Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Việc phân biệt đi ngoài sinh lý bình thường và tiêu chảy bệnh lý là rất quan trọng đối với trẻ sơ sinh, bởi nếu không phát hiện sớm, trẻ có thể bị mất nước, suy dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển.Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ các dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đi ngoài, nguyên nhân, cách xử lý và phòng ngừa hiệu quả.
1. Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đi ngoài cha mẹ cần chú ý
Trẻ sơ sinh đi ngoài nhiều lần, phân lỏng hơn bình thường có thể là dấu hiệu của tiêu chảy. Khi đó, cha mẹ cần quan sát kỹ để nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm và xử lý kịp thời.
1.1. Thay đổi về số lần đi ngoài
Mặc dù trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ bú mẹ, có thể đi ngoài nhiều lần trong ngày (khoảng 5-7 lần), nhưng nếu số lần đi ngoài tăng lên đột ngột đây là một dấu hiệu bất thường mà cha mẹ cần lưu tâm.
- Tăng hơn 2 lần/ngày so với bình thường: Số lần đi tiêu của trẻ sơ sinh thay đổi tùy theo tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu số lần đi ngoài tăng đột ngột, kèm theo phân lỏng, đó có thể là tiêu chảy.
- Đi ngoài liên tục: Mỗi lần trẻ bú hoặc uống nước đều đi ngoài, cho thấy hệ tiêu hóa của trẻ đang bị rối loạn.
Trẻ đi ngoài nhiều lần trong ngày có thể là dấu hiệu tiêu chảy.
1.2. Thay đổi tính chất phân
- Phân lỏng, nhiều nước: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Phân có thể không thành khuôn, loãng như nước và có bọt.
- Màu sắc và mùi: Phân có thể có màu xanh, vàng hoặc đậm hơn bình thường, kèm theo mùi tanh hoặc hôi.
- Lẫn máu, chất nhầy: Đây là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm, cho thấy đường ruột của trẻ bị tổn thương.
1.3. Biểu hiện toàn thân
Ngoài các dấu hiệu về phân, cha mẹ cũng cần chú ý đến các biểu hiện sau ở trẻ sơ sinh:
- Biếng ăn, bỏ bú: Trẻ trở nên chán ăn, quấy khóc hoặc bỏ bú do mệt mỏi và khó chịu.
- Nôn trớ nhiều: Tiêu chảy thường đi kèm với nôn trớ, khiến trẻ mất nước và điện giải nhanh hơn.
- Sốt: Trẻ có thể bị sốt, đặc biệt nếu tiêu chảy do nhiễm virus hoặc vi khuẩn
Những dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đi ngoài này cho thấy hệ tiêu hóa đang gặp vấn đề, có thể là tiêu chảy bệnh lý.
- Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị đi ngoài
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị đi ngoài (tiêu chảy). Do hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt và rất nhạy cảm, bất kỳ thay đổi nào cũng có thể gây ra rối loạn.
2.1. Do nhiễm khuẩn, virus
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh. Các tác nhân này xâm nhập vào đường ruột của bé qua nhiều con đường khác nhau.
- Virus: Rotavirus là thủ phạm phổ biến nhất. Virus này gây tiêu chảy cấp kèm theo nôn ói và sốt.
- Vi khuẩn: Các loại vi khuẩn như E.coli, Salmonella có thể gây tiêu chảy nặng, phân có thể có máu và chất nhầy. Nguồn lây nhiễm thường là từ thức ăn, nước uống không đảm bảo vệ sinh.
- Ký sinh trùng: Một số loại ký sinh trùng như Giardia cũng có thể gây tiêu chảy kéo dài.
Nhiễm khuẩn đường ruột là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bị đi ngoài.
2.2. Do chế độ ăn
Sữa mẹ: Chế độ ăn uống của mẹ có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa. Nếu mẹ ăn quá nhiều đồ cay, nóng, nhiều dầu mỡ, hoặc dùng một số loại thuốc, trẻ bú mẹ có thể bị đi ngoài phân lỏng.
Sữa công thức:
- Pha sữa sai cách: Pha sữa quá loãng hoặc quá đặc đều có thể làm rối loạn tiêu hóa của trẻ.
- Đổi sữa đột ngột: Hệ tiêu hóa của trẻ cần thời gian để thích nghi với loại sữa mới. Việc thay đổi sữa công thức đột ngột có thể gây tiêu chảy.
- Sữa không phù hợp: Một số trẻ có thể bị dị ứng đạm sữa bò hoặc không dung nạp lactose (đường trong sữa). Những trường hợp này cần được bác sĩ chẩn đoán và tư vấn loại sữa chuyên biệt.
2.3. Nguyên nhân khác
- Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc, đặc biệt là kháng sinh, có thể tiêu diệt cả các vi khuẩn có lợi trong đường ruột, gây mất cân bằng hệ vi sinh và dẫn đến tiêu chảy.
- Vệ sinh không đảm bảo: Bình sữa, núm vú, đồ chơi, hoặc tay của người chăm sóc không được vệ sinh sạch sẽ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể trẻ.
- Hệ tiêu hóa non yếu: Do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, trẻ sơ sinh rất dễ bị rối loạn tiêu hóa khi có bất kỳ thay đổi nhỏ nào.
3. Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đi ngoài nguy hiểm cần đưa đi khám ngay
Cha mẹ nên đặc biệt lưu ý khi bé có những biểu hiện sau:
- Đi ngoài trên 10 lần/ngày, phân toàn nước.
- Phân có nhầy máu, màu đen hoặc xanh bất thường.
- Bé sốt cao trên 38,5°C.
- Có dấu hiệu mất nước: khô môi, mắt trũng, khóc không ra nước mắt, tiểu ít.
- Nôn ói liên tục, bỏ bú, lừ đừ.
Đây là những dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đi ngoài nặng cần được can thiệp y tế ngay để tránh biến chứng nguy hiểm.
Trẻ bị đi ngoài kèm sốt cao cần thăm khám bác sĩ ngay.
4. Cách xử lý khi trẻ sơ sinh bị đi ngoài
Khi phát hiện các dấu hiệu, cha mẹ có thể áp dụng những biện pháp sau:
4.1. Bù nước và điện giải
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Tiêu chảy làm trẻ mất nước và điện giải rất nhanh, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
- Với trẻ bú mẹ: Tiếp tục cho trẻ bú mẹ và tăng số lần bú. Sữa mẹ là nguồn bù nước và dinh dưỡng tốt nhất, đồng thời cung cấp kháng thể giúp trẻ chống lại nhiễm trùng.
- Với trẻ bú bình: Cho trẻ uống dung dịch Oresol theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Pha Oresol với đúng lượng nước quy định và cho trẻ uống từng chút một bằng thìa hoặc cốc, không pha vào bình sữa.
- Không tự ý cho trẻ uống các loại nước khác: Tránh cho trẻ uống nước lọc, nước ngọt, hoặc các loại nước trái cây có đường vì chúng có thể làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn.
4.2. Duy trì chế độ dinh dưỡng
- Không ngừng cho trẻ ăn: Tiếp tục duy trì chế độ ăn dặm hoặc sữa công thức như bình thường. Việc ngừng ăn có thể khiến trẻ suy dinh dưỡng và lâu hồi phục.
- Chọn thức ăn dễ tiêu: Nếu trẻ đã ăn dặm, hãy cho trẻ ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, chuối nghiền, khoai lang.
Trẻ sơ sinh bị đi ngoài cần tăng dần số cữ bú mẹ.
4.3. Bổ sung men vi sinh
Men vi sinh (probiotics, bào tử lợi khuẩn) giúp khôi phục hệ vi sinh đường ruột, giảm số lần đi ngoài.
4.4. Vệ sinh sạch sẽ
- Thay bỉm thường xuyên: Thay bỉm ngay sau khi trẻ đi ngoài để tránh phân làm tổn thương vùng da nhạy cảm ở hậu môn.
- Vệ sinh nhẹ nhàng: Dùng nước ấm và khăn mềm để rửa sạch vùng hậu môn cho trẻ. Không dùng xà phòng hoặc các loại khăn ướt có cồn.
- Rửa tay thường xuyên: Cha mẹ và người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sau khi thay bỉm và trước khi chuẩn bị thức ăn cho trẻ để tránh lây nhiễm chéo.
4.5. Theo dõi sát tình trạng của trẻ
- Ghi nhận số lần đi ngoài, tính chất phân, biểu hiện toàn thân.
- Nếu tình trạng không cải thiện sau 1–2 ngày, cần đưa bé đi khám.
5. Biện pháp phòng ngừa trẻ sơ sinh bị đi ngoài
- Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu để tăng miễn dịch.
- Đảm bảo vệ sinh khi pha sữa công thức.
- Vệ sinh tay cho mẹ và người chăm sóc trước khi tiếp xúc với trẻ.
- Tiêm phòng đầy đủ, đặc biệt là vắc-xin Rotavirus phòng tiêu chảy cấp.
- Hạn chế sử dụng kháng sinh bừa bãi.
Trẻ sơ sinh bị đi ngoài có thể do sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể cảnh báo tiêu chảy bệnh lý. Cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đi ngoài để đưa bé đi khám kịp thời.
