Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Trẻ nhỏ thường xuyên gặp phải tình trạng sổ mũi – một biểu hiện phổ biến có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc nắm rõ nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi giúp cha mẹ xử lý đúng cách, bảo vệ trẻ khỏi biến chứng và cải thiện chất lượng sống hàng ngày.
Sổ mũi tuy thường liên quan đến các bệnh lý lành tính nhưng nếu kéo dài hoặc không được chăm sóc đúng, có thể gây viêm tai giữa, khó chịu khi bú, ngủ không sâu giấc hoặc dẫn đến viêm đường hô hấp dưới. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết các nhóm nguyên nhân, dấu hiệu phân biệt, cách xử lý tại nhà và khi nào cần gặp bác sĩ.
1. Nhiễm virus là nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi
Virus gây cảm lạnh thông thường (rhinovirus, coronavirus, RSV) là nguyên nhân lý giải phần lớn ca sổ mũi ở trẻ em. Khi tiếp xúc với nguồn bệnh từ người lớn hoặc trẻ khác, virus xâm nhập vùng mũi–họng khiến niêm mạc sưng, tăng tiết dịch, mũi chảy nước trong đến đục và dày hơn. Sổ mũi thường kèm theo hắt hơi, nghẹt mũi hoặc ho nhẹ.
Trẻ trong độ tuổi 6 tháng – 5 tuổi bị sổ mũi do virus rất phổ biến, đặc biệt khi thời tiết chuyển mùa hoặc môi trường ô nhiễm. Thông thường sổ mũi kéo dài 7–10 ngày, sau đó tự cải thiện khi hệ miễn dịch chống lại virus.
Virus gây cảm lạnh làm niêm mạc mũi viêm, xuất tiết và chảy nước khi trẻ tiếp xúc bệnh.
2. Dị ứng là nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi
Khi trẻ bị sổ mũi kéo dài >2 tuần, mũi chảy nước trong và hắt hơi nhiều lần vào cùng thời điểm mỗi ngày, thường phải nghĩ đến dị ứng. Các chất gây dị ứng phổ biến gồm phấn hoa, lông thú cưng, mạt bụi, nấm mốc trong nhà, sơn, mùi nồng của hóa chất. Trẻ thường không sốt, không mắc bệnh, nhưng có thể đi kèm ngứa mắt, ngứa mũi hoặc ho khan.
Dị ứng mũi gây sổ mũi dai dẳng nếu không xác định và xử lý đúng, dễ dẫn đến viêm xoang mạn và ảnh hưởng chất lượng sinh hoạt học tập.
Lông thú cưng là yếu tố dị ứng thường gặp khiến trẻ bị sổ mũi khi ở nhà.
3. Viêm mũi xoang, bội nhiễm do cảm lạnh là nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi
Nếu sổ mũi kéo dài >10 ngày, mủ dày, vàng hoặc xanh, trẻ ngủ nghẹt, ho hoặc sốt nhẹ – rất có thể nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi đã tiến triển thành viêm mũi xoang. Khi niêm mạc xoang bị viêm, dịch tiết không thoát được, gây nghẹt mũi, đau đầu, chảy mủ sau họng, kém ăn, quấy khóc.
Phát hiện sớm và điều trị bằng thuốc theo chỉ định bác sĩ giúp trẻ phục hồi nhanh, tránh kéo dài mạn tính.
Viêm xoang ở trẻ gây chảy mủ và nghẹt mũi nặng hơn sau đợt cảm lạnh.
4. Thời tiết, môi trường ô nhiễm – tác nhân thúc đẩy sổ mũi
Chênh lệch nhiệt độ, độ ẩm thay đổi nhiều vào mùa lạnh hoặc nắng nóng đột ngột dễ khiến niêm mạc mũi trẻ kích thích, gây sổ mũi. Khói bụi, khí thải, nồng độ chất gây ô nhiễm trong không khí cũng dễ làm niêm mạc bị viêm nhiễm, trẻ dùng tay lau mũi và làm lây lan vi khuẩn.
Vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, tránh để trẻ chơi nơi ô nhiễm, dùng máy lọc không khí giúp giảm nguy cơ sổ mũi nếu không do virus hoặc dị ứng.
- Trẻ dùng tay sờ lên mũi, mút tay là nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi
Trẻ nhỏ có thói quen xoa mũi, ngoáy mũi, mút tay – là con đường thuận lợi đưa nguồn bệnh từ tay – môi trường lên niêm mạc mũi, gây sổ mũi tái phát. Việc này còn làm niêm mạc bị tổn thương, dễ bị chảy máu, viêm nhiễm và kích ứng.
Cha mẹ nên thường xuyên giữ tay trẻ và đồ chơi sạch, cắt móng tay gọn, hướng dẫn trẻ dùng khăn giấy khi lau mũi nhằm giảm nguy cơ nhiễm viêm.
6. Thay đổi chế độ ăn và thiếu ẩm thúc đẩy trẻ bị sổ mũi
Trẻ uống ít nước, ăn nhiều đường hoặc thức ăn khô cứng dễ khiến niêm mạc mũi mất ẩm, kích thích tiết dịch (sổ mũi) để bảo vệ. Uống nhiều sữa, đồ ngọt gây ra dư ẩm đường và ảnh hưởng vi sinh đường ruột – gián tiếp tác động đến miễn dịch của niêm mạc mũi, làm tăng nguy cơ sổ mũi.
Đồ ngọt gây ảnh hưởng đường ruột và hệ miễn dịch, tăng nguy cơ sổ mũi ở trẻ
Giúp trẻ uống đủ nước, ăn trái cây chứa nhiều nước, cung cấp đủ dinh dưỡng giúp niêm mạc mũi giữ cân bằng và giảm sổ mũi do khô niêm mạc.
7. Sốt virus – sổ mũi là một phần triệu chứng
Trong giai đoạn sốt do virus cúm hoặc các bệnh như sởi, sởi cúm, sởi Rubella, trẻ thường gặp tình trạng sổ mũi kèm theo sốt, ho, đau mình mẩy. Đây là phần trong phản ứng toàn thân khi cơ thể chiến đấu với virus, và nên được chăm sóc đúng, giữ ẩm mũi và bổ sung đủ nước để đẩy nhanh phục hồi.
8. Các bệnh lý hiếm gặp liên quan đến hệ miễn dịch
Một số bệnh lý hiếm gặp ở trẻ nhỏ như suy giảm miễn dịch, dị ứng mạn tính hoặc bệnh lý đường thở bẩm sinh khiến trẻ thường xuyên sổ mũi. Nếu sổ mũi lặp lại nhiều đợt trong tháng, kéo dài hàng tháng mà không có dấu hiệu cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa để được làm xét nghiệm đánh giá miễn dịch, kiểm tra giải phẫu mũi xoang để loại trừ bệnh nền.
9. Dấu hiệu phân biệt nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi
Sổ mũi nước trong, hắt hơi nhiều, không sốt thường là do dị ứng.
Sổ mũi kèm ho, sốt nhẹ, kéo dài 7–10 ngày thường do virus.
Sổ mũi >10 ngày với mủ đặc, đau đầu, đau mặt, nghi viêm xoang.
Sổ mũi tái phát nhiều lần cần đánh giá miễn dịch hoặc các yếu tố dị ứng nền.
Việc phân biệt chính xác giúp xử lý đúng hướng – dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ nếu cần hoặc dùng thuốc giảm triệu chứng tại nhà hiệu quả hơn.
10. Biện pháp chăm sóc trẻ tại nhà khi bị sổ mũi
Khi trẻ bị sổ mũi, việc chăm sóc đúng cách tại nhà là rất quan trọng để giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn và ngăn ngừa tình trạng bệnh trở nặng. Dưới đây là những biện pháp cha mẹ có thể áp dụng:
Vệ sinh mũi đúng cách: Sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ mũi hoặc rửa mũi nhẹ nhàng cho trẻ. Điều này giúp làm loãng dịch nhầy, loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân gây dị ứng, từ đó giúp đường thở của bé được thông thoáng hơn.
Giúp trẻ làm sạch mũi nhẹ nhàng sẽ làm giảm sổ mũi
Duy trì độ ẩm không khí: Đặt máy tạo độ ẩm trong phòng của trẻ, đặc biệt là vào mùa đông hoặc khi bật điều hòa. Độ ẩm phù hợp giúp giữ ẩm cho niêm mạc mũi, ngăn không cho chúng bị khô, giảm kích ứng và giúp dịch mũi dễ thoát ra ngoài hơn.
Bổ sung đủ nước cho trẻ: Đảm bảo cho trẻ uống đủ nước trong ngày. Ưu tiên các loại nước ấm, súp hoặc nước ép trái cây giàu nước để bù lại lượng nước bị mất do sổ mũi và giúp làm loãng đờm, dịch mũi.
Tránh tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cho trẻ, đặc biệt là kháng sinh, khi trẻ chỉ bị viêm mũi do virus hoặc dị ứng. Kháng sinh chỉ có tác dụng với nhiễm khuẩn và việc lạm dụng có thể gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho trẻ dùng bất kỳ loại thuốc nào.
Vệ sinh đồ dùng cá nhân: Thường xuyên vệ sinh đồ dùng cá nhân của trẻ như đồ chơi, khăn mũi, chăn gối hàng ngày. Nên giặt bằng nước nóng và phơi nắng để tiêu diệt vi khuẩn, virus, ngăn ngừa lây nhiễm và tái phát.
Kết luận
“Nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi” rất đa dạng, từ nhiễm virus, dị ứng, viêm mũi xoang đến môi trường và thói quen sinh hoạt. Cha mẹ cần nắm rõ dấu hiệu phân biệt để xử lý đúng cách: chăm sóc tại nhà với nước muối sinh lý và độ ẩm phù hợp, thúc đẩy chế độ nghỉ ngơi, dinh dưỡng đầy đủ, giữ gìn vệ sinh và theo dõi sát sao. Nếu sổ mũi kéo dài, có mủ, sốt cao hoặc biểu hiện nặng, cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa để tránh biến chứng và giữ sức khỏe đường hô hấp của bé trong thời gian dài.
