Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Nghẹt mũi khi ngủ là nỗi ám ảnh của cả bé và bố mẹ. Khi đường thở bị tắc, bé sẽ quấy khóc, ngủ không sâu giấc. Để giúp bé dễ chịu nhanh chóng và ngủ ngon hơn, việc tìm hiểu cách trị nghẹt mũi khi ngủ cho bé an toàn tại nhà là vô cùng cần thiết. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách xử lý hiệu quả tình trạng này.
1. Tại sao bé bị nghẹt mũi khi ngủ?
Tình trạng nghẹt mũi ở bé thường có xu hướng nặng hơn vào ban đêm, khi bé nằm xuống. Điều này có thể xuất phát từ một số nguyên nhân phổ biến sau:
1.1. Do cảm lạnh, viêm mũi
Khi bé bị viêm mũi do virus cảm lạnh, lớp niêm mạc mũi sẽ bị sưng phù và tiết ra nhiều dịch nhầy hơn. Khi bé đứng hoặc ngồi, trọng lực giúp dịch nhầy dễ dàng chảy ra ngoài. Tuy nhiên, khi bé nằm xuống, dịch nhầy khó thoát ra, ứ đọng lại và gây bít tắc đường thở. Điều này làm cho tình trạng nghẹt mũi trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm.
1.2. Không khí khô hoặc lạnh
Môi trường không khí cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hô hấp của bé. Khi phòng bé bật điều hòa, quạt mạnh hoặc vào mùa đông hanh khô, không khí sẽ làm khô lớp niêm mạc mũi mỏng manh của bé. Niêm mạc bị khô sẽ dễ kích ứng, sưng nề và tiết dịch nhiều hơn để tự bảo vệ, dẫn đến nghẹt mũi.
1.3. Dị ứng
Một số bé có cơ địa nhạy cảm với các tác nhân gây dị ứng trong môi trường. Dị ứng với bụi nhà, phấn hoa, lông thú cưng hoặc mạt giường có thể khiến mũi bé phản ứng lại bằng cách sưng nề và tiết dịch. Tương tự như cảm lạnh, khi bé nằm xuống, dịch nhầy ứ đọng và gây nghẹt mũi.
Viêm đường hô hấp trên thường là nguyên nhân khiến trẻ bị nghẹt mũi
1.4. Trào ngược dạ dày
Đây là nguyên nhân thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Khi bé trào ngược, dịch axit từ dạ dày có thể đi ngược lên thực quản và lên đến mũi – họng. Dịch này gây kích thích lớp niêm mạc, làm mũi bị sưng và tiết dịch, dẫn đến nghẹt mũi, đặc biệt là vào ban đêm khi bé nằm.
2. Dấu hiệu nhận biết bé bị nghẹt mũi khi ngủ
Tình trạng nghẹt mũi khi ngủ ở bé thường đi kèm với các dấu hiệu rõ rệt mà cha mẹ có thể dễ dàng nhận thấy.
- Khó thở bằng mũi, bé thở bằng miệng khi ngủ: Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Khi mũi bị tắc, bé sẽ chuyển sang thở bằng miệng để lấy đủ không khí.
- Ngủ không sâu, hay thức giấc, lăn qua lại: Do khó thở, giấc ngủ của bé sẽ không được trọn vẹn, bé thường giật mình, quấy khóc và có xu hướng thay đổi tư thế nằm liên tục.
- Bé thở khò khè, ngáy nhẹ: Dịch nhầy ứ đọng trong đường mũi gây ra những âm thanh bất thường khi bé hít thở, có thể là tiếng khò khè hoặc ngáy nhẹ.
- Quấy khóc, bú kém vào ban đêm: Nghẹt mũi khiến bé khó bú, dễ mệt, dẫn đến quấy khóc và ăn kém hơn bình thường.
- Có thể đi kèm ho, chảy mũi, sốt nhẹ: Nếu nguyên nhân là do cảm lạnh, các triệu chứng này thường xuất hiện đồng thời.
Nếu bé bị nghẹt mũi cả ngày, kèm sốt cao trên 38,5°C hoặc bỏ bú hoàn toàn, bạn nên đưa bé đi khám bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
3. Cách trị nghẹt mũi khi ngủ cho bé tại nhà an toàn, hiệu quả
Để giúp bé dễ chịu hơn và ngủ ngon giấc suốt đêm, bạn có thể áp dụng một số cách trị nghẹt mũi khi ngủ cho bé tại nhà an toàn và hiệu quả sau đây:
3.1. Làm thông mũi cho bé trước khi ngủ
Đây là bước quan trọng nhất để giúp bé ngủ ngon và dễ thở.
- Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Dùng nước muối 0.9% dạng nhỏ hoặc xịt nhẹ. Nhỏ 2-3 giọt vào mỗi bên mũi, đợi khoảng 30 giây để dịch nhầy loãng ra rồi dùng dụng cụ chuyên dụng để hút sạch. Bạn nên thực hiện trước khi bé ngủ, sau khi bé ăn và bất cứ khi nào thấy mũi bé có nhiều dịch. Với trẻ sơ sinh, chỉ nên dùng dạng nhỏ và hút dịch nhẹ nhàng bằng ống hút.
- Mẹo nhỏ: Với bé trên 2 tuổi, có thể dùng nước muối ưu trương có chứa Natri Hyaluronate. Sản phẩm này giúp giảm phù nề và giữ ẩm niêm mạc mũi tốt hơn.
Vệ sinh mũi an toàn bằng nước muối là biện pháp nên được ưu tiên
3.2. Kê cao đầu khi ngủ
Kê cao gối nhẹ dưới vai hoặc đầu bé sẽ giúp dịch mũi dễ chảy ra ngoài hơn, hạn chế tắc nghẽn.
- Lưu ý: Cần cẩn thận với trẻ dưới 1 tuổi, nên dùng khăn mỏng để kê.
- Tư thế nằm: Cho bé nằm nghiêng cũng là một cách hiệu quả giúp dịch mũi thoát ra ngoài dễ dàng hơn. Tránh để bé nằm ngửa hoàn toàn nếu mũi bé đang bị bít tắc.
3.3. Tạo độ ẩm trong phòng ngủ
Không khí khô sẽ làm niêm mạc mũi bé bị kích ứng nặng hơn, dẫn đến nghẹt mũi.
- Máy tạo ẩm: Sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc đặt một chậu nước nhỏ trong phòng ngủ của bé để cân bằng không khí.
- Nhiệt độ và độ ẩm: Duy trì nhiệt độ lý tưởng trong phòng ở mức 26-28°C và độ ẩm 55-65%. Tránh để bé nằm gần luồng gió quạt hoặc máy lạnh.
3.4. Xoa dầu tràm/dầu khuynh diệp đúng cách
Dầu tràm hoặc dầu khuynh diệp giúp làm ấm cơ thể, giảm ngạt mũi và hỗ trợ giấc ngủ sâu.
- Cách dùng: Thoa một lượng nhỏ vào gan bàn chân, ngực, sau lưng và quần áo vùng cổ của bé.
- Lưu ý: Không bôi trực tiếp vào mũi hoặc miệng bé để tránh gây kích ứng.
3.5. Massage mũi và mặt trước khi ngủ
Massage nhẹ nhàng có thể giúp lưu thông máu và giảm phù nề mũi.
- Cách làm: Dùng đầu ngón tay day nhẹ hai bên cánh mũi và giữa trán bé trong 3-5 phút.
- Thời điểm thích hợp: Nên kết hợp massage sau khi đã xịt rửa mũi xong.
3.6. Sử dụng thuốc co mạch giảm nghẹt mũi trước khi ngủ (nếu cần)
Trong trường hợp bé nghẹt mũi nặng khiến khó ngủ, quấy khóc nhiều dù đã vệ sinh mũi sạch sẽ, thuốc nhỏ mũi co mạch có thể được bác sĩ chỉ định để hỗ trợ thông mũi tạm thời trước giờ đi ngủ.
Thuốc co mạch giúp làm co mạch máu tại niêm mạc mũi, từ đó giảm sưng nề, giảm tiết dịch và thông thoáng đường thở nhanh chóng.
Các hoạt chất thường được sử dụng trong nhóm thuốc co mạch bao gồm: Xylometazolin, Oxymetazolin.
Đây là hai hoạt chất phổ biến, được bác sĩ nhi khoa đánh giá cao vì hiệu quả và độ an toàn khi dùng đúng hướng dẫn.
Khởi phát nhanh: Thuốc bắt đầu có tác dụng sau khoảng 5–10 phút nhỏ vào mũi. Nhờ đó, bé sẽ cảm thấy thông thoáng mũi gần như ngay lập tức, dễ chịu hơn khi vào giấc ngủ.
Hiệu quả kéo dài: Tác dụng của thuốc có thể duy trì từ 6 đến 12 giờ, giúp bé ngủ xuyên đêm, không bị nghẹt mũi tái phát giữa đêm, giảm nguy cơ phải dậy nhiều lần để rửa mũi hoặc hút dịch.
- Cách dùng đúng:
- Rửa sạch mũi bằng nước muối sinh lý trước khi nhỏ thuốc
- Nhỏ 1–2 giọt vào mỗi bên mũi (liều lượng và tần suất theo đúng độ tuổi)
- Thực hiện trước khi đi ngủ khoảng 15–30 phút
Không sử dụng quá 3–5 ngày liên tiếp để tránh tình trạng “nghẹt mũi hồi ứng” – niêm mạc mũi bị phụ thuộc thuốc và nghẹt nặng hơn khi ngừng thuốc.
Sử dụng thuốc co mạch khi trẻ bị nghẹt mũi nặng cho sung huyết
4. Khi nào cần đưa bé đi khám?
Nếu bé có 1 trong các dấu hiệu sau, cần đưa đi khám sớm:
- Nghẹt mũi nặng, không thở được bằng mũi cả khi đã vệ sinh
- Quấy khóc liên tục, bỏ bú, mất ngủ nghiêm trọng
- Sốt cao, ho, thở khò khè kéo dài
- Dịch mũi màu vàng/xanh đặc, có mùi hôi
- Bé thở nhanh, rút lõm lồng ngực → dấu hiệu cảnh báo khó thở cấp
5. Cách phòng ngừa nghẹt mũi khi ngủ cho bé
- Vệ sinh mũi hằng ngày bằng nước muối sinh lý, nhất là sau khi ra ngoài
- Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, nhất là vùng mũi, cổ, bàn chân
- Hạn chế cho bé tiếp xúc với người cảm lạnh, ho
- Giặt sạch gối, chăn, thú bông định kỳ, tránh dị ứng bụi
- Tăng cường đề kháng tự nhiên: ăn uống đủ chất, bổ sung men vi sinh nếu cần
Hy vọng bài viết đã giúp bố mẹ nắm rõ các cách trị nghẹt mũi khi ngủ cho bé an toàn, dễ thực hiện tại nhà. Nếu tình trạng không cải thiện hoặc kèm dấu hiệu nặng hơn, hãy đưa bé đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
