Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị tiêu chảy là tình trạng cha mẹ không nên chủ quan, vì bé còn rất nhỏ, hệ tiêu hóa non nớt và dễ mất nước nhanh hơn trẻ lớn. Tuy nhiên, không phải cứ bé đi ngoài phân lỏng là tiêu chảy. Trẻ bú mẹ có thể đi phân mềm, lỏng, màu vàng nhiều lần trong ngày. Điều quan trọng là cha mẹ cần phân biệt phân bình thường với tiêu chảy thật sự, đồng thời biết khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
1. Khi nào được xem là trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị tiêu chảy?
Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi có thể được nghi ngờ bị tiêu chảy khi phân đột ngột lỏng hơn bình thường, đi ngoài nhiều lần hơn rõ rệt, phân toàn nước hoặc kèm dấu hiệu bất thường.
Cha mẹ cần chú ý nếu bé có các biểu hiện:
- Đi ngoài phân nước liên tục.
- Số lần đi ngoài tăng rõ so với mọi ngày.
- Phân có mùi hôi bất thường.
- Phân có nhầy, máu hoặc màu bất thường.
- Bé bú kém, bỏ bú.
- Bé nôn nhiều.
- Bé sốt hoặc hạ thân nhiệt.
- Bé quấy khóc bất thường hoặc lừ đừ.
- Bé tiểu ít hơn, môi khô, mắt trũng.
Với trẻ dưới 1 tháng tuổi, chỉ cần nghi ngờ tiêu chảy thật sự kèm bú kém, tiểu ít hoặc mệt hơn bình thường, cha mẹ nên đưa bé đi khám sớm. Không nên tự chờ nhiều ngày như với trẻ lớn.
Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị tiêu chảy cần được theo dõi sát về số lần đi ngoài, bú mẹ và các dấu hiệu mất nước.
2. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị tiêu chảy
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị tiêu chảy. Ở nhóm dưới 1 tháng tuổi, cha mẹ càng cần thận trọng vì bé còn quá nhỏ để tự điều chỉnh tốt khi mất nước.
2.1. Nhiễm virus hoặc vi khuẩn đường ruột
Trẻ có thể bị tiêu chảy do nhiễm virus, vi khuẩn hoặc tác nhân gây bệnh từ môi trường, tay người chăm sóc, bình sữa, núm ti, khăn, bề mặt tiếp xúc hoặc nguồn nước không đảm bảo.
Nếu tiêu chảy do nhiễm trùng, bé có thể đi ngoài phân nước nhiều lần, kèm sốt, nôn, bú kém, mệt hoặc phân có nhầy máu. Trường hợp này cần được bác sĩ đánh giá.
2.2. Sữa công thức pha chưa đúng hoặc dụng cụ bú chưa đảm bảo vệ sinh
Với bé bú bình, tiêu chảy có thể liên quan đến bình sữa, núm ti chưa được vệ sinh đúng, nước pha sữa không đảm bảo hoặc sữa pha sai tỷ lệ. Sữa pha quá đặc hoặc quá loãng đều không tốt cho trẻ sơ sinh.
Cha mẹ cần pha sữa đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, dùng nước sạch phù hợp, rửa tay trước khi pha và vệ sinh bình sữa đúng cách.
2.3. Dị ứng hoặc nhạy cảm với đạm sữa bò
Một số trẻ có thể nhạy cảm hoặc dị ứng với đạm sữa bò, nhất là khi dùng sữa công thức hoặc bú mẹ nhưng mẹ dùng nhiều thực phẩm chứa sữa bò. Dấu hiệu có thể gồm tiêu chảy kéo dài, phân nhầy máu, nôn, nổi mẩn, chàm da, quấy khóc nhiều hoặc chậm tăng cân.
Tuy nhiên, cha mẹ không nên tự kết luận bé dị ứng sữa rồi đổi sữa liên tục. Việc đổi sữa ở trẻ dưới 1 tháng tuổi cần có tư vấn của bác sĩ.
2.4. Mẹ dùng thuốc hoặc bé dùng thuốc
Một số thuốc mẹ dùng khi đang cho con bú, hoặc thuốc bé được sử dụng sau sinh, có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa của bé. Nếu bé bị tiêu chảy sau khi mẹ hoặc bé bắt đầu dùng thuốc, cha mẹ nên thông báo cho bác sĩ, không tự ý ngưng thuốc khi chưa được hướng dẫn.
2.5. Bệnh lý cần thăm khám
Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi đôi khi có thể liên quan đến nhiễm trùng, rối loạn chuyển hóa, vấn đề tiêu hóa hoặc bệnh lý khác. Vì vậy, nếu bé tiêu chảy rõ rệt, đặc biệt kèm sốt, nôn, bú kém, phân máu hoặc lừ đừ, cần đi khám ngay.
Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi có thể do nhiễm trùng, sữa không phù hợp hoặc bệnh lý tiêu hóa.
3. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ dưới 1 tháng tuổi bị tiêu chảy?
3.1. Tiếp tục cho bé bú
Nếu bé bú mẹ, mẹ nên tiếp tục cho bé bú thường xuyên hơn theo nhu cầu. Sữa mẹ vừa cung cấp nước, vừa cung cấp dinh dưỡng và các yếu tố miễn dịch có lợi cho bé.
Nếu bé bú sữa công thức, cha mẹ không tự ý pha loãng sữa, đổi sữa hoặc ngừng sữa nếu chưa có hướng dẫn. Cần pha sữa đúng tỷ lệ, đảm bảo vệ sinh bình sữa và theo dõi phản ứng của bé sau bú.
Tiếp tục cho bé bú mẹ và theo dõi
3.2. Theo dõi số lần đi ngoài và số lần tiểu
Cha mẹ nên ghi lại:
- Bé đi ngoài bao nhiêu lần trong ngày.
- Phân màu gì, có nhầy máu không.
- Bé bú được bao nhiêu, bú có yếu hơn không.
- Bé có nôn không.
- Bé đi tiểu bao nhiêu lần.
- Bé có sốt, quấy khóc hay lừ đừ không.
Những thông tin này rất hữu ích khi đưa bé đi khám.
Quan sát số lần đi ngoài và đặc điểm phân giúp phát hiện sớm những bất thường ở trẻ sơ sinh.
3.3. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy
Tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi dùng thuốc cầm tiêu chảy, kháng sinh, men tiêu hóa, men vi sinh, thuốc dân gian hoặc nước lá nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Ở độ tuổi này, dùng sai thuốc có thể gây nguy hiểm hoặc che lấp dấu hiệu bệnh nặng. Nếu bé tiêu chảy thật sự, việc cần làm là theo dõi mất nước, tiếp tục bú và đưa bé đi khám khi có dấu hiệu bất thường.
3.4. Không tự ý cho bé uống nước hoặc Oresol khi chưa hỏi bác sĩ
Với trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi, cha mẹ không nên tự ý cho bé uống thêm nước, nước đường, nước cháo, nước lá hoặc Oresol nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn. Bé ở tuổi này chủ yếu cần bú mẹ hoặc sữa công thức phù hợp.
Nếu bác sĩ đánh giá bé cần bù nước bằng dung dịch chuyên dụng, cha mẹ cần dùng đúng loại, đúng liều và đúng cách theo hướng dẫn.
3.5. Chăm sóc vùng tã
Tiêu chảy có thể khiến vùng hậu môn, mông và bẹn của bé bị hăm đỏ, đau rát. Cha mẹ nên:
- Thay tã ngay khi bé đi ngoài.
- Rửa nhẹ bằng nước sạch.
- Thấm khô bằng khăn mềm.
- Không chà xát mạnh.
- Để vùng da khô thoáng.
- Dùng kem chống hăm phù hợp nếu cần và theo hướng dẫn.
Không bôi dầu nóng, rượu thuốc, lá cây hoặc kem không rõ nguồn gốc lên da bé.
4. Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi đi khám ngay?
Cha mẹ nên đưa bé đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Bé dưới 1 tháng tuổi đi ngoài phân nước nhiều lần.
- Phân có máu hoặc nhầy máu.
- Bé sốt hoặc hạ thân nhiệt.
- Bé nôn nhiều, nôn vọt.
- Bé nôn ra dịch xanh, vàng đậm hoặc có máu.
- Bé bỏ bú hoặc bú kém rõ.
- Bé tiểu ít, tã khô lâu.
- Bé môi khô, mắt trũng, thóp trũng.
- Bé lừ đừ, khó đánh thức.
- Bé bụng chướng căng.
- Bé khóc thét, quấy bất thường.
- Bé thở bất thường, tím tái.
- Bé sụt cân hoặc không tăng cân.
Với trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi, nếu cha mẹ thấy bé “khác mọi ngày”, nên đi khám sớm. Không nên chờ đến khi bé rất mệt mới đưa đi.
5. Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi đi phân lỏng có phải tiêu chảy không?
Không phải lúc nào cũng là tiêu chảy. Trẻ bú mẹ có thể đi phân mềm, lỏng, màu vàng nhiều lần trong ngày. Cần nghi tiêu chảy nếu phân đột ngột toàn nước, số lần tăng rõ, có nhầy máu, mùi hôi bất thường hoặc bé bú kém, sốt, nôn, tiểu ít.
Trẻ dưới 1 tháng bị tiêu chảy có nên bú mẹ tiếp không?
Có. Nếu bé bú mẹ, mẹ nên tiếp tục cho bú theo nhu cầu, trừ khi bác sĩ có chỉ định khác. Nếu bé bú yếu, bỏ bú hoặc nôn nhiều, cần đưa bé đi khám.
Có nên tự cho bé uống Oresol không?
Không nên tự ý cho trẻ dưới 1 tháng tuổi uống Oresol nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Ở tuổi này, việc bù nước cần rất thận trọng, đặc biệt nếu bé nôn, bú kém hoặc có dấu hiệu mất nước.
Có nên đổi sữa công thức khi bé tiêu chảy không?
Không nên đổi sữa liên tục hoặc tự đổi sữa khi chưa rõ nguyên nhân. Nếu nghi bé không dung nạp sữa, dị ứng đạm sữa bò hoặc tiêu chảy sau khi đổi sữa, cha mẹ nên hỏi bác sĩ.
Không nên tự ý đổi sữa khi chưa xác định được nguyên nhân
Trẻ sơ sinh tiêu chảy có dùng men vi sinh được không?
Không nên tự ý dùng men vi sinh cho trẻ dưới 1 tháng tuổi nếu chưa có tư vấn y tế. Bé còn rất nhỏ, mọi sản phẩm bổ sung cần được cân nhắc cẩn thận.
Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị tiêu chảy là tình trạng cần được theo dõi sát vì bé rất dễ mất nước. Cha mẹ cần phân biệt phân lỏng sinh lý ở trẻ bú mẹ với tiêu chảy thật sự. Nếu bé đi ngoài phân nước nhiều lần, bú kém, nôn, sốt, tiểu ít, môi khô, thóp trũng, phân có máu hoặc lừ đừ, cần đưa bé đi khám ngay. Trong lúc theo dõi, hãy tiếp tục cho bé bú, không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, kháng sinh, men tiêu hóa, nước lá hoặc Oresol nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Với trẻ dưới 1 tháng tuổi, đi khám sớm luôn an toàn hơn là chờ đợi.
