Bị nghẹt mũi: Nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục hiệu quả

Bị nghẹt mũi là tình trạng phổ biến có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Việc tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp bạn cải thiện tình trạng này một cách nhanh chóng và bền vững.

1. Bị nghẹt mũi là gì?

Khi bạn bị nghẹt mũi, đường thở qua mũi bị tắc nghẽn do niêm mạc mũi sưng lên hoặc có quá nhiều dịch nhầy. Điều này làm cho không khí khó lưu thông, gây ra cảm giác khó chịu. Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên mũi, kéo dài trong thời gian ngắn hoặc dai dẳng.

Nghẹt mũi không khí khó lưu thông gây ra cảm giác khó chịu 

Nghẹt mũi không chỉ đơn thuần là cảm giác khó thở. Nó có thể làm gián đoạn giấc ngủ, gây khó khăn trong giao tiếp và làm giảm năng suất làm việc hàng ngày. Đôi khi, nghẹt mũi còn là dấu hiệu cảnh báo của một số bệnh lý nghiêm trọng về đường hô hấp mà bạn cần lưu ý.

2. Nguyên nhân khiến bạn bị nghẹt mũi

Bị nghẹt mũi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiểu rõ lý do giúp bạn lựa chọn giải pháp điều trị chính xác.

1. Viêm mũi dị ứng

Đây là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức với các tác nhân như phấn hoa, bụi mịn, lông thú hoặc nấm mốc. Phản ứng này khiến niêm mạc mũi bị sưng tấy và tăng tiết dịch nhầy, dẫn đến nghẹt mũi. Triệu chứng thường kèm theo là hắt hơi và chảy nước mũi trong.

2. Nhiễm trùng đường hô hấp

Các bệnh nhiễm trùng do virus hoặc vi khuẩn như cảm lạnh, cúm hoặc viêm mũi là nguyên nhân phổ biến gây nghẹt mũi. Khi bị nhiễm trùng, cơ thể tăng sản xuất dịch nhầy để loại bỏ mầm bệnh, gây ra tắc nghẽn. Tình trạng này thường đi kèm với các triệu chứng như sốt, đau họng và mệt mỏi toàn thân.

3. Viêm xoang

Viêm các xoang cạnh mũi làm cho dịch mủ tích tụ bên trong, tạo áp lực lên thành xoang và gây tắc nghẽn đường thở. Người bị viêm xoang thường cảm thấy đau nhức ở vùng trán hoặc gò má cùng với nghẹt mũi, có thể là một bên.

4. Polyp mũi

Đây là những khối u lành tính phát triển bên trong mũi hoặc các xoang. Polyp có thể cản trở luồng không khí, gây nghẹt mũi kéo dài. Nếu không được điều trị, polyp có thể phát triển lớn hơn và gây tắc nghẽn hoàn toàn một bên mũi.

5. Vách ngăn mũi lệch

Vách ngăn mũi là phần sụn chia đôi khoang mũi. Nếu vách ngăn này bị lệch bẩm sinh hoặc do chấn thương, một bên mũi sẽ hẹp hơn bên còn lại. Điều này làm cho bên hẹp dễ bị nghẹt hơn, đặc biệt khi nằm nghiêng.

So sánh vách ngăn mũi bình thường và vách ngăn mũi bị lệch

6. Các nguyên nhân khác

• Không khí khô: Không khí quá khô có thể làm khô niêm mạc mũi, gây khó chịu và tắc nghẽn.
• Dị vật trong mũi: Đây là nguyên nhân thường gặp ở trẻ nhỏ khi các bé nhét đồ vật vào mũi, gây cản trở đường thở.
• Lạm dụng thuốc xịt mũi: Sử dụng các loại thuốc xịt co mạch trong thời gian dài có thể gây ra hiện tượng nghẹt mũi hồi ứng, khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên nặng hơn.

Viêm xoang là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người bị nghẹt mũi kéo dài.

3. Triệu chứng thường gặp khi bị nghẹt mũi

Ngoài cảm giác tắc nghẽn, người bị nghẹt mũi có thể kèm theo:

– Chảy nước mũi trong hoặc đục.
– Hắt hơi liên tục.
– Mất hoặc giảm khứu giác.
– Đau đầu, áp lực vùng mặt.
– Ho khan, đặc biệt về đêm.

4. Cơ chế gây ra tình trạng bị nghẹt mũi

Nghẹt mũi xảy ra khi niêm mạc mũi bị viêm và phù nề, làm hẹp đường thở. Các mạch máu giãn nở và lượng dịch tiết tăng lên để loại bỏ tác nhân kích thích, nhưng đồng thời gây cản trở luồng khí.

Một số trường hợp, nghẹt mũi còn do cấu trúc mũi bất thường như lệch vách ngăn hoặc có polyp, khiến không khí không lưu thông bình thường

Cơ chế nghẹt mũi liên quan đến sự sưng viêm và tăng tiết dịch nhầy.

5. Tác hại khi bị nghẹt mũi kéo dài

5.1. Ảnh hưởng đến giấc ngủ

Người bị nghẹt mũi khó thở bằng mũi, phải thở bằng miệng, dễ khô họng và ngủ chập chờn.

5.2. Nguy cơ viêm họng, viêm phế quản

Không khí lạnh, khô không được lọc qua mũi sẽ kích thích đường hô hấp dưới.

5.3. Giảm khả năng tập trung

Thiếu oxy lâu dài khiến não bộ hoạt động kém hiệu quả.

5.4. Tăng nguy cơ biến chứng

Nếu nguyên nhân do viêm xoang hoặc polyp, bệnh có thể nặng hơn nếu không điều trị kịp thời.

6. Cách khắc phục tình trạng bị nghẹt mũi

6.1. Biện pháp tại nhà

– Rửa mũi bằng nước muối sinh lý.
– Uống nhiều nước để làm loãng dịch nhầy.
– Dùng máy tạo ẩm duy trì độ ẩm không khí.
– Xông hơi với tinh dầu bạc hà, sả, gừng.

6.2. Điều trị y tế

– Thuốc xịt co mạch (chỉ dùng tối đa 5–7 ngày).
– Thuốc kháng histamin nếu do dị ứng.
– Kháng sinh nếu có nhiễm trùng do vi khuẩn.
– Phẫu thuật chỉnh vách ngăn hoặc loại bỏ polyp nếu cần.

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch khoang mũi và giảm nghẹt mũi.

7. Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:

– Bị nghẹt mũi trên 2 tuần không cải thiện.
– Nghẹt mũi kèm sốt cao, đau nhức mặt.
– Chảy máu mũi thường xuyên.
– Khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi.

8. Phòng ngừa bị nghẹt mũi

8.1. Giữ môi trường sống sạch sẽ

– Hút bụi, giặt rèm, chăn gối thường xuyên.
– Sử dụng máy lọc không khí.

8.2. Tăng sức đề kháng

– Ăn nhiều rau quả giàu vitamin C.
– Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.

8.3. Tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng

– Đeo khẩu trang khi ra ngoài.
– Hạn chế nuôi thú trong phòng ngủ.

9. Các bài tập hỗ trợ giảm nghẹt mũi

9.1. Bài tập hít thở luân phiên

– Hít vào bằng một bên mũi, giữ 5 giây, thở ra bằng bên kia.
– Lặp lại 10–15 lần.

9.2. Massage quanh mũi

– Dùng ngón tay xoa nhẹ hai bên cánh mũi theo vòng tròn để kích thích lưu thông máu.

9.3. Yoga và thiền

– Giúp giảm căng thẳng, cải thiện hô hấp.

Bị nghẹt mũi là triệu chứng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt khi kéo dài hoặc kèm triệu chứng nặng. Việc nhận biết nguyên nhân, áp dụng biện pháp điều trị phù hợp và duy trì thói quen sống lành mạnh sẽ giúp bạn phòng tránh và cải thiện tình trạng này hiệu quả.