Cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả: Giảm đau, thông mũi và ngăn tái phát

Viêm xoang là căn bệnh hô hấp phổ biến, dù không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể chuyển thành mãn tính và gây nhiều biến chứng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và hướng dẫn cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả, an toàn, bền vững và dễ thực hiện tại nhà.

1. Tìm hiểu về bệnh viêm xoang

Viêm xoang là tình trạng niêm mạc lót trong các hốc xoang bị viêm và sưng, gây ứ đọng dịch nhầy, cản trở lưu thông không khí. Bệnh có thể do vi khuẩn, virus, nấm, hoặc phản ứng dị ứng gây ra.

Các loại viêm xoang thường gặp:

• Viêm xoang trán: đau nhức vùng trán.
• Viêm xoang hàm: đau hai bên má, tăng khi cúi đầu.
• Viêm xoang sàng: đau giữa hai hốc mắt.
• Viêm xoang bướm: đau sâu trong đầu, dễ lan xuống cổ.

Triệu chứng điển hình:

• Nghẹt mũi, chảy dịch vàng hoặc xanh.
• Đau nhức đầu, vùng mặt hoặc hốc mắt.
• Mệt mỏi, giảm khứu giác, ho về đêm.

Các hốc xoang bị viêm và ứ đọng dịch gây đau nhức, khó thở.

2. Nguyên nhân gây viêm xoang và lý do bệnh dễ tái phát

Viêm xoang có thể do nhiều yếu tố, nhưng điểm chung là đường thông khí bị tắc nghẽn và nhiễm khuẩn.

Nguyên nhân phổ biến:

• Nhiễm khuẩn sau cảm lạnh, cúm.
• Dị ứng với phấn hoa, bụi, khói thuốc.
• Môi trường ô nhiễm, ẩm thấp, thay đổi thời tiết.
• Polyp mũi hoặc lệch vách ngăn mũi.
• Suy giảm miễn dịch, stress, thiếu ngủ.

Việc điều trị chỉ hiệu quả khi bạn loại bỏ nguyên nhân gốc và kết hợp chăm sóc đúng cách.

3. Cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả tại nhà

Đối với trường hợp viêm xoang nhẹ hoặc giai đoạn đầu, bạn có thể áp dụng các phương pháp điều trị tại nhà giúp giảm viêm, làm sạch xoang và phục hồi niêm mạc nhanh chóng.

3.1. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý

Đây là cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả và đơn giản nhất. Rửa mũi giúp loại bỏ vi khuẩn, bụi bẩn và dịch nhầy, đồng thời làm dịu niêm mạc xoang. Khi niêm mạc mũi được làm sạch, thuốc xịt hoặc thuốc nhỏ mũi đặc trị sẽ dễ dàng thẩm thấu và phát huy tác dụng tốt hơn.

Cách thực hiện:

1. Sử dụng nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước biển sâu dạng xịt.
2. Nghiêng đầu 45°, xịt nước muối vào một bên mũi, để dung dịch chảy ra bên kia.
3. Xì mũi nhẹ nhàng để tống hết dung dịch và dịch nhầy còn sót lại. Tránh xì mũi quá mạnh.
4. Thực hiện lại quy trình tương tự với lỗ mũi bên kia.

Tùy thuộc vào lượng dịch xoang tiết ra, bạn có thể rửa mũi 2-3 lần/ngày, hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ. Không nên lạm dụng rửa mũi quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm khô hoặc rát niêm mạc mũi.

Rửa mũi bằng nước muối giúp làm sạch xoang, giảm nghẹt mũi và viêm nhiễm.

3.2. Xông hơi thảo dược

Xông hơi thảo dược là một liệu pháp hỗ trợ giảm triệu chứng viêm xoang hiệu quả và được nhiều người áp dụng. Tinh dầu từ thảo dược (như bạc hà, sả, gừng, tràm) có đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm và tiêu viêm, giúp làm dịu niêm mạc xoang đang bị kích ứng. Hơi ấm giúp tăng cường lưu thông máu ở vùng mũi xoang và trán, giảm áp lực và cảm giác đau nhức, nặng vùng mặt do viêm xoang.

Cách làm:

• Chuẩn bị nồi nước sôi với lá sả, gừng, vỏ bưởi hoặc tinh dầu khuynh diệp.
• Trùm khăn kín đầu, hít hơi nước ấm trong 10–15 phút.
• Thực hiện 1–2 lần/ngày.

3.3. Chườm ấm vùng xoang

Đây là phương pháp hỗ trợ nhanh cho người bị đau đầu do viêm xoang. Nhiệt ấm giúp giãn mạch, giảm đau và tăng lưu thông khí trong xoang.

Cách thực hiện:

• Dùng khăn sạch ngâm nước nóng, vắt khô, chườm lên vùng trán, má và mũi trong 10 phút.
• Lặp lại 2–3 lần/ngày, nhất là buổi tối trước khi ngủ.

3.4. Uống trà gừng – mật ong

Đây là cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả giúp giảm viêm và tăng sức đề kháng tự nhiên. Gừng có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp giải cảm, tán hàn và làm ấm đường hô hấp,hỗ trợ long đờm, làm lỏng chất nhầy và dịch tiết, giúp giảm tắc nghẽn và nghẹt mũi. Mật ong có đặc tính sát khuẩn và kháng viêm tự nhiên, giúp làm dịu cổ họng và niêm mạc bị kích ứng do dịch xoang chảy xuống. 

Cách pha:

• Thái vài lát gừng tươi, hãm với nước sôi 10 phút.
• Thêm 1 thìa mật ong, uống ấm mỗi ngày 1–2 lần.

 Trà gừng mật ong giúp kháng viêm, giảm đau đầu và cải thiện hô hấp.

3.5. Bổ sung vitamin C và men vi sinh

Đây là các chất dinh dưỡng giúp tăng cường hệ miễn dịch và giảm các phản ứng viêm của cơ thể. Vitamin C giúp củng cố hệ miễn dịch, tăng khả năng chống lại các yếu tố nhiễm trùng (virus, vi khuẩn) gây bệnh, giúp đẩy lùi các phản ứng viêm ở vùng niêm mạc mũi, làm dịu mũi và giảm sưng tấy.

Men vi sinh là các lợi khuẩn (chủ yếu là Lactobacillus và Bifidobacterium) có thể giúp cân bằng phản ứng miễn dịch của cơ thể, đặc biệt hữu ích trong các trường hợp viêm mũi xoang dị ứng. Nếu bạn bị viêm xoang do vi khuẩn và đang phải dùng kháng sinh, men vi sinh giúp bảo vệ hệ tiêu hóa, giảm các tác dụng phụ như tiêu chảy, đầy bụng do kháng sinh gây ra.

Thực phẩm nên bổ sung:

• Trái cây họ cam quýt: Cam, bưởi, quýt, chanh (giàu Vitamin C, nên uống nước ấm có thêm mật ong để làm dịu họng).
• Các loại quả khác: Ổi, kiwi, dứa (dứa còn chứa enzyme Bromelain giúp giảm sưng viêm hốc xoang).
• Rau củ: Ớt chuông, súp lơ (bông cải), cà rốt, cải bó xôi.
• Sữa chua.
• Các loại thực phẩm lên men tự nhiên.
• Các sản phẩm bổ sung men vi sinh (Probiotics) dạng uống hoặc dạng xịt mũi (cần tham khảo ý kiến bác sĩ).

3.6. Giữ ẩm không khí và uống đủ nước

Không khí khô khiến dịch nhầy đặc lại, gây nghẹt mũi.

• Dùng máy tạo ẩm trong phòng ngủ.
• Uống 1,5–2 lít nước mỗi ngày.
• Tránh ở nơi điều hòa quá lạnh hoặc khói bụi.

3.7. Massage – Cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả tức thì

Massage và bấm huyệt là một phương pháp hỗ trợ rất tốt để giảm áp lực, giảm đau nhức và thúc đẩy sự dẫn lưu chất nhầy trong các xoang, từ đó giúp giảm nghẹt mũi và khó thở do viêm xoang.

Cách thực hiện:

• Làm ấm tay: Xoa hai bàn tay vào nhau cho ấm lên trước khi thực hiện. Có thể dùng thêm một chút tinh dầu khuynh diệp hoặc bạc hà để tăng hiệu quả thông mũi và thư giãn.
• Lực ấn: Dùng lực ấn vừa phải, nhẹ nhàng theo chuyển động tròn hoặc ấn giữ, không nên ấn quá mạnh gây đau.
• Thời gian: Thực hiện mỗi động tác/huyệt khoảng 30 giây đến 2 phút và lặp lại 2-3 lần/ngày.

Massage giúp kích thích lưu thông máu và giảm đau vùng trán, má.

4. Cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả bằng thuốc (theo chỉ định bác sĩ)

Trong nhiều trường hợp, viêm xoang không thể tự khỏi hoàn toàn chỉ nhờ các biện pháp tự nhiên. Khi tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện biến chứng (đau đầu dữ dội, chảy dịch mũi vàng xanh, sưng quanh mắt, sốt…), việc điều trị bằng thuốc theo chỉ định bác sĩ là cần thiết để kiểm soát viêm, tiêu diệt tác nhân gây bệnh và ngăn tái phát.

Các nhóm thuốc thường được bác sĩ kê:

• Thuốc kháng sinh: Amoxicillin/clavulanic acid (Augmentin), Cefuroxime, Cefpodoxime…được sử dụng khi viêm xoang do vi khuẩn (bội nhiễm sau cảm cúm, viêm mũi) hoặc khi dịch mũi có màu vàng/xanh, kèm sốt.
• Thuốc kháng histamine: Loratadin, Cetirizin, Fexofenadin… giảm ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi mà ít gây buồn ngủ.
• Thuốc co mạch (xịt mũi): như Xylometazolin, Oxymetazolin.. giúp làm co các mạch máu trong niêm mạc mũi, từ đó giảm sưng và thông khí nhanh chóng.
• Thuốc corticoid dạng xịt: như Fluticasone, Mometasone, Budesonide… là thuốc đặc trị trong viêm xoang mạn tính hoặc viêm xoang dị ứng.

Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kéo dài vì có thể gây nhờn thuốc, viêm nặng hơn hoặc tổn thương niêm mạc mũi.

Dùng thuốc đúng hướng dẫn giúp kiểm soát viêm xoang nhanh chóng.

5. Phẫu thuật chữa viêm xoang

rong những trường hợp viêm xoang kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng với thuốc, phẫu thuật xoang được xem là cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả nhất ở giai đoạn muộn. Đây là giải pháp can thiệp trực tiếp vào cấu trúc xoang để loại bỏ các yếu tố cản trở lưu thông không khí và dịch nhầy.

Tùy theo mức độ tổn thương, cấu trúc mũi xoang và thể trạng người bệnh, bác sĩ có thể chọn các kỹ thuật phù hợp. Phẫu thuật không phải là lựa chọn đầu tiên, mà chỉ được chỉ định khi:

• Bệnh kéo dài trên 3 tháng, không đáp ứng điều trị nội khoa (kháng sinh, corticoid, xịt mũi).
• Có polyp mũi, u xoang hoặc lệch vách ngăn gây bít tắc lỗ thông xoang.
• Viêm xoang gây biến chứng quanh mắt, viêm ổ mắt, viêm màng não, áp xe não (trường hợp nặng).
• Viêm xoang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống: nghẹt mũi kéo dài, mất ngủ, đau đầu liên tục.

6. Cách phòng ngừa viêm xoang tái phát

Điều trị chỉ hiệu quả khi đi đôi với phòng ngừa.

• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh.
• Đeo khẩu trang khi ra đường hoặc dọn dẹp.
• Rửa mũi thường xuyên bằng nước muối sinh lý.
• Tăng cường dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ.
• Tránh khói thuốc, hóa chất, nước hoa nồng.

Giữ môi trường sống sạch giúp giảm nguy cơ viêm xoang tái phát.

Cách chữa bệnh viêm xoang hiệu quả cần kết hợp giữa chăm sóc tại nhà đúng cách, dùng thuốc hợp lý và phòng ngừa tái phát lâu dài. Nếu triệu chứng không cải thiện sau 1 tuần hoặc ngày càng nặng, hãy đến khám bác sĩ chuyên khoa để được điều trị kịp thời và tránh biến chứng.