Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao? Hướng dẫn chi tiết cho cha mẹ

Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao? Câu hỏi này luôn là nỗi trăn trở của nhiều bậc cha mẹ. Nghẹt mũi không chỉ làm bé khó chịu, bỏ bú, ngủ không ngon giấc mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nếu không được xử lý đúng cách. Nắm vững các phương pháp xử lý an toàn và khoa học sẽ giúp bạn chăm sóc con tốt hơn, giúp bé vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách dễ dàng và khỏe mạnh.

1. Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị nghẹt mũi?

Đường thở của trẻ sơ sinh còn rất nhỏ hẹp và nhạy cảm, dễ bị tác động bởi yếu tố môi trường hoặc bệnh lý. Một số nguyên nhân thường gặp:

• Dịch nhầy ứ đọng: Niêm mạc mũi tiết dịch để lọc bụi bẩn nhưng khó thoát ra ngoài.
• Cảm lạnh, nhiễm virus: Bé dễ mắc do sức đề kháng còn yếu.
• Không khí khô hoặc ô nhiễm: Phòng bật điều hòa liên tục hoặc có khói thuốc, bụi bặm.
• Dị ứng: Với lông thú, phấn hoa, nấm mốc.
• Trào ngược dạ dày – thực quản: Dịch trào lên gây kích ứng mũi họng.

Do chưa biết thở bằng miệng thành thạo, chỉ cần nghẹt mũi nhẹ cũng khiến bé khó chịu hơn nhiều so với người lớn.

Trẻ sơ sinh rất dễ bị viêm đường hô hấp trên khi tiếp xúc với tác nhân gây bệnh

2. Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi

Cha mẹ có thể nhận biết bé đang nghẹt mũi khi:

• Thở khò khè, phát ra tiếng rít khi ngủ.
• Bú khó, thường nhả ti để thở.
• Quấy khóc nhiều, ngủ không sâu giấc.
• Chảy nước mũi trong hoặc vàng xanh.
• Có thể kèm theo ho, sốt nhẹ.

3. Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao? Cách xử lý an toàn tại nhà

Khi thấy con có dấu hiệu nghẹt mũi, cha mẹ có thể áp dụng ngay các biện pháp an toàn tại nhà để giúp bé dễ chịu hơn. Dưới đây là những cách xử lý hiệu quả nhất cho tình trạng trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao.

3.1. Vệ sinh mũi bằng nước muối 

Vai trò của nước muối trong việc giảm nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh

• Nước muối sinh lý (0,9%): Đây là dung dịch có nồng độ muối tương đương với dịch cơ thể, giúp rửa trôi bụi bẩn và làm loãng dịch nhầy, giúp đường thở của bé thông thoáng hơn. Nó không chứa dược chất, rất an toàn khi sử dụng cho trẻ sơ sinh.
• Nước muối ưu trương (Hypertonic): Loại nước muối này có nồng độ muối cao hơn 0,9%, thường là 2,3% hoặc 3%. Nhờ áp suất thẩm thấu cao, nước muối ưu trương giúp rút bớt nước từ tế bào niêm mạc mũi đang bị phù nề, sưng viêm, từ đó làm giảm nghẹt mũi hiệu quả hơn, đặc biệt khi dịch mũi đặc và nhiều.

Cách sử dụng nước muối ưu trương hiệu quả

• Khi nào nên dùng: Nước muối ưu trương thường được khuyến cáo sử dụng khi trẻ bị nghẹt mũi nặng, có nhiều dịch nhầy đặc, hoặc khi tình trạng nghẹt mũi kéo dài. Nó giúp làm loãng dịch nhầy nhanh chóng hơn so với nước muối sinh lý.
• Cách thực hiện: Nhỏ 1-2 giọt cho mỗi bên mũi của bé, 2-3 lần mỗi ngày. Tốt nhất là nhỏ trước khi bé bú hoặc trước khi ngủ để bé dễ thở hơn.

Vệ sinh mũi bằng nước muối là giải pháp giảm nghẹt an toàn cho trẻ sơ sinh

3.2. Giữ ẩm không khí

Môi trường khô hanh là nguyên nhân khiến dịch nhầy trong mũi bé bị đặc lại và khó thoát ra ngoài. Giữ độ ẩm thích hợp trong phòng sẽ giúp bé dễ chịu hơn.

Dùng máy tạo độ ẩm để duy trì độ ẩm trong phòng ở mức 50-60%. Nếu không có máy, bạn có thể đặt một chậu nước nhỏ hoặc treo khăn ẩm trong phòng.

3.3. Kê cao đầu bé khi ngủ

Kê cao đầu giúp giảm áp lực lên đường thở, làm giảm triệu chứng trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi để con ngủ ngon hơn.

• Cách thực hiện: Dùng một chiếc khăn mỏng hoặc gối chuyên dụng kê nhẹ dưới vai và lưng trên của bé.
• Cảnh báo: Tuyệt đối không kê gối cao dưới đầu hoặc để bé nằm sấp khi ngủ để tránh nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

3.4. Cho bé bú thường xuyên

Sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn chứa các kháng thể quý giá giúp tăng cường sức đề kháng cho bé. Việc bú mẹ còn giúp bé dễ thở hơn.

Cách thực hiện: Chia nhỏ cữ bú để bé dễ bú hơn khi bị nghẹt mũi. Tư thế bú mẹ đúng cũng giúp bé dễ nuốt và thở.

Bú mẹ là giải pháp hỗ trợ giảm nghẹt cho trẻ

3.5. Giữ môi trường trong lành

Một môi trường sạch sẽ, không khói bụi sẽ hạn chế các tác nhân gây dị ứng, từ đó giúp giảm bớt tình trạng nghẹt mũi ở bé.

• Lưu ý: Hạn chế hút thuốc, sử dụng nước hoa hoặc các loại xịt phòng có mùi nồng gần khu vực của bé. Vệ sinh phòng ốc, giặt chăn gối thường xuyên để tránh bụi mạt và nấm mốc.

Nếu đã áp dụng các biện pháp trên mà tình trạng nghẹt mũi của bé không cải thiện, kèm theo các dấu hiệu như sốt, ho, khó thở, biếng ăn… bạn nên đưa bé đến gặp bác sĩ để được thăm khám kịp thời.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Không phải lúc nào cũng có thể tự xử lý tại nhà. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay khi:

• Nghẹt mũi kèm sốt cao > 38,5°C.
• Trẻ bú kém, bỏ bú, sụt cân.
• Thở nhanh, tím môi, khó thở rõ rệt.
• Chảy mũi xanh, vàng kèm mùi hôi.
• Nghẹt mũi kéo dài hơn 7 ngày không cải thiện.

5. Sai lầm cha mẹ thường mắc khi xử lý nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh

Khi trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi, việc lo lắng và muốn con mau khỏi bệnh là tâm lý chung của mọi cha mẹ. Tuy nhiên, nếu không có kiến thức đúng đắn, chúng ta rất dễ mắc phải những sai lầm nguy hiểm, khiến tình trạng của bé tồi tệ hơn.

5.1. Tự ý dùng thuốc nhỏ mũi chứa thành phần co mạch, corticoid, kháng sinh

Các loại thuốc này thường được bán rộng rãi nhưng không dành cho trẻ sơ sinh. Thành phần co mạch có thể gây tim đập nhanh, tăng huyết áp; corticoid có nguy cơ gây teo niêm mạc; còn kháng sinh lại không hiệu quả với các trường hợp nghẹt mũi do virus. Việc tự ý dùng thuốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của bé.

Tránh tình trạng lạm dụng thuốc điều trị giảm nghẹt ở trẻ sơ sinh

5.2. Xông tinh dầu, dầu gió

Nhiều cha mẹ tin rằng tinh dầu hay dầu gió sẽ giúp bé dễ thở hơn. Nhưng trên thực tế, làn da và niêm mạc của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm. Các loại tinh dầu, đặc biệt là bạc hà hay khuynh diệp, có thể gây kích ứng mạnh, thậm chí dẫn đến co thắt phế quản, khó thở, nguy hiểm cho trẻ.

5.3. Nhỏ tỏi, mật ong, sữa mẹ vào mũi

Đây là những mẹo dân gian truyền miệng nhưng hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Tỏi và mật ong có thể gây bỏng rát, tổn thương niêm mạc mũi của bé. Sữa mẹ, dù tốt cho sức khỏe, nhưng khi nhỏ vào mũi lại tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến nhiễm khuẩn nặng hơn.

5.4. Hút mũi quá nhiều lần

Dù việc hút mũi giúp bé dễ thở ngay lập tức, nhưng việc lạm dụng có thể gây tác dụng ngược. Hút mũi liên tục và quá mạnh sẽ làm tổn thương lớp niêm mạc mũi mỏng manh, khiến chúng dễ bị phù nề hơn, làm tình trạng nghẹt mũi trở nên nghiêm trọng hơn.

Không hút mũi cho trẻ quá nhiều lần trong ngay tránh làm tổn thương niêm mạc

Nguyên tắc quan trọng: Khi xử lý nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh, cha mẹ cần tuân thủ nguyên tắc an toàn. Chỉ dùng nước muối sinh lý hoặc nước muối ưu trương, kết hợp với dụng cụ hút mũi mềm mại. Tránh áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho 

6. Cách phòng ngừa nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Để giảm thiểu nguy cơ trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả sau đây:

• Duy trì độ ẩm phòng hợp lý, tránh để không khí khô.
• Giữ ấm cho bé khi thời tiết thay đổi.
• Vệ sinh mũi họng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý.
• Tránh để bé tiếp xúc với người đang cảm cúm.
• Bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu để tăng miễn dịch tự nhiên.

Việc chăm sóc và xử lý khi trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi đòi hỏi sự cẩn trọng và kiến thức đúng đắn từ cha mẹ. Thay vì hoang mang và áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng, hãy ưu tiên những giải pháp an toàn và khoa học như vệ sinh mũi bằng nước muối, hút mũi đúng cách, và duy trì môi trường sống trong lành.