Trẻ bị tiêu chảy nên uống sữa gì? Hướng dẫn dinh dưỡng chuẩn khoa học

Trẻ bị tiêu chảy là một trong những rối loạn tiêu hóa phổ biến, gây ra không ít lo lắng cho các bậc phụ huynh. Khi trẻ gặp tình trạng này, câu hỏi đặt ra là liệu trẻ bị tiêu chảy nên uống sữa gì và cần có chế độ dinh dưỡng, kiêng cữ ra sao để giúp con nhanh chóng hồi phục? Bài viết này sẽ cho bạn biết câu trả lời.

Trẻ bị tiêu chảy có nên uống sữa không?

Khi trẻ bị tiêu chảy, cơ thể mất nước, điện giải và năng lượng nghiêm trọng, dẫn đến nguy cơ suy dinh dưỡng. Sữa là nguồn cung cấp năng lượng và dưỡng chất dồi dào, tuy nhiên, việc có nên cho trẻ uống sữa khi tiêu chảy hay không lại là một vấn đề phức tạp, cần được xem xét kỹ lưỡng.

Trẻ bị tiêu chảy có nên uống sữa không?

1. Không phải trường hợp nào cũng phải kiêng sữa hoàn toàn

Khi trẻ bị tiêu chảy, niêm mạc ruột bị tổn thương, dẫn đến sự suy giảm men lactase – loại men có nhiệm vụ tiêu hóa và hấp thụ đường lactose. Lactose là thành phần chính có trong hầu hết các loại sữa động vật. Nếu lactose không được tiêu hóa, nó sẽ chuyển hóa thành acid lactic trong ruột, khiến tình trạng tiêu chảy trở nên trầm trọng hơn, với các biểu hiện như phân lỏng có mùi chua hoặc có bọt, nôn ói, và hậu môn đỏ.

Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp trẻ bị tiêu chảy đều cần kiêng sữa hoàn toàn. Thống kê cho thấy chỉ khoảng 50-70% trường hợp tiêu chảy nặng có biểu hiện không dung nạp đường lactose. Do đó, quyết định cho trẻ uống sữa hay không cần dựa vào biểu hiện và nguyên nhân gây tiêu chảy của từng trẻ:

• Nếu trẻ có biểu hiện không dung nạp lactose (nôn ói, tiêu chảy tăng, phân lỏng có mùi chua hoặc có bọt, hậu môn đỏ…), phụ huynh không nên cho trẻ dùng sữa có lactose. Thay vào đó, hãy chọn các loại sữa đặc biệt đã được tách bỏ lactose (sữa free-lactose) dành cho trẻ em. Khi trẻ uống những loại sữa này, các triệu chứng tiêu chảy thường thuyên giảm rõ rệt, trẻ chịu ăn và rút ngắn thời gian khỏi bệnh.
• Nếu trẻ không có các biểu hiện không dung nạp lactose, trẻ vẫn có thể dùng sữa với lượng ít hơn bình thường hoặc pha loãng sữa.

Việc cho trẻ tiêu chảy uống sữa khi không theo dõi sát sao có thể khiến tình trạng tiêu chảy nặng nề hơn

2. Những lưu ý khi cho trẻ uống sữa khi bị tiêu chảy

• Sữa mẹ là tốt nhất: Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đang trong giai đoạn bú mẹ hoàn toàn bị tiêu chảy, mẹ nên tiếp tục cho trẻ bú và tăng cữ bú hằng ngày. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng lý tưởng, cung cấp kháng thể tự nhiên giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ trẻ nhanh chóng hồi phục.
• Sữa công thức: Đối với trẻ uống sữa công thức, mẹ nên pha loãng sữa hơn so với bình thường hoặc chuyển sang dùng sữa dành riêng cho trẻ bị tiêu chảy. Những loại sữa này thường có hàm lượng lactose thấp (sữa Low-lactose) hoặc được tinh chế từ đạm đậu nành. Khi các triệu chứng tiêu chảy được cải thiện, trẻ hết bệnh, mẹ có thể dần cho trẻ ăn uống bình thường trở lại, đảm bảo chế độ dinh dưỡng đủ chất và an toàn.

Trẻ bị tiêu chảy nên uống sữa gì? Các lựa chọn phù hợp

Khi trẻ bị tiêu chảy, việc lựa chọn loại sữa phù hợp là rất quan trọng để cung cấp dinh dưỡng mà không làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Dưới đây là các loại sữa mà mẹ có thể cân nhắc:

1. Sữa công thức cho trẻ tiêu chảy (Sữa Free-lactose hoặc Low-lactose)

Trước khi cho trẻ uống sữa công thức trong giai đoạn tiêu chảy, phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn cụ thể dựa trên tình trạng sức khỏe của trẻ và nguyên nhân gây tiêu chảy.

• Loại sữa: Ưu tiên các loại sữa công thức đặc biệt dành cho trẻ bị tiêu chảy, thường là sữa free-lactose (không chứa lactose) hoặc low-lactose (chứa ít lactose). Những loại sữa này giúp giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa đang bị tổn thương của trẻ. Sữa cần đúng với lứa tuổi của trẻ.
• Pha sữa: Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng sữa cần pha và cho trẻ.
• Theo dõi: Sau khi cho trẻ uống sữa công thức, mẹ cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của trẻ để phát hiện sớm các bất thường. Nếu tiêu chảy trở nặng hơn hoặc không cải thiện, cần liên hệ ngay với bác sĩ để kiểm tra và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng.

2. Sữa tươi

Đối với trẻ bị tiêu chảy có biểu hiện không dung nạp lactose, trẻ không nên uống sữa tươi bởi đây là loại sữa có hàm lượng lactose cao. Lactose trong sữa tươi có thể không được tiêu hóa, gây đầy hơi, chướng bụng và làm tăng tần suất đi ngoài. Thay vào đó, phụ huynh nên cho trẻ sử dụng sữa công thức chuyên biệt hoặc các loại sữa khác được bác sĩ khuyến nghị.

Trẻ bị tiêu chảy do không dung nạp lactose không nên dùng sữa tươi

3. Váng sữa

Váng sữa thường chứa nhiều chất béo và đường, có thể làm tăng khả năng kích thích ruột và gây khó tiêu hóa cho trẻ đang bị tiêu chảy. Do đó, trẻ bị tiêu chảy nên hạn chế ăn váng sữa. Thay vì váng sữa, mẹ nên tập trung cung cấp các loại thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo lúa mạch, cháo gạo, hoặc các loại thực phẩm giúp giảm tiêu chảy như chuối chín, táo hấp, hay nước ép cà rốt. Nếu muốn cho trẻ ăn sữa, mẹ nên sử dụng sữa công thức chuyên biệt hoặc theo sự chỉ định của bác sĩ.

4. Sữa chua

Trẻ bị tiêu chảy có thể ăn sữa chua, nhưng cần lựa chọn loại phù hợp. Sữa chua chứa các chủng vi khuẩn có lợi như Lactobacillus Acidophilus và Bifidobacterium, có thể giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ quá trình phục hồi sau tiêu chảy.

• Lựa chọn: Trẻ nên ăn sữa chua tự nhiên không đường hoặc ít đường, để tránh kích thích tăng sinh vi khuẩn gây tình trạng tiêu chảy.
• Lưu ý: Nếu trẻ có dấu hiệu dị ứng đạm sữa bò hoặc không dung nạp lactose, cha mẹ cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi cho trẻ ăn sữa chua. Việc cho trẻ ăn sữa chua đúng cách và phù hợp sẽ giúp cải thiện hệ tiêu hóa, giảm nhẹ các triệu chứng của tiêu chảy.

5. Sữa đậu nành

Sữa đậu nành được xem là một lựa chọn thay thế tốt cho sữa bò khi trẻ bị tiêu chảy vì nó không chứa lactose, do đó không gây kích thích ruột và phù hợp với cả trẻ không dung nạp lactose. Ngoài ra, sữa đậu nành cũng chứa chất xơ và protein thực vật, giúp cung cấp dinh dưỡng và hỗ trợ quá trình phục hồi. Tuy nhiên, trước khi cho trẻ uống sữa đậu nành, cha mẹ vẫn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo phù hợp với tình trạng sức khỏe của trẻ.

Sữa đậu nành phù hợp với trẻ bị tiêu chảy

Nguyên tắc ăn uống cho trẻ bị tiêu chảy

Việc ăn uống đúng cách sẽ hỗ trợ tăng sức đề kháng và giảm tình trạng tiêu chảy. Bố mẹ cần lưu ý:

• Ăn chín, uống sôi: Luôn đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ và nước uống đun sôi để loại bỏ mầm bệnh.
• Dinh dưỡng đủ chất, dễ tiêu hóa: Chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng, băm nhuyễn, nấu loãng (cháo, súp) để trẻ dễ hấp thụ.
• Chia nhỏ bữa ăn: Giúp hệ tiêu hóa của trẻ không bị quá tải và hấp thu tốt hơn.
• Bù nước và điện giải kịp thời: Cho trẻ uống nước lọc, Oresol (pha đúng liều), nước cháo loãng hoặc nước ép trái cây (dừa non, ổi, cà rốt) ngay sau mỗi lần đi ngoài.
• Bổ sung vitamin và kali: Tăng cường trái cây như chuối, cam, xoài, hồng xiêm vào thực đơn.
• Tránh thực phẩm khó tiêu: Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, hoặc các loại rau thô, tinh bột nguyên hạt khó tiêu hóa.

Cách chăm sóc trẻ bị tiêu chảy hiệu quả

Ngoài dinh dưỡng, việc chăm sóc đúng cách cũng giúp trẻ nhanh chóng hồi phục:

• Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn: Trong 6 tháng đầu đời, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng và kháng thể tốt nhất.
• Đảm bảo vệ sinh an toàn: Chế biến thức ăn sạch sẽ, tiệt trùng bình sữa và dụng cụ ăn uống. Rửa tay sạch sẽ cho bé và khuyến khích vệ sinh cá nhân.
• Tiêm chủng đầy đủ: Đặc biệt vắc-xin ngừa Rotavirus để phòng bệnh.
• Cân nhắc sữa thay thế: Nếu trẻ bú sữa công thức, tham khảo bác sĩ để chọn sữa phù hợp (ít/không lactose) hoặc sữa hạt (đậu nành, óc chó).
• Bổ sung men vi sinh: Tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung men vi sinh (Probiotics và Prebiotics) nhằm cân bằng hệ vi sinh đường ruột và giảm triệu chứng tiêu chảy.

Khi bị tiêu chảy nên dùng men vi sinh

Tuân thủ những nguyên tắc trên sẽ giúp trẻ bị tiêu chảy nhanh chóng khỏe lại và phát triển toàn diện.

Kết luận

Trẻ bị tiêu chảy nên uống sữa gì và chế độ dinh dưỡng ra sao là băn khoăn của nhiều phụ huynh. Nhìn chung, sữa là một trong những nguồn dưỡng chất lý tưởng cho trẻ, nhưng không phải bất kỳ trẻ bị tiêu chảy nào cũng có thể dùng sữa như bình thường. Việc hiểu rõ về tình trạng không dung nạp lactose, lựa chọn loại sữa phù hợp (sữa free-lactose, sữa mẹ, sữa chua, sữa đậu nành), kết hợp với chế độ ăn uống và chăm sóc khoa học sẽ giúp trẻ nhanh chóng vượt qua tiêu chảy và hồi phục sức khỏe. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để nhận được lời khuyên chính xác nhất cho tình trạng của bé.