Nguyên nhân trẻ bị trớ sữa, cách khắc phục cha mẹ nên biết

Nguyên nhân trẻ bị trớ sữa là vấn đề khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng và tìm kiếm giải pháp hiệu quả. Hiểu đúng nguyên nhân giúp chăm sóc bé an toàn và giảm tình trạng trớ sữa kéo dài.

1. Trớ sữa là gì?

Trớ sữa ở trẻ sơ sinh là tình trạng sữa và dịch dạ dày trở lại thực quản và miệng. Mức độ trớ sữa có thể từ nhẹ — vài giọt nhỏ sau khi bú — đến trớ ồ ạt với lượng lớn. Trẻ bị trớ sữa không nhất thiết mắc bệnh lý, nhưng nếu xảy ra thường xuyên, khiến bé khó tăng cân hoặc kèm dấu hiệu bất thường, cần chú ý.

Hiểu rõ nguyên nhân trẻ bị trớ sữa sẽ giúp cha mẹ nhận diện đúng và lựa chọn cách chăm sóc phù hợp.

Hiện tượng trớ sữa khiến nhiều cha mẹ chưa có kinh nghiệm lo lắng

2. Các nguyên nhân sinh lý khiến trẻ bị trớ sữa

2.1 Hệ tiêu hóa chưa hoàn chỉnh

Trẻ sơ sinh có cơ vòng thực quản dưới (cơ ngăn giữa thực quản và dạ dày) còn yếu, dễ mở ra khi dạ dày đầy sữa. Đây là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa phổ biến, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Cơ vòng này dần trưởng thành theo thời gian, nên trớ sữa thường giảm khi trẻ lớn hơn.

2.2 Nuốt không khí khi bú

Bé nuốt không khí khi bú bình hoặc bú mẹ có thể khiến khí tích tụ trong dạ dày, tạo áp lực đẩy sữa lên miệng. Đây là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa thường gặp khi mẹ cho bé bú nhanh, bé bú quá gấp hoặc bú bình sai tư thế.

2.3 Béo phì và đầy hơi

Dạ dày trẻ nhỏ rất nhạy cảm với áp lực. Khi dạ dày căng do đầy hơi, bé dễ bị trớ sữa hơn. Đầy hơi có thể là nguyên nhân trẻ bị trớ sữa liên quan đến cách điều chỉnh bú, hấp thụ hơi và chế độ dinh dưỡng của mẹ khi cho bú.

2.4 Bú quá no

Trẻ bú quá nhiều trong một cữ có thể khiến dạ dày bị căng, khiến sữa bị trào ngược. Điều này cũng là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa phổ biến, đặc biệt trong những tháng đầu khi bé bú theo nhu cầu.

3. Nguyên nhân bệnh lý khiến trẻ bị trớ sữa

Trong một số trường hợp, trớ sữa không chỉ là sinh lý mà có thể là dấu hiệu bệnh lý, đòi hỏi sự can thiệp y tế.

3.1 Bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Khi trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản (GERD), acid dạ dày và sữa trào lên nhiều hơn bình thường. GERD là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa cần được chú ý nếu bé có biểu hiện đau, khó chịu, quấy khóc sau bú, biếng ăn hoặc chậm tăng cân.

Bệnh GERD có thể là nguyên nhân gây trớ sữa

3.2 Dị tật thực quản bẩm sinh

Một số trẻ có cấu trúc thực quản bất thường từ khi sinh, khiến thức ăn dễ bị trào ngược. Đây là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa hiếm gặp nhưng quan trọng, cần được bác sĩ kiểm tra sớm khi trớ sữa nghiêm trọng hoặc kèm dấu hiệu bất thường.

3.3 Dị ứng sữa hoặc không dung nạp protein trong sữa

Trẻ bị dị ứng hoặc không dung nạp protein sữa có thể trớ sữa, nôn mửa sau bú và kèm tiêu chảy, khó chịu. Đây là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa cần được cân nhắc nếu tình trạng tái diễn, đặc biệt khi chuyển đổi loại sữa.

4. Các yếu tố làm tăng nguy cơ trớ sữa

4.1 Tư thế bú không đúng

Tư thế bú mẹ hoặc bú bình không đúng có thể khiến bé nuốt nhiều không khí, tăng nguy cơ trớ sữa. Đây là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa mà cha mẹ dễ bỏ qua. Giữ đầu và ngực bé cao hơn dạ dày khi bú có thể giảm tình trạng này.

4.2 Bú quá nhanh

Nếu bé bú quá nhanh, sữa tích tụ trong dạ dày khi dạ dày chưa kịp co bóp để tiêu hóa, điều này dễ khiến bé trớ sữa. Đây cũng là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa thường gặp ở những bé bú bình hoặc bú mẹ quá vội.

4.3 Đi lại hoặc bế bé sai cách sau bú

Bế trẻ ngay lập tức nằm xuống sau khi bú có thể khiến sữa trào ngược. Đây là một nguyên nhân trẻ bị trớ sữa liên quan đến cách chăm sóc sau khi bú.

5. Triệu chứng để nhận biết trớ sữa bình thường và bất thường

5.1 Triệu chứng trớ sữa sinh lý

– Bé trớ sữa nhẹ sau bú nhưng vẫn tỉnh táo.
– Bé tăng cân đều.
– Không kèm dấu hiệu đau, sốt hay khó thở.
– Trớ sữa không ảnh hưởng đến thói quen ăn ngủ của bé.

Trong trường hợp này, nguyên nhân thường là sinh lý và tự hết theo thời gian.

Bé bị trớ sữa sinh lý thường vẫn tăng cân đều

5.2 Triệu chứng bất thường cần khám bác sĩ

– Trớ sữa nhiều lần, sữa phun mạnh.
– Bé kèm nôn mửa dữ dội, đau quặn bụng.
– Bé bỏ bú, biếng ăn, chậm tăng cân.
– Có dấu hiệu khó thở, tím tái sau trớ sữa.

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, cần xem xét nguyên nhân trẻ bị trớ sữa bệnh lý và đưa trẻ đi khám ngay.

6. Biện pháp chăm sóc khi trẻ bị trớ sữa

– Điều chỉnh tư thế bú: Giữ bé ở tư thế nửa ngồi, đầu và ngực cao hơn dạ dày trong suốt thời gian bú là cách hiệu quả để giảm nguyên nhân trẻ bị trớ sữa do nuốt không khí và áp lực dạ dày.

– Cho trẻ ợ hơi đúng cách: Sau khi bú, nhẹ nhàng vỗ lưng để bé ợ hơi giúp giải phóng khí tích tụ, giảm nguy cơ trớ sữa. Đây là cách hạn chế nguyên nhân trẻ bị trớ sữa liên quan đến khí trong dạ dày.

– Lưu ý lượng sữa mỗi cữ: Không nên bú quá no trong một lần. Chia nhỏ cữ bú nếu cần thiết để tránh dạ dày quá đầy, giúp hạn chế nguyên nhân trẻ bị trớ sữa do lượng sữa lớn.

– Bế bé đúng sau khi bú: Giữ bé thẳng người trong ít nhất 20–30 phút sau bú giúp sữa lưu lại trong dạ dày, giảm trào ngược. Đây là cách chăm sóc giúp giảm nguyên nhân trẻ bị trớ sữa trong sinh hoạt hàng ngày.

– Đổi bình bú hoặc núm vú phù hợp: Nếu bé bú bình, chọn núm vú kích thước và tốc độ phù hợp giúp bé bú chậm và đều, giảm nuốt không khí và giảm nguyên nhân trẻ bị trớ sữa do sai cách bú.

7. Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt giúp giảm trớ sữa

7.1 Đối với trẻ bú mẹ

Mẹ cần chú ý tư thế bú, tránh để bé nuốt quá nhiều không khí. Ngoài ra, mẹ nên ăn uống điều độ, tránh thức ăn gây đầy hơi, kích thích đường tiêu hóa bé. Điều này gián tiếp giảm nguyên nhân trẻ bị trớ sữa ở bé.

Mẹ cần chú ý tư thế bú, tránh để bé nuốt quá nhiều không khí

7.2 Đối với trẻ bú bình

Chọn loại sữa phù hợp và điều chỉnh lượng sữa theo từng cữ bú để tránh bé bị quá no. Đây là một phần quan trọng giúp giảm nguyên nhân trẻ bị trớ sữa do lượng sữa quá lớn trong dạ dày.

7.3 Sinh hoạt sau bú

Đừng để bé nằm ngay sau khi bú. Giữ bé thẳng người và yên lặng trong ít nhất nửa giờ giúp hạn chế sữa trào ra. Đây là cách giúp giảm nguyên nhân trẻ bị trớ sữa rất hiệu quả trong sinh hoạt hằng ngày.

Kết luận

Hiện tượng trẻ bị trớ sữa là điều mà nhiều gia đình gặp phải. Việc hiểu rõ nguyên nhân trẻ bị trớ sữa, từ hệ tiêu hóa chưa hoàn chỉnh, nuốt không khí, tư thế bú không đúng, đến các nguyên nhân bệnh lý, giúp cha mẹ chăm sóc bé một cách thông thái. Trong phần lớn trường hợp, trớ sữa là sinh lý và sẽ tự cải thiện theo thời gian khi bé lớn hơn.

Tuy nhiên, nếu trớ sữa kéo dài, kèm dấu hiệu bất thường như đau, khó thở, chậm tăng cân, hãy đưa trẻ đi khám để xác định đúng nguyên nhân trẻ bị trớ sữa và có kế hoạch điều trị phù hợp. Chăm sóc đúng cách không chỉ giảm trớ sữa mà còn giúp bé phát triển toàn diện, khỏe mạnh mỗi ngày.