Cách chữa nghẹt mũi cho người lớn: Giải pháp từ nguyên nhân đến phòng ngừa hiệu quả

Nghẹt mũi dai dẳng làm người lớn khó chịu, mất tập trung? Đừng để tình trạng này ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ của bạn! Bài viết này sẽ bật mí cách chữa nghẹt mũi cho người lớn vừa an toàn, vừa mang lại hiệu quả nhanh chóng. Khám phá ngay những giải pháp khoa học và mẹo vặt hữu ích 

1. Nghẹt mũi là gì? Tại sao người lớn thường bị nghẹt mũi?

Trước khi áp dụng cách chữa nghẹt mũi cho người lớn, cần hiểu rõ cơ chế sinh lý và yếu tố nguy cơ gây ra tình trạng này.

1.1. Cơ chế nghẹt mũi

Nghẹt mũi xảy ra khi lớp niêm mạc bên trong mũi bị viêm, phù nề hoặc tăng tiết dịch, dẫn đến tắc nghẽn đường lưu thông không khí. Người bệnh cảm thấy khó thở, phải thở bằng miệng, thậm chí ảnh hưởng đến khứu giác và khả năng phát âm.

1.2. Nguyên nhân phổ biến ở người lớn

• Cảm lạnh, cảm cúm: Virus làm sưng viêm niêm mạc mũi.
• Viêm xoang cấp hoặc mạn tính: Ứ đọng dịch trong hốc xoang gây tắc nghẽn.
• Viêm mũi dị ứng: Do phấn hoa, khói bụi, thời tiết thay đổi…
• Polyp mũi, lệch vách ngăn: Gây tắc nghẽn cơ học.
• Tác động môi trường: Làm việc nhiều trong phòng máy lạnh, tiếp xúc khói thuốc, hóa chất…
• Thói quen xấu: Xì mũi sai cách, lạm dụng thuốc nhỏ mũi co mạch.

Hiểu được nguyên nhân giúp người bệnh chọn đúng cách chữa nghẹt mũi cho người lớn thay vì xử lý sai cách khiến tình trạng trở nên dai dẳng.

Nghẹt mũi phần lớn là do niêm mạc phù nề hoặc dịch nhầy gây bít tắc

2. Các cách chữa nghẹt mũi cho người lớn đơn giản tại nhà

Trong nhiều trường hợp nhẹ, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng nghẹt mũi bằng các biện pháp tại nhà. Dưới đây là những phương pháp phổ biến, an toàn và dễ áp dụng.

2.1. Uống đủ nước mỗi ngày

Nước giúp làm loãng dịch nhầy trong mũi, hỗ trợ quá trình dẫn lưu chất tiết dễ dàng hơn. Đồng thời, nước cũng hỗ trợ làm mát cơ thể và giảm viêm mũi. Người lớn nên uống ít nhất 2 lít nước/ngày.

2.2. Xông hơi với tinh dầu

Cách chữa nghẹt mũi cho người lớn bằng xông hơi rất hiệu quả với người bị viêm mũi, viêm xoang nhẹ.

• Nguyên liệu: Lá sả, gừng, bạc hà hoặc tinh dầu khuynh diệp.
• Cách thực hiện: Đun nước xông, trùm khăn kín đầu, hít sâu trong 10 phút.

Hơi nóng giúp mở rộng mạch máu, làm loãng dịch nhầy và giảm áp lực trong xoang mũi.

Xông hơi bằng tinh dầu là giải pháp hỗ trợ cải thiện tình trạng nghẹt mũi ở người lớn

2.3. Sử dụng nước muối sinh lý

Rửa mũi bằng dung dịch NaCl 0,9% giúp làm sạch bụi bẩn, virus, chất gây dị ứng và làm dịu niêm mạc mũi.

• Tần suất: 1–2 lần/ngày.
• Cách dùng: Nghiêng đầu, rót nhẹ nước muối vào 1 bên mũi, để nước chảy ra ở bên kia.

Đây là cách chữa nghẹt mũi cho người lớn cực kỳ an toàn, có thể dùng lâu dài.

2.4. Massage vùng xoang và ấn huyệt

Xoa bóp nhẹ nhàng vùng gò má, trán, sống mũi và huyệt nghinh hương (hai bên cánh mũi) có thể giúp lưu thông khí huyết, giảm sung huyết niêm mạc mũi. Mỗi lần ấn giữ 30 giây – 1 phút, lặp lại nhiều lần/ngày.

Massage là biện pháp tạm thời hỗ trợ giảm nghẹt mũi

3. Sử dụng thuốc đúng cách – Giải pháp khi nghẹt mũi nặng hơn

Trong nhiều trường hợp, các biện pháp tại nhà như xông hơi, rửa mũi bằng nước muối hoặc uống nhiều nước chỉ giúp cải thiện triệu chứng tạm thời. Khi tình trạng nghẹt mũi kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm với các triệu chứng viêm, đau xoang, thì cách chữa nghẹt mũi cho người lớn cần sự hỗ trợ từ thuốc điều trị chuyên biệt. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu và sử dụng thuốc đúng cách. Việc dùng sai thuốc có thể khiến tình trạng viêm kéo dài, dẫn đến viêm mũi mạn tính, lệ thuộc thuốc hoặc tổn thương niêm mạc mũi.

3.1. Thuốc nhỏ/xịt mũi co mạch – Cần dùng đúng liều, đúng thời gian

Các thuốc co mạch (như Xylometazoline, Oxymetazoline) là lựa chọn hàng đầu trong điều trị nghẹt mũi cấp tính vì cho tác dụng rất nhanh. Chúng hoạt động bằng cách co mạch máu trong lớp niêm mạc mũi, làm giảm phù nề và thông thoáng đường thở.

• Ưu điểm: Cảm giác thông mũi xuất hiện sau 5–10 phút, kéo dài trong vài giờ.
• Nhược điểm: Nếu dùng quá 5–7 ngày liên tục, sẽ gây “viêm mũi do thuốc”, làm mũi nghẹt nặng hơn khi ngưng thuốc (hiện tượng lệ thuộc thuốc).

Lưu ý khi dùng:

• Chỉ nên sử dụng khi thật sự cần thiết, không quá 2–3 lần/ngày.
• Không dùng cho người có bệnh lý tim mạch, huyết áp cao, phụ nữ mang thai trừ khi có chỉ định bác sĩ.
• Đây chỉ là giải pháp tạm thời, không phải cách chữa nghẹt mũi cho người lớn lâu dài.

3.2. Corticoid dạng xịt – Dành cho nghẹt mũi do viêm xoang, dị ứng

Nếu nghẹt mũi kéo dài nhiều tuần, đặc biệt do viêm mũi dị ứng, polyp mũi hoặc viêm xoang mạn, corticoid dạng xịt là giải pháp điều trị nền tảng.

• Hoạt chất phổ biến: Fluticasone, Budesonide, Mometasone.
• Tác dụng: Giảm viêm, giảm phù nề niêm mạc mũi, từ đó làm thông mũi hiệu quả và ổn định lâu dài. 

• Không có tác dụng tức thì. Hiệu quả thường xuất hiện sau 2–3 ngày, tối ưu sau 1–2 tuần sử dụng liên tục.
• Tác dụng phụ tiềm ẩn: Chảy máu mũi nhẹ, khô mũi, kích ứng họng nếu dùng sai kỹ thuật.
• Cách sử dụng đúng: Xịt vào bên mũi theo hướng chếch ra ngoài, không nghiêng đầu ra sau để tránh thuốc chảy vào họng.

Nhiều trường hợp nghẹt mũi nặng cần sử dụng thuốc điều trị

Đây là cách chữa nghẹt mũi cho người lớn an toàn nếu dùng đúng hướng dẫn bác sĩ, đặc biệt với bệnh nhân bị viêm mũi dị ứng theo mùa, viêm xoang tái phát.

3.3. Thuốc kháng histamine đường uống

Được sử dụng khi nghẹt mũi đi kèm với chảy nước mũi nhiều, hắt hơi, ngứa mũi – đặc trưng của viêm mũi dị ứng.

• Các hoạt chất thông dụng: Loratadine, Cetirizine, Fexofenadine (không gây buồn ngủ); Chlorpheniramine (gây buồn ngủ).
• Tác dụng: Giảm phản ứng dị ứng, giảm tiết dịch, giảm ngứa và giúp mũi thông thoáng.

Dù là thuốc OTC (không kê đơn), bạn vẫn nên:

• Dùng đúng liều, đúng thời gian (thường trong 5–10 ngày).
  Không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc dị ứng cùng lúc.

3.4. Thuốc kháng sinh (chỉ dùng khi có nhiễm khuẩn)

Trong một số trường hợp, nghẹt mũi có nguyên nhân từ viêm xoang do vi khuẩn. Lúc này, kháng sinh có thể được bác sĩ kê đơn để tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, bạn không nên tự ý dùng kháng sinh, vì:

• Hầu hết các trường hợp viêm đường hô hấp trên là do virus – không cần kháng sinh.
• Lạm dụng kháng sinh gây kháng thuốc, rối loạn hệ vi sinh.

Việc sử dụng thuốc là một phần không thể thiếu trong cách chữa nghẹt mũi cho người lớn, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc có dấu hiệu viêm mạn. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa các loại thuốc điều trị triệu chứng (như thuốc co mạch) và thuốc điều trị nền (như corticoid, thuốc dị ứng). 

4. Các giải pháp hỗ trợ điều trị nghẹt mũi hiệu quả

Bên cạnh việc sử dụng thuốc đúng cách theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh có thể kết hợp thêm một số giải pháp hỗ trợ tại nhà để tăng tốc quá trình hồi phục và hạn chế nguy cơ nghẹt mũi tái phát. Dưới đây là những phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.

4.1. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng mũi

Việc giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng mũi – họng, là yếu tố quan trọng trong quá trình điều trị nghẹt mũi. Khi đi ra ngoài trong thời tiết lạnh, cần đeo khẩu trang để tránh luồng không khí lạnh đột ngột xâm nhập vào mũi. Ngoài ra, hãy giữ ấm cổ, ngực và bàn chân khi ngủ – đây là những vùng “nhạy cảm” dễ khiến cơ thể bị nhiễm lạnh và khiến triệu chứng nghẹt mũi nặng thêm.

4.2. Dùng máy tạo ẩm trong phòng

Không khí khô là “kẻ thù” của người đang bị nghẹt mũi. Đặc biệt trong môi trường sử dụng điều hoà hoặc thời tiết hanh khô, niêm mạc mũi dễ bị khô rát và sưng viêm hơn. Sử dụng máy tạo ẩm giúp duy trì độ ẩm lý tưởng trong không gian sống (từ 50–60%), từ đó làm dịu niêm mạc, hỗ trợ thông mũi tự nhiên và cải thiện giấc ngủ đáng kể.

Độ ẩm trong phòng cũng góp phần cải thiện nghẹt mũi hiệu quả

4.3. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò không nhỏ trong việc hỗ trợ điều trị nghẹt mũi. Tăng cường các thực phẩm giàu vitamin C (cam, bưởi, kiwi…), kẽm (hải sản, ngũ cốc nguyên hạt), cùng các gia vị như tỏi và gừng sẽ giúp nâng cao miễn dịch, kháng viêm và hỗ trợ làm sạch đường hô hấp. Ngược lại, nên hạn chế các loại thực phẩm có thể kích ứng niêm mạc mũi như: đồ ăn cay nóng, thực phẩm lạnh, sữa và các chế phẩm từ sữa khi triệu chứng còn nặng.

5. Cách phòng ngừa nghẹt mũi tái phát

Nghẹt mũi là triệu chứng dễ tái phát nếu không được chăm sóc đúng cách sau điều trị. Do đó, việc hình thành những thói quen sống lành mạnh, chú trọng vệ sinh không gian sống và bảo vệ niêm mạc mũi là chìa khóa giúp ngăn ngừa bệnh quay trở lại.

5.1. Làm sạch không gian sống định kỳ

Không khí ô nhiễm, bụi mịn, lông thú cưng hay nấm mốc là những yếu tố kích thích làm viêm niêm mạc mũi và gây nghẹt. Vì vậy, cần thường xuyên hút bụi, vệ sinh rèm cửa, giặt chăn ga gối, và làm sạch thảm trong nhà để hạn chế tối đa tác nhân gây dị ứng. Nếu bạn thuộc tuýp người nhạy cảm, việc nuôi thú cưng trong nhà cũng nên cân nhắc kỹ để tránh làm tình trạng nghẹt mũi nặng thêm.

5.2. Không lạm dụng thuốc nhỏ mũi co mạch

Một trong những sai lầm phổ biến nhất khiến nghẹt mũi dai dẳng là việc lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch. Nhiều người có thói quen sử dụng loại thuốc này hàng ngày trong nhiều tháng, dẫn đến hiện tượng “phụ thuộc thuốc” – hay còn gọi là viêm mũi do thuốc. Tình trạng này rất khó điều trị, đòi hỏi thời gian dài để phục hồi niêm mạc mũi. Do đó, bạn chỉ nên dùng thuốc co mạch trong thời gian ngắn (không quá 5–7 ngày), và tuyệt đối tuân theo hướng dẫn của bác sĩ.

5.3. Kiểm soát stress và chăm sóc sức khỏe tinh thần

Ít ai ngờ rằng căng thẳng kéo dài cũng là một nguyên nhân khiến viêm mũi dị ứng và nghẹt mũi tái phát. Stress làm suy giảm hệ miễn dịch, tăng phản ứng viêm trong cơ thể và khiến bạn dễ nhạy cảm hơn với các tác nhân bên ngoài. Hãy tập cho mình lối sống thư giãn: ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn, dành thời gian thiền, nghe nhạc hoặc tham gia các hoạt động yêu thích để giữ tinh thần thoải mái – không chỉ giúp mũi khỏe hơn mà còn tăng chất lượng sống mỗi ngày.

Nghẹt mũi là triệu chứng phiền toái nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bạn hiểu rõ nguyên nhân và lựa chọn đúng cách điều trị. Từ việc dùng nước muối, xông hơi đến sử dụng thuốc chuyên biệt – mỗi giải pháp đều có vai trò riêng trong quá trình phục hồi.

Hãy lựa chọn cách chữa nghẹt mũi cho người lớn phù hợp với tình trạng của bạn, kết hợp với chăm sóc sức khỏe tổng thể để giữ cho hệ hô hấp luôn thông thoáng và khỏe mạnh. Và nếu tình trạng kéo dài hơn 10 ngày hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng, hãy đến bác sĩ để được chẩn đoán chính xác.