Cách trị tiêu chảy tại nhà: Vai trò của men vi sinh và cách sử dụng đúng

Cách trị tiêu chảy tại nhà luôn là mối quan tâm hàng đầu của nhiều người khi gặp phải tình trạng khó chịu này. Trong số các phương pháp điều trị, men vi sinh (probiotic) là cách để phục hồi hệ vi sinh đường ruột và rút ngắn đáng kể thời gian bệnh. Bài viết này sẽ đi sâu vào vai trò của men vi sinh và hướng dẫn bạn cách sử dụng chúng một cách hiệu quả nhất.

1. Tiêu chảy là gì và tại sao lại cần điều trị đúng cách?

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng hoặc nhiều nước hơn bình thường, với tần suất tăng lên. Đây không chỉ là triệu chứng mà còn là phản ứng của cơ thể nhằm loại bỏ tác nhân gây hại khỏi đường ruột. Tuy nhiên, nếu kéo dài, tiêu chảy có thể dẫn đến mất nước và điện giải nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ em và người lớn tuổi.

Tiêu chảy ở trẻ em rất nguy hiểm

Các nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy bao gồm:

• Nhiễm trùng: Virus (như Rotavirus), vi khuẩn (E. coli, Salmonella), hoặc ký sinh trùng là thủ phạm hàng đầu.
• Dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm: Ví dụ, không dung nạp lactose, dị ứng đạm sữa bò.
• Tác dụng phụ của thuốc: Đặc biệt là kháng sinh, làm mất cân bằng vi khuẩn đường ruột.
• Thay đổi chế độ ăn đột ngột: Hoặc ăn phải thực phẩm ôi thiu, không hợp vệ sinh.

Việc điều trị tiêu chảy đúng cách, kịp thời là cực kỳ quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như suy thận, sốc giảm thể tích và suy dinh dưỡng.

2. Men vi sinh là gì và vai trò của chúng trong cách trị tiêu chảy tại nhà

Men vi sinh, hay probiotic, là những vi sinh vật sống (chủ yếu là vi khuẩn và nấm men) có lợi cho sức khỏe khi được đưa vào cơ thể với lượng thích hợp. Chúng giúp duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột, vốn rất cần thiết cho quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.

Men vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm hại khuẩn, là cách trị tiêu chảy tại nhà

Trong bối cảnh tiêu chảy, men vi sinh đóng vai trò quan trọng theo các cách sau:

• Cân bằng hệ vi sinh đường ruột: Khi bị tiêu chảy, đặc biệt do nhiễm trùng hoặc dùng kháng sinh, các vi khuẩn có hại có thể phát triển mạnh, làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Men vi sinh giúp bổ sung các chủng lợi khuẩn, ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, từ đó khôi phục lại trạng thái cân bằng tự nhiên.
• Rút ngắn thời gian tiêu chảy: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung men vi sinh có thể giúp giảm đáng kể thời gian bị tiêu chảy, đặc biệt là tiêu chảy do virus hoặc do kháng sinh.
• Tăng cường chức năng hàng rào ruột: Men vi sinh giúp củng cố lớp niêm mạc ruột, làm tăng khả năng bảo vệ của hàng rào ruột, ngăn chặn sự xâm nhập của mầm bệnh và độc tố.
• Sản xuất các chất có lợi: Một số chủng men vi sinh có khả năng sản xuất axit lactic, axit béo chuỗi ngắn và các chất kháng khuẩn tự nhiên, giúp tạo môi trường không thuận lợi cho vi khuẩn có hại.
• Hỗ trợ miễn dịch đường ruột: Hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh có liên quan mật thiết đến hệ miễn dịch toàn thân. Men vi sinh giúp tăng cường phản ứng miễn dịch tại chỗ, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng hiệu quả hơn.

3. Cách trị tiêu chảy tại nhà bằng men vi sinh đúng cách

Để men vi sinh phát huy tối đa hiệu quả trong cách trị tiêu chảy tại nhà, việc sử dụng đúng cách là rất quan trọng.

3.1. Lựa chọn loại men vi sinh phù hợp

Trên thị trường có rất nhiều loại men vi sinh với các chủng vi khuẩn khác nhau. Khi chọn men vi sinh để điều trị tiêu chảy, bạn nên ưu tiên các sản phẩm chứa các chủng đã được nghiên cứu chứng minh hiệu quả, như:

• Lactobacillus rhamnosus GG (LGG): Đặc biệt hiệu quả trong việc rút ngắn thời gian tiêu chảy do Rotavirus ở trẻ em.
• Saccharomyces boulardii: Đây là một loại nấm men, cũng rất hiệu quả trong điều trị tiêu chảy cấp, tiêu chảy do kháng sinh và tiêu chảy khi đi du lịch.
• Bacillus clausii: Có lợi cho sức khỏe đường ruột nói chung và giảm tiêu chảy.

Hãy chọn sản phẩm từ các nhà sản xuất uy tín, có ghi rõ chủng vi khuẩn, số lượng đơn vị khuẩn lạc (CFU), và hạn sử dụng rõ ràng. Đối với trẻ em, cần chọn sản phẩm có liều lượng và dạng bào chế phù hợp với độ tuổi (ví dụ: dạng giọt, dạng bột pha).

3.2. Cách trị tiêu chảy tại nhà: Liều lượng và thời gian sử dụng men vi sinh

Liều lượng men vi sinh cần thiết có thể khác nhau tùy thuộc vào chủng và tình trạng bệnh. Luôn tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc bác sĩ. Thông thường, liều dùng cho người lớn và trẻ em bị tiêu chảy thường là từ 5×109 đến 5×1010 CFU mỗi ngày.

Nên dùng men vi sinh đủ liều theo hướng dẫn

Thời gian sử dụng men vi sinh cũng rất quan trọng:

• Tiêu chảy cấp tính: Nên dùng ngay khi xuất hiện triệu chứng và tiếp tục trong khoảng 5-7 ngày, hoặc cho đến khi phân trở lại bình thường và thêm vài ngày sau đó để củng cố hệ vi sinh.
• Tiêu chảy do kháng sinh: Bắt đầu dùng men vi sinh ngay khi bắt đầu dùng kháng sinh và tiếp tục trong ít nhất 1 tuần sau khi kết thúc liệu trình kháng sinh. Điều này giúp giảm thiểu tác dụng phụ của kháng sinh lên hệ tiêu hóa.

3.3. Cách dùng men vi sinh đúng cách

• Không pha men vi sinh với nước quá nóng: Nhiệt độ cao có thể làm chết các vi khuẩn có lợi. Hãy pha men vi sinh với nước nguội hoặc nước ấm dưới 40∘C (tốt nhất là nước đun sôi để nguội).
• Không trộn chung với thức ăn quá nóng: Tương tự, tránh trộn men vi sinh vào thức ăn hoặc đồ uống quá nóng.
• Dùng cách xa bữa ăn hoặc kháng sinh: Tốt nhất nên uống men vi sinh vào lúc bụng đói (trước ăn 30 phút hoặc sau ăn 2 tiếng) để vi khuẩn dễ dàng đi qua môi trường axit dạ dày. Nếu đang dùng kháng sinh, hãy uống men vi sinh cách thời điểm uống kháng sinh ít nhất 2-3 tiếng để kháng sinh không tiêu diệt men vi sinh.
• Uống đều đặn hàng ngày: Việc bổ sung đều đặn giúp duy trì lượng lợi khuẩn ổn định trong đường ruột.

4. Các biện pháp hỗ trợ khác trong cách trị tiêu chảy tại nhà

Bên cạnh men vi sinh, việc kết hợp các biện pháp hỗ trợ khác sẽ giúp quá trình hồi phục nhanh hơn và hiệu quả hơn.

4.1. Cách trị tiêu chảy tại nhà: Bù nước và điện giải liên tục

Đây là nguyên tắc vàng và quan trọng nhất trong cách trị tiêu chảy tại nhà.

• Uống Oresol đúng cách: Pha Oresol với lượng nước sôi để nguội chính xác theo hướng dẫn trên bao bì. Cho trẻ uống từng chút một, liên tục sau mỗi lần đi ngoài hoặc nôn.
• Các loại nước bù điện giải tự nhiên: Nước dừa non, nước cháo muối loãng, nước ép trái cây không đường (pha loãng) cũng có thể dùng xen kẽ.
• Tiếp tục cho bú mẹ hoặc bú sữa công thức: Đối với trẻ nhỏ, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng và kháng thể tối ưu. Không nên pha loãng sữa.

Tăng bú mẹ là cách giảm tiêu chảy cho bé

4.2. Cách trị tiêu chảy tại nhà: Chế độ dinh dưỡng phù hợp

• Ăn các thức ăn dễ tiêu: Gạo, khoai tây, chuối, cà rốt, thịt gà nạc, cá, bánh mì nướng.
• Chia nhỏ bữa ăn: Cho người bệnh ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để hệ tiêu hóa không bị quá tải.
• Tránh các thực phẩm không phù hợp: Đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, nhiều đường, sữa và các sản phẩm từ sữa (nếu có dấu hiệu không dung nạp lactose tạm thời), đồ uống có ga, thực phẩm chế biến sẵn.

4.3. Cách trị tiêu chảy tại nhà: Vệ sinh cá nhân và môi trường

• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi chăm sóc người bệnh.
• Vệ sinh khu vực sinh hoạt: Lau dọn sạch sẽ nhà vệ sinh, khu vực thay tã, đồ chơi của trẻ.

5. Khi nào cần đưa người bệnh đến bác sĩ?

Dù cách trị tiêu chảy tại nhà hiệu quả trong nhiều trường hợp, nhưng việc nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm để đưa người bệnh đi khám kịp thời là cực kỳ quan trọng:

• Tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày (đối với trẻ em) hoặc 3-4 ngày (đối với người lớn) mà không cải thiện.
• Có máu, mủ hoặc phân đen trong phân.
• Sốt cao trên 38.5∘C (ở trẻ em) hoặc 39∘C (ở người lớn).
• Dấu hiệu mất nước nặng: mắt trũng, môi khô, da nhăn nheo, tiểu ít hoặc không tiểu, khóc không có nước mắt (ở trẻ em), lừ đừ, li bì, mệt mỏi rũ rượi.
• Đau bụng dữ dội, đau quặn kéo dài.
• Trẻ nôn ói liên tục, không thể uống nước.
• Trẻ sơ sinh có bất kỳ dấu hiệu tiêu chảy nào.

Kết luận

Cách trị tiêu chảy tại nhà bằng việc kết hợp bù nước, chế độ dinh dưỡng hợp lý và đặc biệt là sử dụng men vi sinh đúng cách đã chứng minh được hiệu quả rõ rệt. Men vi sinh không chỉ giúp rút ngắn thời gian bệnh mà còn hỗ trợ phục hồi và củng cố hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là bạn cần theo dõi sát sao tình trạng của người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ.