Thuốc đầy hơi chướng bụng: Những sai lầm thường gặp khi sử dụng và cách khắc phục

Đầy hơi, chướng bụng là tình trạng khó chịu khiến nhiều người tìm đến thuốc đầy hơi chướng bụng để giảm nhanh triệu chứng. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể gây ra nhiều sai lầm, tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe. Dưới đây là những sai lầm phổ biến và cách khắc phục hiệu quả.

1. Sai lầm 1: Tự ý mua thuốc mà không xác định nguyên nhân

Một trong những sai lầm kinh điển và nguy hiểm nhất là việc tự ý mua và sử dụng thuốc đầy hơi chướng bụng mà không hề biết rõ nguyên nhân gốc rễ của tình trạng này. Nhiều người có suy nghĩ đơn giản rằng “chướng bụng thì cứ ra hiệu thuốc mua vài viên là khỏi”, và thường được dược sĩ nhà thuốc tư vấn nhanh chóng dựa trên triệu chứng bề mặt. Tuy nhiên, đầy hơi chướng bụng không phải lúc nào cũng là một vấn đề đơn thuần do ăn uống.

• Do chế độ ăn uống không hợp lý: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, gây đầy hơi tạm thời do tiêu thụ các thực phẩm sinh hơi (đậu, bắp cải, súp lơ, hành tây, tỏi), đồ uống có ga, thực phẩm nhiều dầu mỡ khó tiêu, hoặc do thói quen ăn quá nhanh, nuốt nhiều không khí. Trong trường hợp này, việc điều chỉnh chế độ ăn uống thường là đủ để cải thiện.
• Do rối loạn hệ vi sinh đường ruột: Sự mất cân bằng giữa lợi khuẩn và hại khuẩn trong đường ruột có thể dẫn đến quá trình lên men thức ăn không hiệu quả, tạo ra nhiều khí. Tình trạng này thường gặp sau khi dùng kháng sinh kéo dài.
• Do bệnh lý đường tiêu hóa:
  • Hội chứng ruột kích thích (IBS): Một rối loạn chức năng ruột mãn tính gây ra các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón.
  • Viêm loét dạ dày – tá tràng: Vết loét gây viêm và làm chậm quá trình tiêu hóa, dẫn đến ứ đọng thức ăn và sinh hơi.
  • Táo bón mãn tính: Phân ứ đọng lâu ngày trong ruột có thể lên men và tạo ra lượng khí lớn.
  • Không dung nạp lactose hoặc gluten: Cơ thể thiếu enzyme để tiêu hóa một số loại đường hoặc protein, gây đầy hơi và các triệu chứng tiêu hóa khác.
  • Các bệnh lý nghiêm trọng hơn: Trong một số ít trường hợp, đầy hơi chướng bụng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý nguy hiểm như tắc ruột, viêm ruột thừa, hoặc thậm chí là ung thư đường tiêu hóa.

Tự ý mua thuốc sử dụng là sai lầm thường gặp ở nhiều người

2. Sai lầm 2: Lạm dụng thuốc kháng acid

Thuốc kháng axit (như Magnesi hydroxyd, Nhôm hydroxyd, Natri bicarbonat) là những loại thuốc đầy hơi chướng bụng phổ biến, thường được sử dụng để giảm nhanh triệu chứng ợ chua, nóng rát vùng thượng vị do dư thừa axit dạ dày. Tuy nhiên, rất nhiều người lại lạm dụng chúng, sử dụng ngay cả khi đầy hơi không phải do dư axit, hoặc dùng kéo dài.

Thuốc kháng axit hoạt động bằng cách trung hòa axit dịch vị trong dạ dày, từ đó làm giảm cảm giác khó chịu. Chúng không có tác dụng trực tiếp làm giảm lượng khí trong ruột.

• Mất cân bằng điện giải: Việc dùng kéo dài hoặc quá liều có thể gây ra rối loạn cân bằng các chất điện giải quan trọng trong cơ thể như magie, canxi, phốt pho, ảnh hưởng đến chức năng thận và xương.
• Rối loạn hấp thu: Axit dạ dày đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu hóa và hấp thu một số vitamin, khoáng chất (ví dụ: vitamin B12, sắt). Lạm dụng thuốc kháng axit có thể làm giảm khả năng hấp thu này.
• Tác dụng phụ trên đường ruột: Một số thành phần trong thuốc kháng axit có thể gây táo bón (như Nhôm hydroxyd) hoặc tiêu chảy (như Magnesi hydroxyd), khiến tình trạng đầy hơi thêm trầm trọng hoặc gây ra các vấn đề tiêu hóa khác.
• Che lấp bệnh lý nghiêm trọng: Giống như sai lầm đầu tiên, việc liên tục dùng thuốc đầy hơi chướng bụng kháng axit có thể làm giảm tạm thời triệu chứng của viêm loét dạ dày tiến triển, khiến người bệnh chủ quan và bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị.

Lạm dụng thuốc kéo dài gây ảnh hưởng tới cơ thể

Cách khắc phục:

• Sử dụng đúng đối tượng: Chỉ dùng thuốc kháng axit khi đầy hơi đi kèm với các triệu chứng rõ ràng của dư axit như ợ chua, ợ nóng, nóng rát vùng thượng vị.
• Tuân thủ liều lượng và thời gian: Không dùng thuốc kháng axit kéo dài quá 2 tuần nếu không có chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Nếu triệu chứng không cải thiện, hãy tái khám để tìm nguyên nhân khác.
• Tìm hiểu các loại thuốc khác: Nếu đầy hơi không kèm ợ chua, bạn nên cân nhắc các loại thuốc đầy hơi chướng bụng khác như simethicone hoặc men vi sinh, phù hợp hơn với nguyên nhân sinh khí.

3. Sai lầm 3: Tự ý cho trẻ em dùng thuốc người lớn

Trẻ nhỏ rất dễ bị đầy bụng, nhưng việc tự ý cho trẻ dùng thuốc đầy hơi chướng bụng của người lớn là cực kỳ nguy hiểm. Liều lượng không phù hợp có thể gây ngộ độc, và một số loại thuốc còn ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh của trẻ.

Cách khắc phục:

• Ưu tiên các biện pháp không dùng thuốc: Với trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh, hãy ưu tiên các biện pháp tự nhiên như vỗ ợ hơi đúng cách, massage bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ, cho trẻ bú đúng tư thế, hoặc tập các bài tập gập chân giúp đẩy hơi.
• Sử dụng thuốc chuyên biệt cho trẻ: Khi cần dùng thuốc đầy hơi chướng bụng, hãy chọn các loại được bào chế đặc biệt cho trẻ em, với liều lượng và thành phần phù hợp. Hai loại thuốc thường được coi là an toàn và hiệu quả cho trẻ là:
  • Simethicone: Giúp phá vỡ các bọt khí trong đường tiêu hóa. Có sẵn dưới dạng dung dịch nhỏ giọt với hương vị dễ uống.
  • Men vi sinh (probiotics): Giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa. Cần chọn loại men vi sinh dành riêng cho trẻ em.
• Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ: Đây là nguyên tắc vàng. Trước khi cho trẻ dùng bất kỳ loại thuốc đầy hơi chướng bụng nào, dù là thuốc không kê đơn, bạn cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn chính xác về loại thuốc, liều lượng và cách dùng phù hợp với độ tuổi và tình trạng của trẻ.

Tự ý cho trẻ uống thuốc bừa bãi gây nguy hiểm

4. Sai lầm 4: Nhầm lẫn giữa thuốc đầy hơi và thuốc cầm tiêu chảy

Một số người khi đầy hơi kèm tiêu chảy lại tự mua thuốc cầm tiêu chảy. Thực tế, thuốc này có thể khiến vi khuẩn, độc tố bị giữ lại trong ruột, làm tình trạng nặng hơn.

• Giữ lại vi khuẩn và độc tố: Trong nhiều trường hợp, tiêu chảy là một phản ứng tự nhiên của cơ thể để tống xuất các tác nhân gây hại (vi khuẩn, virus, độc tố) ra khỏi đường ruột. Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy ngay lập tức sẽ làm chậm hoặc ngừng quá trình này, khiến vi khuẩn và độc tố bị giữ lại trong ruột lâu hơn, gây ra tình trạng nhiễm trùng nặng hơn, kéo dài thời gian bệnh và làm tăng nguy cơ biến chứng.
• Che lấp chẩn đoán: Các triệu chứng của tiêu chảy và đầy hơi có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhiễm trùng đường ruột đến các vấn đề viêm mãn tính. Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy có thể làm giảm triệu chứng, gây khó khăn cho bác sĩ trong việc chẩn đoán nguyên nhân chính xác.

Cách khắc phục:

• Không dùng thuốc cầm tiêu chảy khi chưa rõ nguyên nhân: Chỉ sử dụng thuốc cầm tiêu chảy khi có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt là trong các trường hợp tiêu chảy không do nhiễm trùng.
• Ưu tiên bù nước và điện giải: Khi bị tiêu chảy, ưu tiên hàng đầu là bù nước và điện giải bằng dung dịch oresol để ngăn ngừa mất nước, một biến chứng nguy hiểm của tiêu chảy.
• Bổ sung men vi sinh khi cần thiết: Nếu tiêu chảy kèm đầy bụng do loạn khuẩn đường ruột (ví dụ: sau khi dùng kháng sinh), việc bổ sung men vi sinh hoặc bào tử lợi khuẩn sẽ giúp khôi phục lại hệ vi sinh vật khỏe mạnh, từ đó cải thiện cả tiêu chảy và đầy hơi một cách tự nhiên và an toàn hơn. Thuốc đầy hơi chướng bụng loại men vi sinh sẽ hỗ trợ giải quyết tận gốc vấn đề loạn khuẩn.

5. Sai lầm 5: Uống thuốc sai thời điểm

Thuốc đầy hơi chướng bụng khác nhau sẽ có thời điểm uống khác nhau:

• Men tiêu hóa: uống ngay sau ăn.
• Men vi sinh: uống cách kháng sinh ít nhất 2 giờ.
• Thuốc kháng acid: uống khi đau hoặc trước bữa ăn 30 phút.

Nhiều người không chú ý, uống sai thời điểm nên thuốc mất tác dụng, thậm chí gây rối loạn tiêu hóa thêm.

Cách khắc phục:

• Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng.
• Hỏi dược sĩ/bác sĩ để biết thời điểm uống chính xác.

Uống thuốc sai thời điểm có thể làm giảm hiệu quả và tăng tác dụng phụ

6. Vậy dùng thuốc đầy hơi chướng bụng thế nào cho đúng?

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi dùng thuốc đầy hơi chướng bụng, bạn hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Chọn thuốc đúng nguyên nhân:
  • Nếu đầy hơi do ăn uống, dùng men tiêu hóa hoặc simethicone.
  • Nếu do loạn khuẩn, bổ sung men vi sinh.
  • Nếu do táo bón, dùng thuốc nhuận tràng nhẹ.
  • Nếu kèm ợ chua, dùng thuốc kháng axit.
• Không tự ý kết hợp thuốc: Việc dùng nhiều loại thuốc đầy hơi chướng bụng cùng lúc có thể gây tương tác và tác dụng phụ.
• Dùng đúng liều, đúng thời điểm: Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng. Uống men tiêu hóa ngay sau ăn, men vi sinh cách kháng sinh ít nhất 2 giờ.
• Theo dõi phản ứng: Nếu tình trạng không cải thiện sau 3–5 ngày, hãy đến gặp bác sĩ để tìm nguyên nhân chính xác.

7. Biện pháp hỗ trợ ngoài thuốc

Trước khi nghĩ đến thuốc, bạn có thể áp dụng:

• Ăn uống khoa học, tránh đồ dầu mỡ, nước ngọt có gas.
• Ăn chậm, nhai kỹ, chia nhỏ bữa.
• Uống trà gừng, bạc hà hoặc massage bụng.
• Vận động nhẹ sau ăn, tránh nằm ngay.

Nhiều trường hợp đầy hơi nhẹ sẽ tự khỏi mà không cần đến thuốc.

Hãy luôn nhớ rằng, thuốc đầy hơi chướng bụng chỉ là giải pháp tạm thời. Để kiểm soát tình trạng này một cách hiệu quả và lâu dài, điều quan trọng nhất là bạn cần tìm ra nguyên nhân gốc rễ, thay đổi lối sống, và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi cần thiết. Lắng nghe cơ thể mình và đưa ra lựa chọn đúng đắn sẽ giúp bạn duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh.