Cách điều trị bệnh viêm mũi không dị ứng hiệu quả và an toàn

Viêm mũi không dị ứng có thể kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung và chất lượng cuộc sống. Trong bài viết dưới đây, cùng tìm hiểu cách điều trị bệnh viêm mũi không dị ứng hiệu quả nhất, được các chuyên gia khuyên dùng.

1. Hiểu đúng về bệnh viêm mũi không dị ứng

Viêm mũi không dị ứng (Non-Allergic Rhinitis – NAR) là tình trạng viêm mãn tính của niêm mạc mũi không liên quan đến cơ chế miễn dịch hoặc dị ứng. Thay vì phản ứng với dị nguyên, bệnh nhân lại nhạy cảm với nhiệt độ, mùi, khói, thời tiết, stress hoặc hormone.

Triệu chứng điển hình:

• Nghẹt mũi kéo dài, một hoặc hai bên.
• Chảy nước mũi trong, không đặc.
• Hắt hơi nhiều nhưng không ngứa mũi.
• Giảm khứu giác, ngáy, khô họng do thở bằng miệng.
• Có thể kèm đau đầu, mệt mỏi, mất ngủ.

Nguyên nhân thường gặp:

• Thay đổi nhiệt độ, độ ẩm đột ngột (đi từ lạnh ra nóng, hoặc ngược lại).
• Mùi hương mạnh, khói thuốc, ô nhiễm không khí.
• Rối loạn nội tiết (phụ nữ mang thai, mãn kinh).
• Thuốc nhỏ mũi co mạch dùng kéo dài.
• Stress, thiếu ngủ hoặc thay đổi hormone tuyến giáp.

Viêm mũi không dị ứng xảy ra khi niêm mạc mũi bị kích thích, không liên quan đến dị nguyên.

2. Cách điều trị bệnh viêm mũi không dị ứng tại nhà

Khi bệnh ở mức độ nhẹ đến trung bình, bạn có thể áp dụng các phương pháp tự chăm sóc để giảm viêm, thông thoáng đường thở và hạn chế kích ứng tái phát.

2.1. Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý

Đây là cách điều trị bệnh viêm mũi không dị ứng đơn giản và hiệu quả nhất. Nước muối giúp làm sạch bụi bẩn, dịch nhầy, làm dịu niêm mạc và phục hồi khả năng tự bảo vệ của mũi.

Cách thực hiện:

• Dùng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% (NaCl) dạng xịt hoặc rửa mũi chuyên dụng.
• Nghiêng đầu 45 độ, xịt nhẹ vào lỗ mũi phía trên, để dung dịch chảy ra ở bên dưới.
• Thực hiện 2–3 lần/ngày, đặc biệt sau khi ra ngoài hoặc buổi tối trước khi ngủ.

Lưu ý: Không nên dùng dung dịch muối tự pha không đảm bảo vô trùng, tránh nhiễm trùng ngược.

Rửa mũi bằng dung dịch muối sinh lý giúp làm sạch khoang mũi và giảm viêm an toàn.

2.2. Giữ môi trường sống sạch và ẩm

Không khí khô và ô nhiễm là “kẻ thù” của người bị viêm mũi. Giữ không khí ẩm và sạch giúp giảm kích ứng niêm mạc mũi, giảm nghẹt và chảy nước mũi.

Cách thực hiện:

• Sử dụng máy tạo ẩm trong phòng, đặc biệt vào mùa hanh khô.
• Trồng cây lọc không khí như lưỡi hổ, lan ý, trầu bà.
• Tránh hương nước hoa, khói thuốc, chất tẩy rửa nặng mùi.
• Hạn chế dùng điều hòa liên tục trong thời gian dài.

2.3. Chườm ấm vùng mũi và mặt

Việc chườm ấm vùng mũi và mặt là một biện pháp hỗ trợ tại nhà rất tốt để làm giảm các triệu chứng của bệnh viêm mũi không dị ứng (non-allergic rhinitis), đặc biệt là tình trạng nghẹt mũi và áp lực xoang. Hơi nóng giúp tăng cường lưu thông máu ở vùng mũi và xoang. Điều này có thể giúp làm giảm sưng tấy các mô và giảm áp lực xoang gây ra cảm giác nặng mặt.

Cách thực hiện:

• Dùng khăn ấm (40–45°C), chườm lên sống mũi 10 phút mỗi tối.
• Có thể kết hợp xông hơi nhẹ bằng nước nóng có tinh dầu bạc hà, sả chanh hoặc khuynh diệp.

2.4. Duy trì lối sống lành mạnh

Một cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp mũi tự điều chỉnh tốt hơn với yếu tố môi trường.

• Uống đủ nước (1,5–2 lít/ngày) để làm ẩm niêm mạc.
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây chứa vitamin C và E giúp tăng đề kháng.
• Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi ngày, tránh stress kéo dài.
• Tập thể dục nhẹ như đi bộ, yoga, hít thở sâu để cải thiện lưu thông khí.

Xông hơi nhẹ giúp thông mũi, làm dịu niêm mạc và giảm nghẹt mũi hiệu quả.

3. Cách điều trị bệnh viêm mũi không dị ứng bằng thuốc

Khi các biện pháp tại nhà không đủ hiệu quả, bác sĩ sẽ kê thuốc để giảm viêm và kiểm soát triệu chứng. Việc dùng thuốc cần tuân theo chỉ định, tránh lạm dụng vì có thể gây khô mũi hoặc phụ thuộc thuốc.

3.1. Thuốc xịt mũi kháng viêm và co mạch

Đây là nhóm thuốc giúp giảm nghẹt nhanh chóng, làm co mạch máu ở niêm mạc mũi, từ đó giảm sưng và thông mũi.

Nhóm thuốc thường dùng: Xylometazolin, Oxymetazolin: tác dụng sau 5 phút, duy trì 6–8 giờ.

Lưu ý: chỉ dùng tối đa 5–7 ngày, nếu dùng lâu có thể gây viêm mũi do thuốc (rebound rhinitis), khiến mũi nghẹt nặng hơn khi ngưng thuốc.

3.2. Thuốc corticosteroid dạng xịt

Đây là nhóm thuốc an toàn và hiệu quả hàng đầu trong điều trị viêm mũi không dị ứng, giúp giảm viêm, giảm tiết dịch và phục hồi niêm mạc.

Hoạt chất phổ biến: Fluticasone, Mometasone, Budesonide.

• Dùng 1–2 lần/ngày, hiệu quả rõ sau 3–5 ngày.
• Có thể sử dụng lâu dài theo hướng dẫn bác sĩ mà không gây nghiện.
• Ít tác dụng phụ hơn dạng uống, vì hấp thu toàn thân rất thấp.

3.3. Thuốc kháng cholinergic (giảm chảy nước mũi)

Dành cho người chảy nước mũi trong nhiều nhưng không nghẹt.

• Thuốc thường dùng: Ipratropium bromide dạng xịt.
• Tác dụng sau vài phút, giảm hắt hơi và nước mũi rõ rệt.
• Ít ảnh hưởng toàn thân, có thể dùng kèm corticosteroid.

3.4. Thuốc kháng histamin thế hệ mới

Dù bệnh không do dị ứng, nhưng thuốc kháng histamin giúp giảm hắt hơi, chảy mũi và ngứa nhẹ.

• Các loại thường dùng: Cetirizine, Loratadine, Fexofenadine.
• Dùng 1 viên/ngày, ít gây buồn ngủ hơn thế hệ cũ.
• Có thể phối hợp với thuốc xịt mũi nếu triệu chứng kéo dài.

3.5. Điều trị nguyên nhân thứ phát (nếu có)

Nếu viêm mũi không dị ứng do yếu tố nội tiết, thuốc hoặc môi trường, bác sĩ sẽ điều chỉnh nguyên nhân nền:

• Ngưng thuốc nhỏ mũi co mạch nếu lạm dụng.
• Cân bằng hormone trong giai đoạn mang thai hoặc mãn kinh.
• Điều trị rối loạn tuyến giáp hoặc các bệnh kèm theo.

Điều trị bằng thuốc cần theo chỉ định bác sĩ để đạt hiệu quả và tránh phụ thuộc thuốc.

4. Khi nào cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng?

Bạn nên đến gặp bác sĩ khi:

• Nghẹt mũi kéo dài trên 2 tuần, chảy mũi liên tục.
• Đau đầu, ù tai, giảm khứu giác hoặc viêm xoang tái phát.
• Đã dùng thuốc tại nhà >10 ngày nhưng không cải thiện.
• Có tiền sử bệnh tim mạch, huyết áp cao hoặc đang mang thai.

Tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ:

• Soi mũi, nội soi kiểm tra niêm mạc.
• Đánh giá có polyp mũi, lệch vách ngăn hay không.
• Xét nghiệm phân biệt với viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang mạn.

Điều trị có thể kết hợp: rửa mũi y khoa, laser niêm mạc mũi, hoặc phẫu thuật chỉnh vách ngăn nếu có bất thường cấu trúc.

Thăm khám chuyên khoa giúp xác định nguyên nhân chính xác và điều trị đúng hướng.

5. Biện pháp phòng ngừa viêm mũi không dị ứng tái phát

Sau khi điều trị ổn định, bạn cần duy trì những thói quen giúp bảo vệ niêm mạc mũi khỏe mạnh:

• Tránh khói thuốc, nước hoa nồng, khói bếp, khí lạnh đột ngột.
• Đeo khẩu trang khi ra đường hoặc dọn dẹp nhà cửa.
• Giữ ẩm mũi bằng cách rửa nước muối mỗi tối.
• Uống đủ nước, ăn nhiều rau xanh và vitamin C.
• Tập hít thở sâu hoặc xoa bóp mũi mỗi sáng giúp tăng lưu thông khí.

Cách điều trị bệnh viêm mũi không dị ứng hiệu quả là sự kết hợp giữa chăm sóc tại nhà, dùng thuốc đúng chỉ định và thay đổi lối sống. Duy trì vệ sinh mũi hằng ngày, hạn chế khói bụi – hóa chất, cùng việc sử dụng thuốc xịt mũi kháng viêm hoặc nước muối sinh lý sẽ giúp giảm triệu chứng nhanh chóng. Nếu tình trạng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, hãy đến khám chuyên khoa để được hướng dẫn phác đồ phù hợp, tránh biến chứng viêm xoang hay polyp mũi.