Vì sao kinh nguyệt không đều? 10 nguyên nhân phổ biến và cách cân bằng nội tiết

Vì sao kinh nguyệt không đều là thắc mắc chung của rất nhiều chị em phụ nữ, từ những thiếu nữ mới bước vào tuổi dậy thì cho đến phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và tiền mãn kinh. Một chu kỳ bình thường thường kéo dài từ 21 đến 35 ngày, với thời gian hành kinh khoảng 3-7 ngày. Khi các chỉ số này thay đổi thất thường, đó là dấu hiệu cho thấy cơ thể bạn đang phát đi những tín hiệu cảnh báo. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của chu kỳ kinh nguyệt và phân tích chi tiết những tác nhân đứng sau tình trạng rối loạn này.

1. Thế nào là kinh nguyệt không đều?

Trước khi đi sâu vào tìm hiểu vì sao kinh nguyệt không đều, chúng ta cần nhận diện chính xác các biểu hiện của tình trạng này.

• Chu kỳ quá ngắn hoặc quá dài: Chu kỳ kinh nguyệt ít hơn 21 ngày (kinh sớm) hoặc kéo dài hơn 35 ngày (chậm kinh).
• Vô kinh: Không có kinh nguyệt trong vòng 3-6 tháng liên tục mà không phải do mang thai hay mãn kinh.
• Lượng máu kinh thất thường: Máu kinh ra quá nhiều (rong kinh) gây mệt mỏi hoặc ra quá ít, chỉ lấm tấm vài giọt.
• Thời gian hành kinh thay đổi: Số ngày có kinh thay đổi đột ngột giữa các tháng, ví dụ tháng này 2 ngày, tháng sau 10 ngày.
• Máu kinh có màu sắc lạ: Máu kinh chuyển sang màu đen đặc, vón cục lớn hoặc có mùi hôi khó chịu.

Theo dõi chu kỳ giúp sớm phát hiện tình trạng kinh nguyệt không đều.

2. Vì sao kinh nguyệt không đều? Nhóm nguyên nhân sinh lý

Không phải lúc nào kinh nguyệt thất thường cũng là bệnh lý. Trong nhiều giai đoạn, đây là sự điều chỉnh tự nhiên của cơ thể.

• Tuổi dậy thì: Trong 1-2 năm đầu khi mới có kinh, trục não bộ – tuyến yên – buồng trứng chưa hoạt động ổn định. Điều này dẫn đến việc trứng không rụng đều đặn, khiến chu kỳ lúc nhanh lúc chậm.
• Giai đoạn tiền mãn kinh: Khi bước vào độ tuổi sau 40, buồng trứng bắt đầu suy giảm chức năng, nồng độ Estrogen trồi sụt thất thường. Đây là nguyên nhân chính khiến kinh nguyệt thưa dần trước khi mất hẳn.
• Phụ nữ đang cho con bú: Hormone Prolactin (giúp tiết sữa) có khả năng ức chế sự rụng trứng. Do đó, hầu hết phụ nữ cho con bú hoàn toàn thường không có kinh hoặc kinh nguyệt rất thưa.
• Tác dụng phụ của thuốc tránh thai: Các loại thuốc tránh thai khẩn cấp hoặc thuốc nội tiết làm thay đổi nồng độ hormone đột ngột, gây ra tình trạng chảy máu giữa chu kỳ hoặc chậm kinh.

3. Nhóm nguyên nhân từ lối sống và tâm lý

Lối sống hiện đại với nhiều áp lực là câu trả lời phổ biến nhất cho câu hỏi vì sao kinh nguyệt không đều.

• Căng thẳng và Stress kéo dài: Khi bạn căng thẳng, cơ thể tiết ra Cortisol. Hormone này gây ức chế vùng dưới đồi – cơ quan điều khiển kỳ kinh – dẫn đến chậm kinh hoặc mất kinh.
• Thay đổi cân nặng đột ngột: Việc tăng hoặc giảm cân quá nhanh làm xáo trộn lượng mỡ trong cơ thể. Mô mỡ là nơi sản sinh Estrogen, do đó sự biến động cân nặng sẽ làm mất cân bằng nội tiết tố.
• Vận động quá sức: Những vận động viên hoặc người tập gym cường độ cao thường gặp tình trạng vô kinh do cơ thể không đủ năng lượng để duy trì chức năng sinh sản.
• Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn: Thiếu hụt các vitamin thiết yếu (E, C, B) và các chất béo lành mạnh khiến buồng trứng không đủ nguyên liệu để sản xuất hormone nội tiết.
• Rối loạn giấc ngủ: Thức khuya và ngủ không đủ giấc làm gián đoạn nhịp sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến sự bài tiết hormone điều hòa kinh nguyệt.

 
Áp lực tâm lý là tác nhân hàng đầu gây rối loạn kinh nguyệt.

4. Nhóm nguyên nhân bệnh lý phụ khoa nghiêm trọng

Nếu tình trạng rối loạn kéo dài đi kèm đau bụng dữ dội, bạn cần đặc biệt lưu ý đến các bệnh lý sau:

• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Đây là thủ phạm hàng đầu gây vô kinh hoặc kinh thưa. Buồng trứng xuất hiện nhiều nang nhỏ làm cản trở quá trình rụng trứng và tăng nồng độ hormone nam giới.
• Rối loạn tuyến giáp: Tuyến giáp đóng vai trò kiểm soát quá trình trao đổi chất. Cả cường giáp và suy giáp đều có thể gây ra tình trạng kinh nguyệt quá ít hoặc quá nhiều.
• U xơ tử cung: Các khối u lành tính trong tử cung có thể làm thay đổi cấu trúc niêm mạc, gây ra những cơn đau bụng kinh dữ dội và tình trạng rong kinh kéo dài.
• Lạc nội mạc tử cung: Mô niêm mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung gây viêm nhiễm, đau đớn và làm đảo lộn chu kỳ kinh nguyệt hằng tháng.
• Viêm nhiễm phụ khoa: Viêm lộ tuyến cổ tử cung hoặc viêm phần phụ nếu không điều trị sẽ gây xuất huyết bất thường, khiến chị em lầm tưởng là kinh nguyệt không đều.

5. Kinh nguyệt không đều ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?

Đừng coi nhẹ vấn đề này, bởi hệ lụy của nó không chỉ dừng lại ở sự phiền toái hằng ngày.

• Nguy cơ vô sinh, hiếm muộn: Kinh nguyệt không đều đồng nghĩa với việc rụng trứng không ổn định, gây khó khăn cho việc canh thời điểm thụ thai.
• Thiếu máu mãn tính: Rong kinh kéo dài khiến cơ thể mất lượng máu lớn, dẫn đến chóng mặt, mệt mỏi, suy nhược và kém tập trung.
• Ảnh hưởng đến nhan sắc: Mất cân bằng nội tiết tố khiến làn da thâm sạm, nổi mụn nội tiết và tóc dễ gãy rụng.
• Giảm chất lượng cuộc sống: Sự lo lắng về chu kỳ không ổn định gây áp lực tâm lý, làm giảm ham muốn và ảnh hưởng đến hạnh phúc lứa đôi.

Đa nang buồng trứng là bệnh lý phổ biến gây mất kinh kéo dài.

6. Cách khắc phục và điều hòa kinh nguyệt tại nhà

Để trả lời cho câu hỏi vì sao kinh nguyệt không đều và xử lý nó, chị em nên bắt đầu từ việc thay đổi những thói quen nhỏ nhất.

6.1. Xây dựng thực đơn “vàng” cho nội tiết

• Bổ sung các thực phẩm giàu Phytoestrogen tự nhiên như mầm đậu nành, hạt lanh và các loại đậu.
• Ăn nhiều rau xanh lá đậm (cải bó xôi, súp lơ) để bổ sung sắt, bù đắp lượng máu đã mất.
• Tăng cường thực phẩm giàu Omega-3 từ cá hồi, hạt óc chó để giảm viêm và điều hòa nội tiết.
• Uống nước ép dứa hoặc gừng ấm vào những ngày gần kỳ kinh để giúp tử cung co bóp tốt hơn.

6.2. Thiết lập chế độ sinh hoạt khoa học

• Ngủ đủ giấc: Đảm bảo ngủ trước 23 giờ để cơ thể sản sinh hormone cân bằng một cách tự nhiên nhất.
• Luyện tập vừa sức: Chọn các bộ môn nhẹ nhàng như Yoga, thiền hoặc đi bộ để giảm căng thẳng và tăng lưu thông máu vùng chậu.
• Quản lý Stress: Học cách hít thở sâu, nghe nhạc hoặc đọc sách để giữ cho tinh thần luôn thư thái.

6.3. Sử dụng các thảo dược hỗ trợ

• Ngải cứu: Có tác dụng ôn kinh, cầm máu và điều hòa kinh nguyệt rất tốt. Bạn có thể dùng ngải cứu trong các món ăn hoặc sắc nước uống.
• Ích mẫu: Đây là “vị thuốc của phụ nữ” giúp hoạt huyết, điều kinh và giảm đau bụng kinh hiệu quả.
• Nghệ: Curcumin trong nghệ giúp cân bằng hormone và kích thích lưu thông máu trong tử cung.

Chế độ ăn uống lành mạnh giúp ổn định nội tiết tố nữ.

7. Khi nào bạn cần đi khám bác sĩ ngay lập tức?

Bạn không nên tự điều trị tại nhà nếu tình trạng kinh nguyệt không đều đi kèm các dấu hiệu sau:

• Kinh nguyệt không xuất hiện liên tục trên 90 ngày (ngo trừ mang thai).
• Chảy máu kéo dài hơn 7 ngày và phải thay băng vệ sinh mỗi giờ một lần.
• Đau bụng kinh dữ dội đến mức không thể làm việc, uống thuốc giảm đau không đỡ.
• Xuất hiện máu giữa kỳ kinh hoặc sau khi quan hệ tình dục.
• Sốt cao và cảm thấy mệt mỏi cực độ trong những ngày hành kinh.

Hiểu được vì sao kinh nguyệt không đều chính là bước đầu tiên để chị em phụ nữ chủ động bảo vệ thiên chức làm mẹ và vẻ đẹp thanh xuân của mình. Dù nguyên nhân là do sinh lý, lối sống hay bệnh lý, việc lắng nghe cơ thể và thăm khám định kỳ luôn là điều cần thiết. Hãy duy trì một tinh thần lạc quan, chế độ ăn uống lành mạnh và thói quen sinh hoạt khoa học để mỗi kỳ kinh nguyệt đều là một trải nghiệm nhẹ nhàng.