Bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa khiến nhiều cha mẹ lo lắng, đặc biệt trong những tháng đầu đời khi hệ tiêu hóa và thần kinh của trẻ còn non nớt. Tuy nhiên, không phải lúc nào tình trạng này cũng là dấu hiệu bệnh lý. Bài viết dưới đây giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân và cách xử lý an toàn khi bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa.

1. Vì sao bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa khiến cha mẹ lo lắng?

Hiện tượng bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa xảy ra phổ biến trong 0-6 tháng tuổi. Đây là giai đoạn bé đang hoàn thiện hệ tiêu hóa, phản xạ nuốt – bú và khả năng vận động. Tuy nhiên, cha mẹ rất dễ hoang mang vì:

• Bé vặn mình, uốn người, mặt đỏ có thể giống dấu hiệu khó chịu hoặc đau bụng.
• Ợ sữa hoặc ọc sữa nhiều khiến cha mẹ sợ bé bị trào ngược nặng.
• Một số bé ọc sữa kèm ho khò khè, dễ khiến cha mẹ nghĩ đến bệnh lý hô hấp.
• Khi bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa kéo dài, cha mẹ lo trẻ chậm tăng cân hoặc sợ bú.
• Không dễ phân biệt đây là phản xạ sinh lý hay bệnh lý cần điều trị.

Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp cha mẹ biết bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa có nguy hiểm không và cách xử lý đúng.

Vặn mình và uốn người là biểu hiện bé đang khó chịu ở bụng hoặc muốn ợ hơi.

2. Dấu hiệu bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa cha mẹ cần quan sát

Để biết mức độ nghiêm trọng, cha mẹ nên quan sát kỹ các biểu hiện sau:

2.1. Bé vặn mình và uốn cong người

• Bé cong lưng, uốn người như “thúc bụng”.
• Mặt đỏ lên khi bé rặn hoặc khi cố gắng đẩy hơi ra.
• Thường xuất hiện sau bú hoặc lúc bé khó chịu.

2.2. Bé đỏ mặt khi vặn mình

• Mặt bé chuyển đỏ khi rặn hơi, ợ hơi hoặc ọc sữa.
• Có thể đi kèm nhăn mặt hoặc phát ra tiếng rên nhẹ.
• Nếu chỉ đỏ mặt thoáng qua, đây thường là phản xạ sinh lý.

2.3. Bé ọc sữa thành dòng hoặc trớ ra miệng

• Sữa chảy ra ngoài ngay sau khi bé bú hoặc sau khi vặn mình.
• Một số bé ọc thành dòng do lượng sữa vào bụng quá nhiều.
• Nếu bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa nhiều lần trong ngày, cần xem lại tư thế bú và lượng sữa.

Bé ọc sữa trớ ra miệng bố mẹ cần xem lại tư thế bú và lượng sữa nạp vào của bé

2.4. Bé nôn kèm nấc hoặc trớ sữa khi thay đổi tư thế

• Bé bị trớ khi được bế lên ngay sau bú.
• Bé nấc nhiều và ọc sữa theo từng đợt.
• Có thể do không ợ hơi đủ sau mỗi bữa bú.

2.5. Bé khó ngủ, giật mình nhiều

• Bé vặn mình nhiều khi buồn ngủ nhưng không vào giấc được.
• Hay khóc vặt do bụng khó chịu hoặc đầy hơi

3. Vì sao bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa? 9 nguyên nhân phổ biến

Tình trạng này có thể do nhiều yếu tố. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất.

3.1. Hệ tiêu hóa của bé chưa hoàn thiện

Trẻ dưới 6 tháng tuổi có van dạ dày còn lỏng lẻo.

• Sữa dễ bị trào ngược lên thực quản.
• Bé cảm thấy khó chịu -> vặn mình đỏ mặt và ọc sữa.
• Đây là nguyên nhân sinh lý phổ biến, sẽ cải thiện theo thời gian.

3.2. Bé nuốt phải nhiều không khí khi bú

• Ngậm ti không đúng khớp, bú bình dòng chảy quá nhanh.
• Không được ợ hơi sau khi bú -> đầy hơi -> bé vặn mình đỏ mặt.

Ngậm sai tư thế khiến bé nuốt nhiều khí và dễ trớ sữa.

3.3. Bé bú quá no

• Bé bú quá nhiều trong một cữ, dạ dày nhỏ không chứa hết.
• Sữa trào ngược ra ngoài khi bé cử động mạnh.
• Dẫn đến tình trạng bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa ngay sau bú.

3.4. Trào ngược dạ dày sinh lý

Gần 70% trẻ sơ sinh gặp tình trạng này.

• Bé ọc sữa thành vệt hoặc dòng.
• Kèm vặn mình, đỏ mặt, nấc cụt.
• Thường không nguy hiểm nếu bé vẫn tăng cân tốt.

3.5. Bé thiếu vitamin D hoặc canxi

Thiếu vi chất làm bé:

• Hay giật mình.
• Khó ngủ.
• Vặn mình nhiều hơn bình thường.

3.6. Bé bị trướng bụng – đầy hơi

• Bé đánh hơi nhiều, bụng căng.
• Bé cong người, rướn người -> đỏ mặt -> ọc sữa.

Bé bị trướng bụng căng gây khó chịu quấy khóc

3.7. Tư thế bú sai

Tư thế không phù hợp khiến bé nuốt khí, trớ sữa.

• Bé nằm quá thấp hoặc quá ngửa khi bú.
• Bé bú bình với lỗ ti quá lớn.

3.8. Không hợp sữa hoặc đổi sữa đột ngột

• Bé khó tiêu, đầy hơi -> vặn mình đỏ mặt và ọc sữa.
• Đổi sữa nhanh khiến hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi.

3.9. Bệnh lý cần chú ý

Cha mẹ cần theo dõi nếu bé có:

• Trào ngược bệnh lý (nôn mạnh, chậm tăng cân).
• Dị ứng sữa bò.
• Nhiễm khuẩn tiêu hóa.

Nếu bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa kèm sốt, tiêu chảy, bỏ bú -> cần đi khám.

4. Bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa phải làm sao? 12 cách xử lý đúng chuẩn

Đây là phần quan trọng nhất cha mẹ cần nắm.

4.1. Điều chỉnh tư thế bú đúng

• Giữ đầu bé cao 30-45 độ khi bú.
• Với bú bình: nghiêng bình để núm luôn đầy sữa.
• Không đặt bé nằm quá thấp khi ăn.

Tư thế bú đúng giúp hạn chế trào ngược và giảm tình trạng ọc sữa.

4.2. Cho bé ợ hơi sau mỗi cữ bú

• Ợ hơi là bước bắt buộc.
• Bế thẳng bé lên vai và vỗ nhẹ lưng 5-10 phút.
• Bé không ợ hơi đủ sẽ nuốt nhiều khí -> vặn mình, ọc sữa.

4.3. Chia nhỏ cữ bú

• Giảm lượng sữa mỗi lần.
• Tăng số lần bú trong ngày.
• Dạ dày nhỏ của trẻ dễ thích nghi hơn.

4.4. Giữ bé thẳng sau khi bú

• Không đặt nằm ngay sau bú.
• Giữ bé thẳng 10-20 phút để giảm trào ngược.

4.5. Kiểm tra tốc độ chảy của núm ti

• Dòng chảy quá nhanh -> bé sặc -> nuốt khí -> ọc sữa.
• Dòng chảy quá chậm -> bé mút mạnh -> đầy hơi.

4.6. Massage bụng giúp bé thoải mái

• Massage quanh rốn theo vòng tròn.
• Giúp tống hơi và giảm khó chịu.

Massage giúp bé giảm đầy hơi – nguyên nhân khiến bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa.

4.7. Tạo môi trường ngủ thoải mái

• Phòng thoáng mát, đủ ánh sáng.
• Bé ngủ sâu -> giảm giật mình và vặn mình.

4.8. Theo dõi lượng sữa để tránh bé bú quá no

• Dạ dày trẻ 1-3 tháng chỉ khoảng 80-150ml.
• Tránh ép bé bú nhiều hơn nhu cầu.

4.9. Kiểm tra chế độ dinh dưỡng của mẹ 

Một số món mẹ ăn có thể gây đầy hơi cho bé.

• Mẹ cần theo dõi phản ứng của bé sau mỗi bữa ăn.

4.10. Không thay sữa quá đột ngột

• Nếu cần đổi sữa, thay từ từ trong 5-7 ngày.
• Giảm nguy cơ đầy hơi, tiêu chảy, nôn trớ.

4.11. Cho bé tắm nắng đúng cách

• Hỗ trợ hấp thu vitamin D -> giảm vặn mình.
• Tắm sáng 10-15 phút mỗi ngày.

4.12. Theo dõi thêm các biểu hiện bất thường

Nếu bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa kèm:

• Sụt cân.
• Bỏ bú.
• Nôn vọt mạnh.
• Phân có máu.

-> Cần đưa bé đi khám để loại trừ bệnh lý tiêu hóa.

5. Khi nào bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa là bình thường?

Trường hợp sinh lý:

• Bé vẫn tăng cân đều.
• Bé bú tốt, ngủ tốt.
• Bé chỉ ọc lượng nhỏ dạng sữa chưa tiêu hóa.
• Bé đỏ mặt khi rặn hơi hoặc nấc.

Cần chú ý các biểu hiện của bé để xử lý kịp thời

Nếu đúng các dấu hiệu trên, cha mẹ không cần quá lo.

6. Khi nào bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa là bất thường?

Cần đưa bé đi khám nếu:

• Bé nôn vọt mạnh nhiều lần.
• Bé nôn ra dịch xanh, vàng hoặc có máu.
• Bé bỏ bú hoặc bú rất ít.
• Bé mệt mỏi, ngủ li bì.
• Bé ợ chua, khóc thét sau bú.

Đây có thể là dấu hiệu bệnh lý cần xử trí sớm.

Tình trạng bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa thường là phản ứng sinh lý trong những tháng đầu đời. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, kèm bỏ bú, nôn nhiều hoặc chậm tăng cân thì cha mẹ cần theo dõi kỹ và đưa bé đi khám sớm. Áp dụng đúng các biện pháp như điều chỉnh tư thế bú, ợ hơi, giữ bé thẳng sau bú và chia nhỏ cữ sẽ giúp trẻ thoải mái và giảm đáng kể tình trạng ọc sữa.