Nấm ngứa phụ khoa: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Nấm ngứa phụ khoa là vấn đề phổ biến, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống phụ nữ. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết triệu chứng và tìm phương pháp điều trị, phòng ngừa hiệu quả tình trạng nấm ngứa phụ khoa.

1. Nấm ngứa phụ khoa là gì?

Nấm ngứa phụ khoa, hay còn gọi là viêm âm đạo do nấm, là tình trạng nhiễm nấm Candida (phổ biến nhất là Candida albicans) tại vùng âm đạo. Khi loại nấm này phát triển quá mức, sẽ gây ra các triệu chứng như ngứa ngáy, bỏng rát, khí hư bất thường, khiến chị em vô cùng khó chịu.

Ước tính có tới 75% phụ nữ từng ít nhất một lần mắc bệnh này, cho thấy đây là vấn đề phổ biến. Bình thường, nấm và vi khuẩn sống cân bằng trong âm đạo. Tuy nhiên, khi mất cân bằng độ pH hoặc hệ miễn dịch suy yếu, nấm có thể phát triển mạnh và gây viêm nhiễm.

Viêm âm đạo do nấm là tình trạng phổ biến ở chị em phụ nữ

2. Nguyên nhân gây nấm ngứa phụ khoa

Nấm ngứa phụ khoa thường phát triển khi có sự mất cân bằng trong môi trường âm đạo. Có rất nhiều yếu tố có thể tạo điều kiện thuận lợi cho nấm, đặc biệt là Candida albicans, sinh sôi và gây bệnh. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất mà bạn cần biết:

2.1. Vệ sinh vùng kín không đúng cách

Thói quen vệ sinh tưởng chừng vô hại lại là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nấm ngứa phụ khoa:

• Thụt rửa sâu vào âm đạo: Việc thụt rửa sâu không chỉ loại bỏ các vi khuẩn có hại mà còn cuốn trôi cả những lợi khuẩn tự nhiên (như Lactobacillus) vốn có tác dụng duy trì độ pH ổn định và bảo vệ âm đạo. Khi hệ vi sinh bị phá vỡ, nấm Candida sẽ có cơ hội phát triển mạnh.
• Dùng dung dịch vệ sinh chứa nhiều xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh: Các sản phẩm có tính kiềm cao hoặc chứa hóa chất mạnh có thể làm thay đổi độ pH tự nhiên của âm đạo, gây kích ứng và tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển. Tốt nhất nên chọn dung dịch vệ sinh có độ pH phù hợp và thành phần dịu nhẹ.
• Mặc quần lót chật, bí, không thấm hút: Quần lót làm từ chất liệu tổng hợp, quá chật hoặc không thoáng khí sẽ tạo ra môi trường ẩm ướt, ấm nóng và bí bách. Đây là điều kiện lý tưởng cho nấm men phát triển và sinh sôi. Nên ưu tiên quần lót cotton thoáng mát.

Vệ sinh vùng kín không đúng cách là nguyên nhân gây ra nấm ngứa kéo dài

2.2. Thay đổi nội tiết tố

Sự biến động của nội tiết tố, đặc biệt là estrogen, có thể ảnh hưởng đến độ pH và môi trường trong âm đạo, làm tăng nguy cơ bị nấm ngứa phụ khoa:

• Mang thai: Trong thai kỳ, nồng độ hormone thay đổi đáng kể, làm tăng lượng glycogen trong tế bào âm đạo và thay đổi độ pH, tạo môi trường thuận lợi cho nấm men.
• Tiền mãn kinh và mãn kinh: Sự suy giảm estrogen có thể làm mỏng thành âm đạo và thay đổi môi trường vi sinh, khiến vùng kín dễ bị nhiễm nấm hơn.
• Dùng thuốc tránh thai nội tiết: Một số loại thuốc tránh thai có thể làm thay đổi nồng độ hormone, gây ra sự mất cân bằng trong âm đạo và tạo điều kiện cho nấm phát triển.

2.3. Sử dụng kháng sinh dài ngày

Kháng sinh là thuốc cần thiết để điều trị nhiễm khuẩn, nhưng chúng không phân biệt được vi khuẩn “tốt” hay “xấu”. Khi bạn sử dụng kháng sinh dài ngày hoặc liều cao, thuốc sẽ:

• Tiêu diệt cả những lợi khuẩn (Lactobacillus) tự nhiên có trong âm đạo.
• Việc này làm mất cân bằng hệ vi sinh, giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của âm đạo.
• Khi không có đủ lợi khuẩn để kiểm soát, nấm Candida sẽ có cơ hội bùng phát và gây bệnh.

2.4. Bệnh lý nền và miễn dịch yếu

Một số bệnh lý và tình trạng suy giảm miễn dịch làm cho cơ thể khó chống lại các tác nhân gây bệnh, bao gồm cả nấm men:

• Tiểu đường: Người bị tiểu đường có nồng độ đường trong máu và dịch tiết cao hơn, tạo môi trường “dinh dưỡng” phong phú cho nấm Candida phát triển.
• HIV/AIDS: Hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng ở bệnh nhân HIV/AIDS khiến họ rất dễ bị nhiễm nấm tái đi tái lại.
• Dùng corticoid, hóa trị: Các loại thuốc này hoặc quá trình điều trị ung thư có thể làm suy giảm hệ miễn dịch tạm thời hoặc vĩnh viễn, tăng nguy cơ nhiễm nấm.

2.5. Quan hệ tình dục không an toàn

Mặc dù nấm ngứa phụ khoa không được xếp vào nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục điển hình, nhưng nấm Candida có thể lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt khi một trong hai người bị nhiễm nấm nhưng không có triệu chứng rõ ràng. Điều này có thể dẫn đến việc lây nhiễm qua lại giữa các đối tác, gây tái nhiễm nhiều lần. Do đó, việc thực hành tình dục an toàn và vệ sinh cá nhân cẩn thận là rất quan trọng.

Quan hệ tình dục không lành mạnh có thể là nguyên nhân gây nấm ngứa phụ khoa

3. Dấu hiệu nhận biết nấm ngứa phụ khoa

Triệu chứng của nấm ngứa phụ khoa khá đặc trưng, dễ nhận biết hơn so với các dạng viêm âm đạo khác. Cụ thể:

• Ngứa vùng kín dữ dội, nhất là về đêm hoặc sau khi đi vệ sinh
• Khí hư ra nhiều, màu trắng đục, dạng bã đậu, không tan trong nước
• Âm đạo sưng đỏ, nóng rát, có thể đau khi quan hệ tình dục
• Tiểu buốt, tiểu rát nếu nấm lan đến vùng niệu đạo
• Có thể có mùi hôi nhẹ, nhưng không tanh như nhiễm trùng do vi khuẩn

Nếu thấy các dấu hiệu trên kéo dài hơn 3 ngày hoặc tái phát nhiều lần, bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và chẩn đoán chính xác.

Các biểu hiện của nấm ngứa phụ khoa thường gặp

4. Nấm ngứa phụ khoa có nguy hiểm không?

Mặc dù không gây nguy hiểm ngay lập tức, nhưng nếu không điều trị đúng cách, nấm ngứa phụ khoa có thể gây ra nhiều biến chứng như:

• Viêm nhiễm lan rộng đến tử cung, ống dẫn trứng, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
• Tăng nguy cơ vô sinh – hiếm muộn nếu tái phát nhiều lần
• Gây rối loạn tâm lý, mất tự tin, ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng
• Lây truyền cho bạn tình nếu không điều trị cả hai

Với phụ nữ mang thai, nhiễm nấm còn làm tăng nguy cơ vỡ ối sớm, sinh non, hoặc lây nấm cho bé khi sinh thường.

5. Cách điều trị nấm ngứa phụ khoa hiệu quả

Việc điều trị nấm ngứa phụ khoa cần đúng nguyên nhân, đúng cách và đúng thời điểm để tránh bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Dưới đây là hai hướng điều trị phổ biến và hiệu quả nhất:

5.1. Điều trị bằng thuốc

Tùy theo mức độ viêm và tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp:

• Thuốc đặt âm đạo chống nấm: Như Clotrimazole, Nystatin, Miconazole… có tác dụng tại chỗ, giúp tiêu diệt nấm và giảm triệu chứng ngứa rát.
• Thuốc uống kháng nấm: Fluconazole, Itraconazole thường dùng trong các trường hợp nặng, dai dẳng hoặc tái phát nhiều lần.
• Thuốc bôi ngoài da: Dùng cho vùng âm hộ để giảm ngứa, rát, sưng đỏ.

Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý mua thuốc đặt hay dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc dùng sai thuốc, sai liều hoặc không đủ liệu trình có thể khiến bệnh kéo dài và dễ tái phát, thậm chí gây mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo.

Sử dụng thuốc điều trị theo hướng dẫn của người có chuyên môn

5.2. Kết hợp dung dịch vệ sinh chuyên biệt

Trong quá trình điều trị nấm ngứa phụ khoa, nhiều chuyên gia khuyên nên dùng thêm dung dịch vệ sinh phụ nữ có tính kháng khuẩn – kháng nấm dịu nhẹ, giúp làm sạch vùng kín mà không phá vỡ độ pH sinh lý.

Một số thành phần thường thấy trong sản phẩm hỗ trợ:

• Lactic acid: Giúp duy trì pH âm đạo tự nhiên (khoảng 3.8 – 4.5), tạo môi trường ức chế nấm phát triển.
• Chiết xuất tự nhiên: Cúc La Mã, tinh dầu tràm, tinh dầu sả, trà xanh… có tác dụng kháng khuẩn – kháng viêm nhẹ nhàng, phù hợp với da nhạy cảm.
• Hoạt chất Dermosoft® decalact MB: Có khả năng ức chế nấm, hỗ trợ điều trị nấm trong giai đoạn cấp.

Lưu ý khi dùng:
Chỉ sử dụng sản phẩm rửa ngoài vùng kín, không thụt rửa sâu. Ưu tiên chọn loại không chứa xà phòng, không chất tạo mùi mạnh để tránh kích ứng.

Kết hợp sử dụng dung dịch vệ sinh hợp lý, an toàn

6. Cách phòng ngừa nấm ngứa phụ khoa tái phát

Mặc dù đã điều trị khỏi, nấm ngứa phụ khoa vẫn rất dễ tái phát nếu không duy trì thói quen vệ sinh và sinh hoạt lành mạnh. Để phòng ngừa hiệu quả, chị em nên lưu ý:

• Vệ sinh vùng kín đúng cách mỗi ngày bằng dung dịch dịu nhẹ, có pH phù hợp (3.8 – 4.5); tránh thụt rửa sâu vào âm đạo để không làm mất cân bằng hệ vi sinh.
• Thay băng vệ sinh định kỳ 4–6 tiếng/lần trong kỳ kinh nguyệt để giữ vùng kín luôn khô thoáng, sạch sẽ.
• Mặc đồ lót chất liệu cotton, thấm hút tốt; tránh quần bó sát hoặc ẩm ướt – môi trường lý tưởng cho nấm phát triển.
• Tăng cường sức đề kháng thông qua chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung men vi sinh (từ sữa chua, kim chi, dưa cải…), ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng.
• Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su, vệ sinh sạch sẽ trước – sau khi quan hệ. Nếu đang điều trị, nên kiêng hoặc điều trị đồng thời cho cả hai để tránh lây nhiễm chéo.

Cần duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, sạch sẽ tránh tái nhiễm

Nấm ngứa phụ khoa là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu chị em nhận biết sớm các dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp. Đừng để cảm giác khó chịu vùng kín ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe sinh sản. Hãy chủ động thăm khám định kỳ, duy trì vệ sinh đúng cách và lắng nghe cơ thể mình – đó chính là “chìa khóa” để giữ vùng kín luôn khỏe mạnh, sạch sẽ và tự tin mỗi ngày.