Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc: Nguyên nhân và cách giúp bé dễ chịu hơn

Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc là tình trạng rất thường gặp trong những tháng đầu đời. Bé có thể vặn mình, co chân lên bụng, xì hơi nhiều, ọc sữa nhẹ, khó ngủ hoặc khóc dai dẳng sau khi bú. Phần lớn trường hợp đầy hơi nhẹ không quá nguy hiểm nếu bé vẫn bú tốt, đi tiểu đều và tăng cân. Tuy nhiên, cha mẹ cần biết cách hỗ trợ đúng, tránh tự ý dùng thuốc hoặc mẹo dân gian khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

1. Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc là tình trạng gì?

Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc là khi bé có biểu hiện khó chịu do hơi bị giữ lại trong dạ dày hoặc đường ruột. Bé có thể khóc sau bú, vặn mình, đỏ mặt, co chân lên bụng, bụng hơi căng, xì hơi nhiều hoặc ngủ không sâu.

Ở giai đoạn sơ sinh, hệ tiêu hóa của bé còn non nớt, dạ dày nhỏ, khả năng phối hợp bú – nuốt – thở chưa hoàn thiện. Vì vậy, bé rất dễ nuốt hơi khi bú mẹ, bú bình hoặc khi khóc. Lượng hơi này nếu không thoát ra được có thể khiến bé đầy bụng và quấy khóc.

Tuy nhiên, không phải cứ bé khóc là do đầy hơi. Trẻ sơ sinh có thể khóc vì đói, buồn ngủ, nóng, lạnh, tã bẩn, muốn được bế, mọc răng sớm, trào ngược, đau bụng hoặc bệnh lý khác. Cha mẹ cần quan sát toàn bộ biểu hiện của bé thay vì chỉ tập trung vào bụng đầy hơi.

2. Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đầy hơi

Cha mẹ có thể nghi ngờ bé bị đầy hơi nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Bé quấy khóc sau bú.
• Bé vặn mình, rướn người, đỏ mặt.
• Bé co hai chân lên bụng.
• Bụng hơi căng nhưng vẫn mềm.
• Bé xì hơi nhiều.
• Bé ọc sữa nhẹ sau cữ bú.
• Bé bú ngắt quãng, có vẻ khó chịu khi đang bú.
• Bé dễ chịu hơn sau khi ợ hơi hoặc xì hơi.
• Bé khó ngủ, hay tỉnh giấc vì khó chịu.

Nếu bé vẫn bú tốt, da hồng, tỉnh táo, đi tiểu đều, đi ngoài bình thường và tăng cân, tình trạng đầy hơi thường không quá đáng lo. Cha mẹ có thể hỗ trợ bé bằng các cách nhẹ nhàng tại nhà.

Co chân lên bụng và đỏ mặt là những biểu hiện thường gặp khi trẻ bị đầy hơi 

3. Vì sao trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc?

3.1. Bé nuốt hơi khi bú

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi bú mẹ hoặc bú bình, bé có thể nuốt thêm không khí vào dạ dày. Tình trạng này dễ xảy ra nếu bé ngậm bắt vú chưa đúng, sữa mẹ xuống quá nhanh, bình sữa có nhiều bọt khí hoặc núm ti không phù hợp.

Bé bú vội, vừa bú vừa khóc hoặc bú trong tư thế không thoải mái cũng dễ nuốt hơi hơn. Sau bú, hơi bị giữ lại khiến bé khó chịu và quấy khóc.

3.2. Bé chưa được ợ hơi tốt

Một số bé cần được vỗ ợ hơi giữa cữ hoặc sau cữ bú. Nếu hơi không thoát ra ngoài, bé có thể bị đầy bụng, ọc sữa, rướn người hoặc khó ngủ.

Không phải bé nào cũng ợ hơi ngay sau vài cái vỗ. Có bé cần vài phút, có bé không ợ nhưng vẫn thoải mái. Cha mẹ nên quan sát phản ứng của bé, không nên vỗ quá mạnh hoặc cố vỗ quá lâu khiến bé khó chịu hơn.

Vỗ ợ không kỹ cũng có thể là nguyên nhân khiến bé đầy hơi

3.3. Bé bú quá nhanh hoặc quá no

Dạ dày của trẻ sơ sinh còn nhỏ. Nếu bé bú quá nhanh, bú quá nhiều trong một cữ hoặc bị ép bú khi đã no, bé dễ đầy bụng, ọc sữa và quấy khóc.

Dấu hiệu bé có thể đã no gồm nhả ti, quay mặt đi, ngậm miệng, ngủ, bú chậm lại hoặc không còn hứng thú. Cha mẹ không nên cố ép bé bú thêm chỉ vì còn sữa trong bình hoặc vì muốn bé ngủ lâu hơn.

3.4. Hệ tiêu hóa còn non

Trong những tháng đầu, hệ tiêu hóa của bé đang học cách hoạt động. Bé có thể xì hơi nhiều, rặn đỏ mặt khi đi ngoài, bụng sôi nhẹ hoặc có những cơn khóc vào chiều tối. Điều này khá thường gặp ở trẻ sơ sinh.

Nếu bé khóc từng cơn nhưng sau đó vẫn bú tốt, ngủ được, không sốt, không nôn bất thường, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi.

3.5. Trào ngược hoặc khó chịu sau bú

Một số bé vừa đầy hơi vừa hay ọc sữa, nôn trớ, khó chịu khi nằm ngay sau bú. Đây có thể liên quan đến trào ngược sinh lý ở trẻ nhỏ. Phần lớn trường hợp trào ngược nhẹ sẽ cải thiện dần khi bé lớn hơn.

Tuy nhiên, nếu bé nôn nhiều, bỏ bú, không tăng cân, ho sặc khi bú hoặc nôn ra dịch xanh, cha mẹ cần đưa bé đi khám.

4. Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc phải làm sao?

   
Vỗ ợ hơi đúng tư thế có thể giúp trẻ sơ sinh giảm đầy hơi và bớt quấy khóc sau bú.

4.1. Vỗ ợ hơi cho bé sau bú

Sau khi bú, cha mẹ có thể bế bé thẳng người, đầu tựa vào vai người lớn, một tay đỡ đầu cổ, tay còn lại vỗ hoặc xoa nhẹ lưng bé. Nên vỗ nhẹ, đều, không vỗ mạnh.

Một số tư thế vỗ ợ hơi:

• Bế bé tựa vào vai.
• Cho bé ngồi tựa trên đùi, tay đỡ ngực và cằm.
• Đặt bé nằm sấp trên đùi người lớn, đầu cao hơn thân một chút.

Với trẻ sơ sinh, luôn cần đỡ đầu cổ chắc chắn vì bé chưa tự kiểm soát tốt.

4.2. Chỉnh lại tư thế bú

Nếu bé bú mẹ, mẹ nên kiểm tra khớp ngậm. Bé cần há miệng rộng, ngậm sâu quầng vú, môi trề ra ngoài, cằm chạm vú mẹ. Nếu bé chỉ ngậm đầu ti, bé dễ nuốt hơi, bú không hiệu quả và nhanh mệt.

Nếu bé bú bình, nên giữ bình sao cho sữa luôn lấp đầy núm ti, tránh để bé hút nhiều không khí. Núm ti cần có tốc độ dòng chảy phù hợp. Nếu sữa chảy quá nhanh, bé dễ sặc và nuốt vội; nếu quá chậm, bé phải hút mạnh và dễ nuốt hơi.

4.3. Cho bé nghỉ giữa cữ bú nếu bé khó chịu

Nếu đang bú mà bé rướn người, nhả ti, quấy khóc hoặc có vẻ khó chịu, cha mẹ có thể tạm dừng để bé ợ hơi. Sau khi bé dễ chịu hơn, có thể cho bú tiếp nếu bé còn muốn.

Không nên ép bé bú liên tục khi bé đang khó chịu, vì bé có thể nuốt thêm hơi và quấy nhiều hơn.

4.4. Bế bé thẳng sau bú

Sau khi bú xong, không nên đặt bé nằm ngay. Cha mẹ có thể bế bé thẳng khoảng 15–20 phút, nhất là với bé hay ọc sữa, đầy bụng hoặc quấy sau bú.

Trong thời gian này, tránh rung lắc mạnh, đùa giỡn mạnh hoặc thay đổi tư thế đột ngột.

4.5. Massage bụng nhẹ nhàng

Khi bé tỉnh táo, không vừa bú no và có vẻ thoải mái, cha mẹ có thể massage bụng bé nhẹ theo chiều kim đồng hồ. Bàn tay nên ấm, lực rất nhẹ, không ấn sâu vào bụng.

Nếu bé khóc nhiều hơn, co người lại hoặc có vẻ đau, cần dừng ngay.

4.6. Tập động tác đạp xe nhẹ

Đặt bé nằm ngửa, nhẹ nhàng cầm hai chân bé và di chuyển chậm như động tác đạp xe. Cách này có thể hỗ trợ bé xì hơi dễ hơn.

Không thực hiện ngay sau khi bé bú no. Không kéo mạnh chân bé, không ép động tác nếu bé khó chịu.

Động tác đạp xe nhẹ nhàng có thể hỗ trợ bé xì hơi dễ hơn. 

5. Trẻ đầy hơi quấy khóc có phải khóc dạ đề không?

Một số trẻ sơ sinh quấy khóc nhiều vào chiều tối, khó dỗ, co chân, đỏ mặt, bụng hơi căng khiến cha mẹ nghĩ bé bị đầy hơi. Tuy nhiên, đây cũng có thể là biểu hiện của khóc dạ đề hoặc giai đoạn khóc nhiều ở trẻ nhỏ.

Khóc dạ đề thường được hiểu là tình trạng bé khóc nhiều, lặp lại, khó dỗ nhưng vẫn bú tốt, tăng cân và không có bệnh lý rõ ràng. Nguyên nhân chính xác chưa luôn xác định được. Đầy hơi có thể đi kèm, nhưng không phải lúc nào cũng là nguyên nhân duy nhất.

Cha mẹ nên theo dõi:

• Bé khóc vào thời điểm nào trong ngày.
• Bé có dễ chịu hơn sau khi ợ hơi hoặc xì hơi không.
• Bé bú có tốt không.
• Bé có nôn, sốt, tiêu chảy, táo bón, phân máu không.
• Bé có tăng cân đều không.

Nếu bé khóc kéo dài, khóc thét, không dỗ được hoặc cha mẹ cảm thấy bất thường, nên đưa bé đi khám để loại trừ nguyên nhân bệnh lý.

6. Câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc có nguy hiểm không?

Thường không nguy hiểm nếu bé vẫn bú tốt, ngủ được, đi tiểu đều, bụng mềm và tăng cân. Tuy nhiên, nếu bé bỏ bú, nôn nhiều, bụng chướng căng, sốt, lừ đừ hoặc khóc thét không dỗ được, cần đi khám.

Bé đầy hơi có nên cho uống nước không?

Không nên tự ý cho trẻ sơ sinh uống nước, nước lá, nước đường hoặc nước gừng. Bé sơ sinh nên bú mẹ hoặc sữa công thức phù hợp, trừ khi bác sĩ có chỉ định khác.

Có nên dùng men vi sinh cho trẻ sơ sinh đầy hơi không?

Không nên tự ý dùng men vi sinh hoặc thuốc hỗ trợ tiêu hóa cho trẻ sơ sinh nếu chưa hỏi bác sĩ. Bé còn rất nhỏ nên mọi sản phẩm dùng thêm đều cần thận trọng.

Bé xì hơi nhiều có sao không?

Xì hơi nhiều có thể là bình thường nếu bé vẫn bú tốt, đi tiểu đều, ngủ được và tăng cân. Nếu xì hơi kèm bụng chướng, bỏ bú, nôn hoặc khóc thét, nên đưa bé đi khám.

Trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc thường do bé nuốt hơi khi bú, chưa ợ hơi tốt, bú quá nhanh, bú quá no hoặc hệ tiêu hóa còn non. Cha mẹ có thể hỗ trợ bé bằng cách vỗ ợ hơi nhẹ nhàng, chỉnh tư thế bú, bế bé thẳng sau bú, massage bụng nhẹ và tập động tác đạp xe khi bé tỉnh táo. Tuy nhiên, không nên tự ý cho bé uống nước lá, mật ong, thuốc chống đầy hơi, men tiêu hóa hoặc đổi sữa liên tục. Nếu bé quấy khóc kèm bỏ bú, nôn vọt, nôn xanh, bụng chướng căng, sốt, lừ đừ, tiểu ít hoặc phân có máu, cần đưa bé đi khám ngay.