Ngứa âm đạo khi mang thai: Nguyên nhân, cách xử lý và phòng ngừa hiệu quả

Ngứa âm đạo khi mang thai là một trong những vấn đề thường gặp, không chỉ gây khó chịu tột độ mà còn tiềm ẩn nguy cơ viêm nhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây ngứa và biết cách xử lý an toàn, đúng đắn là vô cùng quan trọng để đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.

1. Vì sao ngứa âm đạo thường gặp ở phụ nữ mang thai?

Trong thai kỳ, cơ thể phụ nữ có nhiều thay đổi lớn về nội tiết, hệ miễn dịch và cấu trúc vùng kín. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều mẹ bầu gặp tình trạng ngứa âm đạo khi mang thai, đặc biệt ở 3 tháng giữa và cuối thai kỳ.

– Nội tiết tố thay đổi: Tăng estrogen và progesterone làm tăng tiết dịch âm đạo, tạo môi trường ẩm ướt dễ gây ngứa.
– Hệ miễn dịch suy giảm: Thai phụ dễ bị vi khuẩn, nấm tấn công hơn bình thường.
– Tăng ma sát và nhiệt độ vùng kín: Do thai nhi phát triển làm tăng áp lực vùng bụng dưới, tăng tiết mồ hôi gây ngứa.
– Dị ứng với sản phẩm vệ sinh, đồ lót: Nhiều mẹ bầu dùng dung dịch vệ sinh hoặc mặc đồ chật khiến kích ứng vùng âm đạo.

Thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ ảnh hưởng đến độ cân bằng pH âm đạo.

2. Dấu hiệu nhận biết ngứa âm đạo khi mang thai: Khi nào là bình thường, khi nào cần thăm khám?

Không phải tất cả các trường hợp ngứa âm đạo khi mang thai đều đáng lo ngại. Mức độ và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp mẹ bầu phân biệt được đâu là dấu hiệu sinh lý thông thường và đâu là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cần thăm khám bác sĩ.

2.1. Dấu hiệu sinh lý (thường lành tính)

Các triệu chứng sau đây thường là biểu hiện của ngứa sinh lý, không quá nguy hiểm:

• Ngứa nhẹ, thoáng qua: Cảm giác ngứa không quá dữ dội, chỉ xuất hiện chốc lát và tự biến mất sau một thời gian ngắn mà không cần can thiệp.
• Không kèm khí hư bất thường: Dịch âm đạo vẫn trong suốt, không đổi màu, không có sự thay đổi về tính chất (không vón cục, không loãng như nước) hoặc số lượng.
• Không có mùi hôi hoặc chỉ hơi nồng: Dịch tiết có thể có mùi sinh lý đặc trưng của cơ thể mẹ bầu, nhưng không có mùi hôi tanh khó chịu, mùi chua hoặc mùi khắm.
• Âm đạo không sưng, không tấy đỏ rõ rệt: Vùng da xung quanh âm đạo và môi âm hộ không có dấu hiệu viêm nhiễm rõ ràng như sưng đỏ, nóng rát, hay phù nề.

2.2. Dấu hiệu bệnh lý (cần thăm khám ngay)

Nếu ngứa âm đạo kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu sau, mẹ bầu cần đặc biệt cẩn trọng và đi khám bác sĩ phụ khoa càng sớm càng tốt:

• Ngứa kéo dài, dữ dội: Cảm giác ngứa không thuyên giảm, thậm chí tăng lên, gây khó chịu liên tục, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày và khiến mẹ bầu mất ngủ.
• Khí hư bất thường:
  • Màu sắc: Khí hư có màu vàng, xanh, xám hoặc trắng đục (như váng sữa, bã đậu).
  • Mùi: Khí hư có mùi hôi tanh nồng (đặc trưng của viêm nhiễm do vi khuẩn), mùi chua, hoặc mùi khắm khó chịu.
  • Tính chất: Khí hư có thể loãng như nước, đặc quánh, vón cục, hoặc có bọt.
• Âm đạo tấy đỏ, sưng nề: Vùng da xung quanh âm đạo và môi âm hộ bị sưng đỏ, phù nề, chạm vào có cảm giác đau rát.

Phần âm đạo sưng tấy, đỏ là dấu hiệu bệnh lý cần lưu ý

• Đau khi tiểu tiện hoặc quan hệ: Cảm giác nóng rát, buốt khi đi tiểu hoặc đau rát trong và sau khi quan hệ tình dục.
• Xuất hiện vết loét hoặc mụn nước: Đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc viêm nhiễm nặng.

3. Các nguyên nhân bệnh lý gây ngứa âm đạo khi mang thai

Khi ngứa âm đạo không chỉ là dấu hiệu sinh lý mà trở thành bệnh lý, nguyên nhân thường là do các tác nhân gây viêm nhiễm sau:

3.1. Nhiễm nấm Candida (Viêm âm đạo do nấm)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ngứa âm đạo ở phụ nữ mang thai. Nấm Candida albicans thường tồn tại tự nhiên trong âm đạo với số lượng nhỏ. Tuy nhiên, trong thai kỳ, sự thay đổi nội tiết tố làm tăng nồng độ glycogen trong tế bào âm đạo và làm mất cân bằng pH, tạo môi trường axit thuận lợi cho nấm Candida phát triển mạnh mẽ.

3.2. Viêm âm đạo do vi khuẩn (Bacterial Vaginosis – BV)

Viêm âm đạo do vi khuẩn xảy ra khi có sự phát triển quá mức của một số loại vi khuẩn kỵ khí trong âm đạo, làm mất cân bằng hệ vi khuẩn tự nhiên (giảm lợi khuẩn Lactobacillus).

3.3. Viêm âm đạo do trùng roi Trichomonas

Đây là một bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) do ký sinh trùng Trichomonas vaginalis gây ra.

Nhiễm trùng roi âm đạo nếu không được điều trị sớm có thể dẫn đến nhiều biến chứng phụ khoa nguy hiểm

3.4. Dị ứng hóa chất hoặc vệ sinh không đúng cách

Mẹ bầu có thể bị dị ứng hoặc kích ứng do các sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với vùng kín:

• Dung dịch vệ sinh: Các loại có hương liệu mạnh, chất tạo màu, paraben, hoặc chất tẩy rửa mạnh.
• Xà phòng tắm thông thường: Không phù hợp với độ pH nhạy cảm của âm đạo.
• Băng vệ sinh hàng ngày, băng vệ sinh có mùi: Gây bí bách, tích tụ độ ẩm và hóa chất.
• Đồ lót: Chất liệu tổng hợp, quá chật, không thoát mồ hôi.
• Thụt rửa âm đạo sâu: Làm mất cân bằng vi khuẩn tự nhiên, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.
• Nước xả vải/bột giặt: Dư lượng hóa chất trên đồ lót có thể gây kích ứng.

3.5. Bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) khác

Ngoài Trichomonas, một số bệnh lây truyền qua đường tình dục khác cũng có thể gây ngứa âm đạo và rất nguy hiểm cho thai nhi nếu không được điều trị kịp thời:

• Herpes sinh dục: Gây ngứa rát, đau, và xuất hiện các mụn nước nhỏ li ti hoặc vết loét ở vùng sinh dục.
• Chlamydia, Lậu: Có thể gây viêm cổ tử cung, tiết dịch âm đạo bất thường, ngứa và đau rát.
• Sùi mào gà (HPV): Gây ngứa và xuất hiện các nốt sùi nhỏ li ti hoặc u nhú ở vùng sinh dục.

4. Cách xử lý an toàn khi bị ngứa âm đạo trong thai kỳ

Khi nhận thấy dấu hiệu ngứa âm đạo, mẹ bầu cần bình tĩnh và áp dụng các biện pháp xử lý an toàn, khoa học. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.

4.1. Vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng, đúng cách

Vệ sinh là bước đầu tiên và quan trọng nhất:

• Dùng nước sạch: Luôn rửa vùng kín bằng nước sạch (ấm hoặc mát tùy theo sở thích) sau mỗi lần đi vệ sinh hoặc khi cảm thấy ẩm ướt.
• Sử dụng dung dịch vệ sinh dịu nhẹ: Chọn loại dung dịch vệ sinh phụ nữ dành riêng cho bà bầu hoặc có độ pH phù hợp (từ 3.8–4.5). Ưu tiên các sản phẩm không chứa xà phòng, hương liệu, chất tạo màu, hoặc chất tẩy rửa mạnh.
• Không thụt rửa sâu: Tuyệt đối không thụt rửa sâu vào bên trong âm đạo, vì hành động này có thể làm mất cân bằng hệ vi khuẩn tự nhiên, đẩy vi khuẩn từ bên ngoài vào sâu hơn, gây viêm nhiễm nghiêm trọng hơn.
• Lau khô đúng cách: Sau khi rửa, dùng khăn mềm, sạch và riêng biệt để thấm khô vùng kín. Luôn lau từ trước ra sau (từ âm đạo về phía hậu môn) để tránh lây nhiễm vi khuẩn từ hậu môn sang âm đạo.

Chăm sóc vùng kín đúng cách để tránh viêm nhiễm, khô rát và mùi khó chịu

4.2. Lựa chọn đồ lót và trang phục thoáng mát

Quần áo và đồ lót đóng vai trò quan trọng trong việc giữ vùng kín khô thoáng:

• Chất liệu cotton: Ưu tiên đồ lót làm từ chất liệu cotton 100% vì cotton có khả năng thấm hút mồ hôi tốt, giúp vùng kín luôn khô thoáng.
• Không quá bó sát: Mặc quần lót vừa vặn, không quá chật để tránh tạo áp lực, ma sát và bí bách cho vùng kín. Tránh các loại quần bó sát, quần jean quá chật.
• Thay quần lót thường xuyên: Thay quần lót ít nhất 1-2 lần mỗi ngày, hoặc ngay lập tức khi cảm thấy ẩm ướt do mồ hôi hoặc dịch tiết.

4.3. Uống đủ nước và bổ sung probiotic

Chế độ dinh dưỡng cũng ảnh hưởng đến sức khỏe vùng kín:

• Uống đủ nước: Giúp cơ thể thải độc tố, duy trì độ ẩm cần thiết cho niêm mạc và hỗ trợ chức năng thận.
• Bổ sung probiotic (men vi sinh): Probiotic giúp cân bằng hệ vi sinh không chỉ ở đường ruột mà còn ở âm đạo. Bạn có thể bổ sung bằng cách:
  • Ăn sữa chua không đường: Chọn loại sữa chua chứa các chủng vi khuẩn sống có lợi như Lactobacillus.
  • Uống men vi sinh theo chỉ định của bác sĩ: Có những sản phẩm men vi sinh chuyên biệt cho phụ nữ mang thai, giúp tăng cường lợi khuẩn âm đạo.

4.4. Thăm khám định kỳ hoặc ngay khi có dấu hiệu bất thường

Đây là nguyên tắc vàng để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé:

• Khám thai định kỳ: Luôn tuân thủ lịch khám thai của bác sĩ để được kiểm tra sức khỏe tổng quát, bao gồm cả sức khỏe vùng kín.
• Đi khám ngay lập tức khi có dấu hiệu bất thường: Khi xuất hiện các triệu chứng như ngứa dữ dội, khí hư thay đổi màu sắc, mùi, tính chất, sưng đỏ, đau rát, hoặc có mụn/loét, mẹ bầu cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa (khoa sản phụ khoa) để được thăm khám.
• Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc: Kể cả các loại thuốc đặt âm đạo, thuốc bôi ngoài da hay thuốc uống. Việc tự ý dùng thuốc có thể gây hại nghiêm trọng cho thai nhi hoặc làm tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn, khó điều trị. Bác sĩ sẽ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và kê đơn thuốc an toàn, phù hợp với thai kỳ của bạn.

Vệ sinh đúng cách không chỉ giúp giảm ngứa mà còn là biện pháp phòng ngừa viêm 

Ngứa âm đạo khi mang thai là một hiện tượng phổ biến, phần lớn xuất phát từ những thay đổi nội tiết tố và môi trường vùng kín trong cơ thể mẹ bầu. Tuy nhiên, mẹ bầu tuyệt đối không nên chủ quan, đặc biệt khi tình trạng ngứa kèm theo các biểu hiện viêm nhiễm rõ rệt như khí hư bất thường, mùi hôi, sưng đỏ hay đau rát.

Việc vệ sinh đúng cách, duy trì một lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống khoa học, và đặc biệt là thăm khám phụ khoa định kỳ hoặc ngay lập tức khi có dấu hiệu bất thường là những biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe sinh sản của mẹ và sự an toàn của thai nhi. Hãy luôn nhớ rằng, sức khỏe của bạn và bé là quan trọng nhất, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia y tế.