám khi cần thiết, đảm bảo an toàn cho trẻ trong những năm tháng đầu đời.
