Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao khi nằm lại nghẹt mũi, dù ban ngày vẫn thở bình thường? Đây không chỉ là sự khó chịu đơn thuần mà còn là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề về mũi xoang hoặc lối sống. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục nghẹt mũi khi nằm để cải thiện giấc ngủ và chất lượng cuộc sống.
1. Tại sao khi nằm lại nghẹt mũi?
Không ít người cảm thấy ban ngày mũi thông thoáng, nhưng khi nằm xuống lại bị nghẹt – nhất là về đêm. Để hiểu tại sao khi nằm lại nghẹt mũi, bạn cần biết cơ chế sinh lý và các yếu tố gây ảnh hưởng đến tuần hoàn và dẫn lưu mũi.
1.1. Thay đổi áp lực và tuần hoàn máu
Khi bạn nằm, lượng máu chảy về đầu tăng lên do trọng lực không còn kéo máu xuống chân như khi đứng hoặc ngồi. Điều này làm các mạch máu trong niêm mạc mũi giãn nở nhẹ, gây sưng nề và dẫn đến cảm giác nghẹt mũi, đặc biệt là ở người có cơ địa dị ứng hoặc niêm mạc nhạy cảm.
1.2. Dịch mũi bị ứ đọng
Tư thế nằm làm giảm hiệu quả của cơ chế dẫn lưu dịch trong mũi và xoang. Dịch nhầy không thể thoát ra dễ dàng sẽ tích tụ lại trong hốc mũi, gây cảm giác bít tắc.
Dịch nhầy tích tụ khiến bạn có thể bị nghẹt mũi khi nằm.
1.3. Ảnh hưởng của tư thế nằm nghiêng
Khi nằm nghiêng về một bên, bên mũi ở phía dưới có thể bị chèn ép hoặc sung huyết nặng hơn, gây nghẹt mũi lệch bên. Điều này giải thích vì sao khi bạn đổi bên nằm, bên mũi kia lại bị tắc.
2. Các nguyên nhân phổ biến khiến mũi nghẹt khi nằm
Tình trạng nghẹt mũi về đêm không chỉ đơn thuần do tư thế nằm mà còn liên quan đến nhiều nguyên nhân bệnh lý hoặc yếu tố môi trường.
2.1. Viêm mũi dị ứng
Khi tiếp xúc với tác nhân dị ứng như bụi, lông thú, phấn hoa… niêm mạc mũi phản ứng bằng cách phóng thích histamin, gây phù nề và tiết nhiều dịch. Tình trạng này nặng hơn khi nằm ngủ trong không gian kín.
Triệu chứng kèm theo: Hắt hơi, ngứa mũi, nước mũi trong, nghẹt mũi khi thay đổi thời tiết hoặc sau khi dọn dẹp nhà cửa.
2.2. Lệch vách ngăn mũi
Lệch vách ngăn khiến một bên hốc mũi bị hẹp, dễ tắc nghẽn khi nằm nghiêng về bên đó. Khi lưu lượng máu tăng do tư thế nằm, vùng hẹp càng dễ bị nghẹt.
Triệu chứng kèm theo: Nghẹt mũi mãn tính, ngáy ngủ, khô mũi một bên, thở bằng miệng khi ngủ.
Lệch vách ngăn mũi là nguyên nhân phổ biến khiến bạn bị nghẹt mũi khi nằm.
2.3. Viêm xoang mãn tính
Các ổ viêm lâu ngày khiến niêm mạc xoang sưng nề và tiết dịch liên tục. Khi nằm, dịch ứ đọng và gây nghẹt mũi nặng hơn.
Triệu chứng kèm theo: Dịch mũi màu vàng/xanh, hôi, đau đầu vùng trán hoặc gò má, giảm ngửi.
2.4. Trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
Axit từ dạ dày trào ngược lên họng khi nằm khiến niêm mạc vùng mũi họng bị kích ứng, gây sưng và nghẹt mũi một hoặc hai bên.
Triệu chứng kèm theo: Ho khan về đêm, đắng miệng, ợ hơi, khó nuốt, viêm họng mãn tính.
2.5. Không khí khô hoặc có chất kích ứng
Không khí khô, có mùi nồng (nước hoa, chất tẩy rửa) làm khô niêm mạc mũi và khiến phản ứng viêm tăng khi nằm lâu trong phòng.
Triệu chứng kèm theo: Khô mũi, ngứa mũi, đau đầu nhẹ, khó chịu vào sáng sớm.
2.6. Phì đại cuốn mũi
Khi nằm, trọng lực làm máu dồn về vùng đầu, khiến các mạch máu trong cuốn mũi sưng to hơn. Kết hợp với chu kỳ mũi sinh lý (một bên mũi nghẹt hơn bên kia), và dịch nhầy ứ đọng, đường thở bị thu hẹp, gây nghẹt mũi, đặc biệt khi nằm nghiêng.
Triệu chứng kèm theo: Nghẹt mũi khi nằm thường kèm khó thở, ngáy ngủ, và khô miệng. Nếu có thêm chảy mũi, hắt hơi, hoặc đau mặt, có thể là dấu hiệu của dị ứng hoặc viêm xoang, cần chú ý.
Phì đại cuốn mũi khiến đường thở bị thu hẹp, gây nghẹt mũi.
3. Phân biệt nghẹt mũi sinh lý và bệnh lý khi nằm
Ngoài việc xác định nguyên nhân tại sao khi nằm lại nghẹt mũi, bạn cũng có thể dựa vào các triệu chứng dưới đây để có hướng điều trị phù hợp:
| Tiêu chí | Nghẹt mũi sinh lý | Nghẹt mũi bệnh lý |
| Thời gian | Chỉ xảy ra lúc nằm, cải thiện khi ngồi dậy | Nghẹt kéo dài, không đổi tư thế cũng tắc |
| Dịch mũi | Không có hoặc ít | Có màu, mùi, đặc |
| Đáp ứng với thuốc | Không cần thuốc, chỉ đổi tư thế là hết | Cần dùng thuốc hoặc điều trị lâu dài |
| Triệu chứng đi kèm | Không rõ rệt | Hắt hơi, đau xoang, mất mùi, ho đêm |
4. Tác hại của nghẹt mũi khi nằm nếu không xử lý
Tình trạng nghẹt mũi về đêm nếu kéo dài, nó có thể gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thể chất và tinh thần.
- Rối loạn giấc ngủ: Bạn thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm vì khó thở, dẫn đến thiếu ngủ, mệt mỏi vào ban ngày, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc.
-
- Thở bằng miệng kéo dài: Thói quen thở bằng miệng khi mũi tắc khiến họng khô, dễ viêm họng, khàn tiếng và tăng nguy cơ viêm amidan.
- Tăng nguy cơ biến chứng mũi xoang: Nếu nghẹt do viêm xoang, dị ứng kéo dài mà không điều trị dứt điểm, nguy cơ biến chứng như viêm tai giữa, mất mùi, viêm xoang lan rộng sẽ tăng.
5. Cách khắc phục nghẹt mũi khi nằm hiệu quả
Dưới đây là những phương pháp giúp cải thiện tình trạng nghẹt mũi ban đêm và nâng cao chất lượng giấc ngủ:
5.1. Điều chỉnh tư thế ngủ
- Nằm kê cao đầu bằng gối (cao hơn tim khoảng 15–20 cm) để giảm sung huyết vùng mũi.
- Nếu bị lệch vách ngăn, hãy nằm nghiêng về bên thoáng hơn để dễ thở.
Thay đổi tư thế nằm giúp giảm nghẹt mũi.
5.2. Làm ẩm không khí
- Dùng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước trong phòng nếu sử dụng điều hòa.
- Có thể nhỏ vài giọt tinh dầu khuynh diệp hoặc tràm vào máy để tăng hiệu quả thông mũi.
5.3. Rửa mũi trước khi ngủ
- Dùng nước muối sinh lý rửa mũi giúp làm sạch niêm mạc, loại bỏ dị nguyên và làm thông thoáng đường thở.
- Nên thực hiện rửa mũi nhẹ nhàng 1–2 lần/ngày.
5.4. Sử dụng thuốc đúng cách
- Nếu nghẹt do dị ứng: Dùng thuốc kháng histamin hoặc corticoid xịt mũi (theo chỉ định).
- Nếu nghẹt do viêm xoang: Có thể cần kháng sinh, thuốc giảm viêm, giảm phù nề.
- Tuyệt đối không lạm dụng thuốc co mạch (xylometazolin, oxymetazolin) quá 5 ngày.
5.5. Khám chuyên khoa nếu kéo dài
Nếu tình trạng tại sao khi nằm lại nghẹt mũi kéo dài hơn 10 ngày hoặc kèm theo sốt, chảy máu, mất ngửi – bạn nên đến bác sĩ tai mũi họng để được nội soi và điều trị kịp thời.
Thăm khám bác sĩ chuyên khoa nếu tình trạng nghẹt mũi nghiêm trọng.
6. Biện pháp phòng ngừa tình trạng nghẹt mũi khi nằm
Hãy áp dụng những thói quen tốt sau để hạn chế tình trạng mũi tắc về đêm:
- Hạn chế tiếp xúc với dị nguyên: giặt chăn gối thường xuyên, hút bụi, tránh nuôi thú trong phòng ngủ.
- Uống đủ nước: giúp dịch mũi loãng và dễ thoát hơn.
- Không ăn sát giờ ngủ, hạn chế rượu bia, thức ăn cay nóng nếu bạn có trào ngược dạ dày.
- Luyện tập thể dục đều đặn để tăng cường miễn dịch.
- Tránh tự ý dùng thuốc xịt mũi kéo dài, cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Tại sao khi nằm lại nghẹt mũi là vấn đề không hiếm gặp, nhưng lại dễ bị bỏ qua. Việc hiểu đúng nguyên nhân – từ sinh lý như thay đổi tư thế đến bệnh lý như viêm xoang, dị ứng, trào ngược – là chìa khóa để lựa chọn hướng xử lý phù hợp. Đừng để nghẹt mũi cản trở giấc ngủ và làm giảm chất lượng sống của bạn.
