Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn có thể thoáng qua hoặc kéo dài âm ỉ nhưng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và sức khỏe tổng thể. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, nhận diện triệu chứng, đồng thời đưa ra các cách điều trị và phòng ngừa rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn hiệu quả ngay tại nhà.
1. Rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn là gì?
Đau bụng từng cơn là tình trạng xuất hiện cảm giác đau nhói hoặc co thắt vùng bụng, sau đó giảm rồi lại tái phát, thường đi kèm các dấu hiệu tiêu hóa khác. Khi hiện tượng này là biểu hiện của rối loạn tiêu hóa, tức là hệ tiêu hóa đang hoạt động bất thường, không thể hấp thu và xử lý thức ăn như bình thường.
Các cơn đau có thể xảy ra ở nhiều vị trí khác nhau trong ổ bụng (quanh rốn, dưới rốn, hai bên hông), tùy thuộc vào đoạn ống tiêu hóa bị ảnh hưởng. Nếu không can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành các bệnh lý mạn tính như hội chứng ruột kích thích, viêm loét dạ dày – tá tràng hay rối loạn hấp thu.
Rối loạn tiêu hóa có thể gây đau bụng từng cơn dữ dội.
2. Nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn
Tình trạng đau bụng từng cơn thường là kết quả của sự rối loạn nhu động ruột hoặc mất cân bằng vi sinh đường ruột. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:
2.1. Chế độ ăn uống không hợp lý
- Ăn nhiều đồ chiên rán, dầu mỡ, cay nóng.
- Ăn quá nhanh, quá no hoặc bỏ bữa thường xuyên.
- Dùng thực phẩm ôi thiu, mất vệ sinh hoặc dị ứng với thức ăn.
2.2. Rối loạn hệ vi sinh đường ruột
Sự thiếu hụt lợi khuẩn hoặc gia tăng hại khuẩn trong ruột sẽ gây rối loạn tiêu hóa, làm co thắt ruột, gây đau bụng từng cơn, đầy hơi, chướng bụng.
2.3. Căng thẳng, stress
Hệ tiêu hóa chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hệ thần kinh trung ương. Stress kéo dài gây rối loạn nhu động ruột, làm tăng nguy cơ đau bụng từng cơn và hội chứng ruột kích thích.
2.4. Tác dụng phụ của thuốc
Các loại kháng sinh, thuốc giảm đau, chống viêm… có thể gây kích ứng niêm mạc ruột, gây tiêu chảy, rối loạn vi sinh và đau bụng từng cơn.
2.5. Nhiễm trùng tiêu hóa
Vi khuẩn (như E.coli, Salmonella), virus hoặc ký sinh trùng có thể gây viêm ruột, kích thích co bóp mạnh ở đường ruột dẫn đến đau quặn từng cơn.
Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột là nguyên nhân hàng đầu gây rối loạn tiêu hóa.
3. Dấu hiệu nhận biết rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn
Đau bụng từng cơn là một trong những triệu chứng nổi bật của rối loạn tiêu hóa. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột, dữ dội rồi giảm dần hoặc biến mất, sau đó lại tái phát. Khi gặp tình trạng này, bạn có thể kèm theo các dấu hiệu rối loạn tiêu hóa khác như:
- Tính chất cơn đau:
- Đau quặn thắt: Đây là đặc điểm điển hình của đau bụng từng cơn, cảm giác như ruột bị vặn hoặc co thắt mạnh. Cơn đau có thể xuất hiện và biến mất trong vài phút hoặc vài giờ.
- Vị trí đau: Đau có thể ở bất kỳ vị trí nào trên bụng, từ vùng thượng vị (trên rốn) đến vùng bụng dưới, tùy thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng.
- Thời điểm đau: Cơn đau có thể xuất hiện sau khi ăn một số loại thực phẩm, lúc đói, hoặc không liên quan đến bữa ăn. Đôi khi, cơn đau có thể tăng lên khi vận động hoặc khi đi đại tiện.
- Thay đổi thói quen đại tiện:
- Tiêu chảy: Cơn đau bụng từng cơn thường đi kèm với việc đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày. Bạn có thể cảm thấy đau quặn bụng trước mỗi lần đi tiêu.
- Táo bón: Một số người bị rối loạn tiêu hóa có thể trải qua những cơn đau bụng kèm theo táo bón, phân khô cứng và khó đi. Cơn đau có thể nặng hơn khi cố gắng rặn.
- Phân bất thường: Phân có thể có mùi lạ, có nhầy, hoặc thậm chí có máu (màu đỏ tươi hoặc đen như bã cà phê, là dấu hiệu nghiêm trọng).
- Chướng bụng, đầy hơi: Bụng thường xuyên căng tức, khó chịu, ợ hơi liên tục sau khi ăn hoặc ngay cả khi đói.
- Buồn nôn hoặc nôn mửa: Cảm giác buồn nôn thường xuyên, và có thể dẫn đến nôn mửa, đặc biệt sau khi ăn những thực phẩm khó tiêu, nhiều dầu mỡ.
- Chán ăn, mệt mỏi: Do khó chịu ở bụng và các triệu chứng khác, người bệnh thường mất cảm giác thèm ăn, dẫn đến mệt mỏi, suy nhược cơ thể.
- Các triệu chứng khác: Sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt, khó nuốt, ợ nóng, ợ chua…
Rối loạn tiêu hóa có thể đi kèm triệu chứng buồn nôn.
4. Rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn có nguy hiểm không?
Trong phần lớn trường hợp, đau bụng từng cơn do rối loạn tiêu hóa là lành tính, có thể cải thiện bằng thay đổi lối sống. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc tái diễn liên tục, đây có thể là biểu hiện của các vấn đề nghiêm trọng hơn:
- Hội chứng ruột kích thích (IBS): đau bụng, rối loạn phân kéo dài nhiều tháng.
- Viêm loét dạ dày – tá tràng: đau bụng kèm đầy hơi, ợ nóng kéo dài.
- Rối loạn hấp thu: dẫn đến suy dinh dưỡng, sụt cân, mệt mỏi mãn tính.
- Nhiễm khuẩn đường ruột mãn tính: gây mất nước, tiêu chảy cấp, giảm đề kháng.
5. Cách xử lý và điều trị rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn
Khi gặp phải những cơn đau bụng quặn thắt khó chịu do rối loạn tiêu hóa, điều quan trọng là bạn cần bình tĩnh xác định nguyên nhân, đồng thời thực hiện các biện pháp cải thiện phù hợp. Dưới đây là những hướng dẫn cơ bản và dễ áp dụng nhất để giảm nhanh triệu chứng, phục hồi chức năng tiêu hóa và ngăn ngừa tái phát.
5.1. Điều chỉnh chế độ ăn uống
- Ăn chín, uống sôi, tránh thực phẩm tái sống, nhiều dầu mỡ.
- Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu như cháo, súp, rau luộc, sữa chua.
- Hạn chế rượu bia, nước ngọt có gas, cà phê.
- Ăn đúng giờ, chia nhỏ bữa ăn (5–6 bữa/ngày).
5.2. Bổ sung men vi sinh
Men vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, giảm co thắt ruột, giảm khí sinh hơi và ổn định nhu động. Các chủng lợi khuẩn thường được sử dụng là:
- Bacillus clausii, Bacillus subtilis: bền vững, sống sót qua acid dạ dày.
- Saccharomyces boulardii: giúp chống tiêu chảy do kháng sinh.
5.3. Dùng thuốc theo chỉ định
- Thuốc chống co thắt: Phloroglucinol, Trimebutine.
- Thuốc tiêu bọt, giảm đầy hơi: Simethicone.
- Thuốc điều chỉnh nhu động ruột: Loperamide (tiêu chảy) hoặc Lactulose (táo bón).
Lưu ý: Không dùng thuốc tùy tiện, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu triệu chứng nặng.
Dùng thuốc theo chỉ định giúp cải thiện nhanh triệu chứng.
6. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Bạn nên đến gặp chuyên gia tiêu hóa nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Đau bụng từng cơn kéo dài > 1 tuần, không thuyên giảm.
- Sụt cân nhanh chóng, mệt mỏi, kém ăn.
- Sốt, đi ngoài phân lỏng kéo dài hoặc có máu trong phân.
- Nôn ói, buồn nôn liên tục không rõ nguyên nhân.
Khi khám, bác sĩ có thể chỉ định: siêu âm bụng, nội soi dạ dày – đại tràng, xét nghiệm phân, test vi khuẩn HP…
7. Cách phòng ngừa rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn
Phòng bệnh luôn là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất. Bạn có thể chủ động ngăn ngừa rối loạn tiêu hóa bằng các cách sau:
- Ăn uống điều độ, hợp vệ sinh, hạn chế thực phẩm gây kích ứng.
- Bổ sung men vi sinh định kỳ (đặc biệt sau dùng kháng sinh).
- Uống đủ nước, ưu tiên nước lọc và nước ấm.
- Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày (yoga, đi bộ).
- Giảm stress bằng thiền, ngủ đủ giấc, tránh làm việc quá sức.
Lối sống lành mạnh giúp phòng ngừa hiệu quả rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn.
Rối loạn tiêu hóa đau bụng từng cơn là vấn đề phổ biến nhưng không nên chủ quan. Việc chủ động nhận biết sớm, điều chỉnh chế độ ăn uống, bổ sung lợi khuẩn và duy trì lối sống khoa học sẽ giúp bạn kiểm soát tình trạng này hiệu quả, đồng thời phòng tránh các bệnh tiêu hóa mạn tính trong tương lai.
