Cách chữa nghẹt mũi hiệu quả: Giải pháp tự nhiên và y khoa

Nghẹt mũi là tình trạng khó chịu thường gặp ở cả trẻ em và người lớn. Nó khiến bạn khó thở, ngủ không ngon, mệt mỏi và suy giảm chất lượng cuộc sống. Nếu không xử lý sớm, nghẹt mũi kéo dài còn có thể dẫn đến biến chứng viêm xoang, viêm tai giữa hoặc polyp mũi. Vậy đâu là những cách chữa nghẹt mũi hiệu quả, an toàn và phù hợp? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm ra giải pháp.

Nội dung bài

1. Tại sao bạn bị nghẹt mũi?

Nghẹt mũi xảy ra khi niêm mạc khoang mũi bị viêm, sưng nề hoặc tăng tiết dịch nhầy làm hẹp đường thở. Thay vì thở dễ dàng qua mũi, người bệnh phải thở bằng miệng nhiều hơn, gây khô họng, mất ngủ và mệt mỏi. Có nhiều nguyên nhân khiến tình trạng này xuất hiện, phổ biến nhất là:

Cảm lạnh, cảm cúm: Virus tấn công đường hô hấp trên làm niêm mạc sưng nề, tiết nhiều dịch.
Viêm mũi – viêm xoang: Khi các hốc xoang viêm, dịch nhầy đặc lại gây tắc nghẽn mũi kéo dài.
Dị ứng: Tiếp xúc với phấn hoa, bụi mịn, lông thú, nấm mốc làm cơ thể phản ứng quá mức, gây phù nề niêm mạc.
Polyp mũi, lệch vách ngăn: Bất thường cấu trúc mũi cản trở dòng khí, khiến dễ bị nghẹt dai dẳng.
Khí hậu và môi trường: Không khí khô, lạnh hoặc ô nhiễm bụi bẩn, khói thuốc đều có thể gây nghẹt mũi.

Nghẹt mũi xảy ra khi niêm mạc khoang mũi bị viêm, sưng nề làm hẹp đường thở.

2. Top 8 cách chữa nghẹt mũi hiệu quả tại nhà

Nếu tình trạng nghẹt mũi không quá nghiêm trọng, bạn hoàn toàn có thể tự áp dụng các biện pháp dưới đây. Những cách này an toàn, ít tốn kém và có thể cải thiện đáng kể chất lượng hô hấp.

2.1. Sử dụng máy tạo ẩm hoặc xông hơi nước nóng

Không khí khô dễ làm niêm mạc sưng nề, khiến nghẹt mũi nặng hơn. Độ ẩm giúp dịch nhầy loãng, niêm mạc bớt khô rát, từ đó thông thoáng đường thở.

Cách làm: Đặt máy tạo ẩm trong phòng ngủ duy trì 50–60% độ ẩm, hoặc xông hơi nước nóng trong nhà tắm 5–10 phút. Có thể thêm vài giọt tinh dầu bạc hà hoặc khuynh diệp để tăng hiệu quả.
Lợi ích: Giúp thở dễ dàng hơn, giảm khô họng và hỗ trợ giấc ngủ.
Lưu ý: Không nên để độ ẩm quá cao vì có thể gây ẩm mốc trong phòng.

2.2. Uống đủ nước và bổ sung vitamin C

Cơ thể thiếu nước khiến dịch mũi đặc lại, gây tắc nghẽn nặng hơn. Uống đủ nước giúp loãng dịch nhầy, vitamin C tăng sức đề kháng chống viêm nhiễm.

Cách làm: Uống 1,5–2 lít nước/ngày, kết hợp nước ép cam, chanh, kiwi hoặc ăn trái cây tươi giàu vitamin C.
Lợi ích: Giảm nhanh tình trạng nghẹt mũi, đồng thời nâng cao miễn dịch tự nhiên.
Lưu ý: Tránh lạm dụng nước lạnh, đồ uống có gas vì có thể kích ứng họng.

Bổ sung vitamin C tăng sức đề kháng chống viêm nhiễm.

2.3. Chườm ấm vùng mũi xoang

Nhiệt ấm là liệu pháp hỗ trợ hữu hiệu cho người bị nghẹt mũi. Nhiệt giúp giãn mạch máu, tăng lưu thông, giảm sưng nề và áp lực xoang.

Cách làm: Dùng khăn sạch nhúng nước ấm 40–45°C, vắt khô, chườm lên trán, sống mũi và má trong 10–15 phút, ngày 2–3 lần.
Lợi ích: Giúp thông mũi, giảm đau đầu và áp lực vùng mặt.
Lưu ý: Kiểm tra nhiệt độ để tránh bỏng, đặc biệt với trẻ em.

2.4. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý

Rửa mũi giúp làm sạch dị nguyên và vi khuẩn trong khoang mũi. Nước muối 0,9% có tính sát khuẩn nhẹ, vừa rửa trôi bụi bẩn vừa giữ ẩm niêm mạc.

Cách làm: Dùng bình rửa mũi chuyên dụng hoặc chai xịt muối biển, nghiêng đầu để dung dịch chảy từ mũi này sang mũi kia.
Lợi ích: Giảm nghẹt mũi hiệu quả, phòng ngừa viêm xoang tái phát.
Lưu ý: Không lạm dụng rửa quá nhiều lần trong ngày vì dễ gây khô mũi.

2.5. Thay đổi tư thế ngủ

Nghẹt mũi thường nặng hơn vào ban đêm, gây mất ngủ và khô họng. Tư thế ngủ hợp lý giúp giảm áp lực lên xoang và mở rộng đường thở.

Cách làm: Kê cao gối khoảng 10–15 cm, nằm nghiêng về phía bên mũi thông thoáng.
Lợi ích: Giúp thở dễ dàng hơn khi ngủ, hạn chế ngủ ngáy và tỉnh giấc giữa đêm.
Lưu ý: Không nên nằm ngửa hoàn toàn nếu mũi đang nghẹt nặng.

Kê cao gối giúp giảm áp lực lên xoang và mở rộng đường thở.

2.6. Dùng miếng dán mũi hoặc dầu khuynh diệp

Đây là giải pháp đơn giản, thường được áp dụng ban đêm để dễ ngủ. Miếng dán mũi mở rộng khoang mũi cơ học, dầu khuynh diệp chứa eucalyptol giúp thông mũi tự nhiên.

Cách làm: Gắn miếng dán ngoài cánh mũi trước khi ngủ, hoặc nhỏ 1–2 giọt tinh dầu khuynh diệp vào khăn/ gối.
Lợi ích: Giảm nghẹt tức thì, hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn.
Lưu ý: Chỉ là giải pháp tạm thời, không thay thế điều trị nguyên nhân.

2.7. Tập thở sâu và yoga

Bài tập thở giúp cân bằng luồng khí và khai thông đường thở. Các bài tập thở và động tác yoga kích thích lưu thông máu, cải thiện chức năng hô hấp.

Cách làm: Thực hiện bài thở luân phiên (bịt một bên mũi, hít sâu bằng bên còn lại, rồi đổi bên) hoặc tư thế cúi gập người (Uttanasana).
Lợi ích: Giảm nghẹt mũi hiệu quả, thư giãn tinh thần, giảm stress.
Lưu ý: Nên tập trong phòng thoáng khí, tránh nơi nhiều bụi hoặc phấn hoa.

Bài tập thở giúp cân bằng luồng khí và khai thông đường thở.

2.8. Ăn uống và sinh hoạt lành mạnh

Thói quen sinh hoạt khoa học là nền tảng để cải thiện sức khỏe hô hấp. Dinh dưỡng cân đối và vận động hợp lý giúp tăng miễn dịch, ngăn vi khuẩn – virus tấn công.

Cách làm: Ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin và kẽm. Giữ ấm cơ thể, tránh hút thuốc lá, rượu bia. Tập thể dục đều đặn.
Lợi ích: Giúp cơ thể khỏe mạnh, giảm nguy cơ tái phát nghẹt mũi.
Lưu ý: Tránh đồ cay nóng, chiên rán nhiều dầu mỡ khi đang nghẹt mũi.

3. Cách chữa nghẹt mũi hiệu quả bằng thuốc

Khi các biện pháp tự nhiên chưa đủ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc:

Thuốc co mạch dạng xịt: Giúp giảm sưng niêm mạc và thông mũi nhanh. Chỉ nên dùng tối đa 5–7 ngày để tránh lệ thuộc và khô mũi.
Thuốc kháng histamin: Hiệu quả với nghẹt mũi do dị ứng, ức chế histamin gây phù nề và hắt hơi. Nên chọn thuốc thế hệ mới để hạn chế buồn ngủ.
Thuốc corticoid dạng xịt: Tác dụng chống viêm mạnh, giảm phù nề trong viêm xoang mạn tính hoặc polyp mũi. Cần kiên trì dùng đều đặn theo chỉ định.
Thuốc kháng sinh: Chỉ dùng khi có nhiễm khuẩn kèm sốt cao, dịch mũi mủ. Tuyệt đối không tự ý sử dụng để tránh kháng thuốc.

4. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Không phải mọi trường hợp nghẹt mũi đều có thể tự xử lý tại nhà. Một số dấu hiệu dưới đây cảnh báo tình trạng nghiêm trọng, bạn nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng:

Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày không cải thiện.
Dịch mũi đặc, màu vàng/ xanh, có mùi hôi.
Nghẹt mũi kèm sốt cao, đau nhức dữ dội vùng mặt.
Khó thở nhiều, ngủ ngáy nặng, giảm thị lực hoặc ù tai.

Khám bác sĩ khi tình trạng nghẹt mũi nghiêm trọng, kéo dài.

5. Cách phòng ngừa nghẹt mũi tái phát

Để hạn chế tình trạng nghẹt mũi quay trở lại, bạn cần xây dựng thói quen sống khoa học và bảo vệ sức khỏe hô hấp hằng ngày:

Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng mũi – họng khi trời lạnh.
Rửa mũi định kỳ bằng nước muối sinh lý.
Đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh khói bụi, phấn hoa.
Hạn chế hút thuốc lá, tiếp xúc với hóa chất.
Ăn uống lành mạnh, tập thể dục để nâng cao sức đề kháng.

Nghẹt mũi là triệu chứng thường gặp, gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt hằng ngày. Có nhiều cách chữa nghẹt mũi hiệu quả như rửa mũi bằng nước muối, xông hơi, chườm ấm, thay đổi tư thế ngủ, dùng miếng dán mũi hoặc tập yoga. Nếu tình trạng nặng hơn, thuốc và điều trị y khoa sẽ cần thiết.