Bị nghẹt mũi kéo dài: Dấu hiệu cảnh báo bệnh lý và cách điều trị hiệu quả

Bị nghẹt mũi kéo dài là tình trạng phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Không chỉ gây khó chịu, mệt mỏi và mất ngủ, nghẹt mũi lâu ngày còn có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng như viêm xoang mạn tính, polyp mũi hoặc viêm mũi dị ứng không kiểm soát. Vậy nghẹt mũi kéo dài do đâu, điều trị như thế nào và khi nào cần đến bác sĩ? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Thế nào là nghẹt mũi kéo dài?

Nghẹt mũi là tình trạng tắc nghẽn luồng không khí qua hốc mũi do viêm, phù nề niêm mạc hoặc do vật cản. Nếu hiện tượng này kéo dài trên 10 ngày liên tục, hoặc tái đi tái lại nhiều lần trong tháng, người bệnh được coi là bị nghẹt mũi kéo dài.

Tình trạng này có thể xảy ra ở một bên hoặc hai bên mũi, thường đi kèm các triệu chứng như:

• Khó thở bằng mũi, phải thở bằng miệng
• Cảm giác “ngạt” trong đầu, đặc biệt khi nằm
• Mất khứu giác tạm thời
• Chảy mũi, ngứa mũi hoặc đau nhức vùng mặt

Nghẹt mũi kéo dài gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống hàng ngày.

2. Nguyên nhân gây nghẹt mũi kéo dài

Có rất nhiều nguyên nhân tiềm ẩn đằng sau tình trạng nghẹt mũi kéo dài, từ phản ứng dị ứng cho đến các tổn thương giải phẫu mũi.

2.1. Viêm xoang mạn tính

Viêm xoang kéo dài khiến dịch mủ tích tụ trong các hốc xoang, gây sưng niêm mạc, tắc nghẽn mũi liên tục.

2.2. Viêm mũi dị ứng không kiểm soát

Tiếp xúc thường xuyên với các dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc… khiến niêm mạc mũi bị kích ứng kéo dài, dẫn đến nghẹt mũi mạn tính.

2.3. Polyp mũi

Polyp là khối u lành tính trong hốc mũi, thường phát triển âm thầm nhưng có thể chèn ép gây nghẹt mũi kéo dài, giảm khứu giác và tạo điều kiện cho nhiễm trùng xoang.

2.4. Lệch vách ngăn mũi

Tình trạng bẩm sinh hoặc do chấn thương khiến vách ngăn mũi cong hoặc lệch, làm hẹp không gian lưu thông không khí ở một bên hoặc cả hai bên.

Viêm xoang là nguyên nhân phổ biến khiến nghẹt mũi kéo dài dai dẳng, khó điều trị.

3. Bị nghẹt mũi kéo dài nguy hiểm như thế nào?

Dù không nguy hiểm tức thời, nhưng nghẹt mũi lâu ngày có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

3.1. Gây rối loạn giấc ngủ

Nghẹt mũi vào ban đêm làm cản trở hô hấp, khiến người bệnh phải chuyển sang thở bằng miệng hoặc khó thở. Điều này dẫn đến việc thức dậy nhiều lần trong đêm, giấc ngủ không sâu, thường xuyên ngáy to hoặc thậm chí là ngưng thở khi ngủ (hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn). Giấc ngủ kém chất lượng gây mệt mỏi, uể oải, giảm tập trung và năng suất làm việc vào ban ngày.

3.2. Giảm khứu giác, vị giác

Khi mũi bị nghẹt, luồng không khí mang theo các phân tử mùi không thể tiếp cận đến các tế bào cảm nhận mùi trong khoang mũi. Tình trạng này kéo dài sẽ làm suy giảm nghiêm trọng khả năng ngửi (khứu giác). Khứu giác có mối liên hệ mật thiết với vị giác, nên việc giảm khứu giác cũng kéo theo giảm khả năng cảm nhận hương vị của thức ăn, làm mất đi sự ngon miệng và niềm vui khi ăn uống.

3.3. Tăng nguy cơ viêm họng, viêm phế quản

Mũi đóng vai trò quan trọng trong việc làm ấm, làm ẩm và lọc sạch không khí trước khi đưa vào phổi. Khi bị nghẹt mũi, người bệnh buộc phải thở bằng miệng. Việc này khiến không khí lạnh, khô và chứa nhiều bụi bẩn, vi khuẩn đi thẳng vào đường hô hấp dưới mà không qua bộ lọc tự nhiên của mũi. Điều này làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lý như viêm họng, ho dai dẳng, khàn tiếng, và thậm chí là viêm phế quản tái đi tái lại.

Nghẹt mũi kéo dài làm tăng nguy cơ viêm phế quản.

4. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Không phải ai bị nghẹt mũi cũng cần điều trị chuyên sâu, nhưng nếu có những dấu hiệu sau, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

• Nghẹt mũi kéo dài trên 2 tuần không thuyên giảm
• Có dịch mũi màu vàng/xanh, mùi hôi
• Đau nhức mặt, đau trán hoặc vùng má
• Mất khứu giác, khó thở khi ngủ
• Đã điều trị tại nhà nhưng không hiệu quả

5. Cách điều trị nghẹt mũi kéo dài hiệu quả

Việc điều trị cần tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Dưới đây là các phương pháp phổ biến được áp dụng hiện nay.

5.1. Sử dụng thuốc (theo chỉ định bác sĩ)

Việc dùng thuốc luôn cần có sự thăm khám và chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả:

• Thuốc xịt co mạch (Xylometazoline, Oxymetazoline): Các loại thuốc này giúp giảm sưng và sung huyết niêm mạc mũi nhanh chóng, làm thông mũi tức thì. Tuy nhiên, cần lưu ý chỉ sử dụng tối đa 5-7 ngày để tránh gây lệ thuộc thuốc và làm nặng thêm tình trạng nghẹt mũi khi ngưng dùng (viêm mũi do thuốc).
• Thuốc kháng histamine: Rất hiệu quả đối với các trường hợp nghẹt mũi do viêm mũi dị ứng, giúp giảm các triệu chứng như hắt hơi, sổ mũi và ngứa mũi.
• Corticoid xịt mũi: Là lựa chọn hàng đầu trong điều trị viêm mũi mạn tính và polyp mũi. Thuốc có tác dụng kháng viêm mạnh, giúp giảm sưng niêm mạc và thu nhỏ kích thước polyp.
• Kháng sinh: Chỉ được chỉ định nếu có bằng chứng của nhiễm trùng xoang do vi khuẩn đi kèm, giúp tiêu diệt mầm bệnh.

Sử dụng thuốc giảm nghẹt mũi theo chỉ định của bác sĩ.

5.2. Phẫu thuật (trong các trường hợp cần thiết)

Phẫu thuật được xem xét khi nghẹt mũi kéo dài do các nguyên nhân cấu trúc hoặc tình trạng bệnh lý không đáp ứng với điều trị nội khoa:

• Nội soi polyp mũi: Phẫu thuật loại bỏ polyp mũi giúp giải phóng đường thở và cải thiện đáng kể tình trạng nghẹt mũi, đặc biệt khi polyp gây tắc nghẽn đáng kể.
• Chỉnh hình vách ngăn: Nếu lệch vách ngăn mũi nặng gây cản trở hô hấp, phẫu thuật có thể được thực hiện để làm thẳng vách ngăn, mở rộng đường thở.
• Mở dẫn lưu xoang: Đối với viêm xoang mạn tính nặng không đáp ứng với thuốc, phẫu thuật giúp mở rộng các lỗ thông xoang, cải thiện khả năng dẫn lưu dịch và thông khí cho xoang.

5.3. Hỗ trợ bằng các biện pháp tại nhà

Các biện pháp này có thể hỗ trợ đáng kể trong việc giảm triệu chứng và nâng cao hiệu quả điều trị:

• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Giúp loại bỏ dịch nhầy, bụi bẩn và các tác nhân gây kích ứng, làm thông thoáng đường thở.
• Xông mũi bằng tinh dầu: Hơi ấm giúp làm loãng dịch nhầy, và các tinh dầu như bạc hà, khuynh diệp có tác dụng làm thông mũi, giảm sưng.
• Kê cao gối khi ngủ: Giúp giảm lượng máu dồn về vùng mũi, hạn chế sưng niêm mạc và giúp thở dễ hơn vào ban đêm.
• Giữ ẩm phòng ngủ, tránh tiếp xúc với dị nguyên: Sử dụng máy tạo ẩm để duy trì độ ẩm không khí, và tránh xa các yếu tố gây dị ứng như bụi, phấn hoa, lông vật nuôi có thể giúp giảm kích ứng mũi.

Việc kết hợp các phương pháp điều trị phù hợp dưới sự hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp bạn kiểm soát hiệu quả tình trạng nghẹt mũi kéo dài và cải thiện chất lượng cuộc sống.

6. Phòng ngừa tình trạng nghẹt mũi kéo dài tái phát

Sau điều trị, việc duy trì môi trường sống và thói quen sinh hoạt hợp lý sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng tái nghẹt mũi.

• Vệ sinh mũi hằng ngày bằng nước muối
• Giữ nhà cửa sạch sẽ, tránh bụi và ẩm mốc
• Hạn chế tiếp xúc khói thuốc, hóa chất
• Tăng cường đề kháng: ăn đủ chất, tập thể dục
• Theo dõi và điều trị sớm các bệnh tai mũi họng

Bị nghẹt mũi kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiều bệnh lý mạn tính. Việc phát hiện sớm nguyên nhân, điều trị đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp bạn lấy lại hơi thở thông thoáng và cuộc sống thoải mái hơn mỗi ngày.