Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Bị nghẹt mũi khi trời lạnh là tình trạng rất phổ biến, đặc biệt trong những ngày mùa đông hoặc khi đột ngột tiếp xúc với nhiệt độ thấp. Không chỉ gây khó chịu, khó thở, nghẹt mũi trong thời tiết lạnh còn ảnh hưởng đến giấc ngủ, hiệu suất làm việc và có thể làm nặng thêm các bệnh lý hô hấp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vì sao trời lạnh lại khiến mũi bị nghẹt, cách xử lý an toàn tại nhà và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
1. Vì sao trời lạnh lại gây nghẹt mũi?
Không khí lạnh không chỉ khiến bạn “run cầm cập” mà còn tác động trực tiếp đến hệ hô hấp, đặc biệt là niêm mạc mũi – cơ quan đầu tiên tiếp xúc với không khí bên ngoài.
1.1. Co thắt mạch máu trong mũi
Khi nhiệt độ xuống thấp, các mạch máu trong niêm mạc mũi co lại để giảm mất nhiệt, sau đó phản xạ giãn nở quá mức, khiến niêm mạc bị sưng nề và gây tắc nghẽn.
1.2. Kích ứng niêm mạc do không khí khô, lạnh
Không khí lạnh thường rất khô, làm mất độ ẩm tự nhiên trong mũi, gây khô rát, kích ứng và nghẹt mũi. Hiện tượng này thường xảy ra đột ngột khi ra đường vào sáng sớm hoặc về đêm.
1.3. Tăng tiết chất nhầy để làm ấm không khí
Mũi sẽ tăng tiết dịch nhầy để làm ẩm và ấm không khí trước khi đi vào phổi. Khi lượng dịch này quá nhiều, nó có thể gây ứ đọng, tắc nghẽn và nghẹt mũi.
Thời tiết lạnh khiến mạch máu niêm mạc mũi co giãn bất thường dẫn đến nghẹt mũi.
2. Ai dễ bị nghẹt mũi khi trời lạnh?
Không phải ai cũng phản ứng giống nhau với không khí lạnh. Một số nhóm người có nguy cơ cao hơn vì cơ địa hoặc bệnh lý nền.
2.1. Người bị viêm mũi dị ứng
Cơ địa dị ứng với thời tiết thay đổi, đặc biệt là lạnh – khô, dễ khiến mũi bị kích ứng và phản ứng viêm kéo dài.
2.2. Trẻ em và người già
Niêm mạc mũi mỏng, sức đề kháng yếu khiến trẻ nhỏ và người cao tuổi dễ bị viêm mũi và nghẹt mũi khi trời lạnh.
2.3. Người mắc bệnh viêm xoang
Không khí lạnh làm co mạch, tăng ứ đọng dịch trong xoang, khiến tình trạng viêm nặng hơn và nghẹt mũi kéo dài.
Trẻ em và người già là hai đối tượng dễ bị nghẹt mũi trong thời tiết lạnh.
3. Triệu chứng đi kèm khi bị nghẹt mũi trong trời lạnh
Nghẹt mũi trong thời tiết lạnh là một phản ứng sinh lý khá phổ biến của cơ thể nhằm bảo vệ đường hô hấp. Khi hít thở không khí lạnh, các mạch máu trong mũi sẽ co lại hoặc sưng lên để làm ấm và làm ẩm không khí trước khi nó đi vào phổi, dẫn đến cảm giác nghẹt. Ngoài cảm giác khó thở qua mũi, bạn có thể gặp các triệu chứng đi kèm sau:
- Chảy nước mũi trong, lỏng: Đây là phản ứng tự nhiên để làm ẩm không khí lạnh. Niêm mạc mũi tăng tiết dịch nhầy trong, lỏng, đôi khi chảy thành giọt liên tục.
- Hắt hơi: Không khí lạnh có thể kích thích các dây thần kinh trong mũi, gây ra những cơn hắt hơi liên tục, đặc biệt khi bạn từ môi trường ấm áp di chuyển ra ngoài trời lạnh đột ngột.
- Khô mũi hoặc rát họng nhẹ: Mặc dù mũi cố gắng làm ấm và làm ẩm không khí, nhưng nếu không khí quá lạnh hoặc bạn phải thở bằng miệng do nghẹt, bạn vẫn có thể cảm thấy khô hoặc rát nhẹ ở mũi và cổ họng.
- Ngứa mũi nhẹ: Một số người có thể cảm thấy ngứa ngáy trong mũi do sự kích thích từ không khí lạnh.
- Nặng đầu hoặc đau tức nhẹ vùng xoang: Sự sưng nề của niêm mạc mũi có thể gây áp lực nhẹ lên các xoang cạnh mũi, dẫn đến cảm giác nặng đầu hoặc tức nhẹ ở vùng trán và gò má.
- Giảm khứu giác tạm thời: Khi mũi bị nghẹt, khả năng ngửi mùi của bạn có thể bị suy giảm tạm thời do luồng không khí mang theo mùi không tiếp cận được các thụ thể khứu giác.
Những triệu chứng này thường tự giảm khi bạn di chuyển vào môi trường ấm áp hơn hoặc khi cơ thể thích nghi. Tuy nhiên, nếu nghẹt mũi kéo dài, trở nên nghiêm trọng, hoặc kèm theo sốt, đau nhức mặt dữ dội, hay dịch mũi có màu và mùi bất thường, bạn nên đi khám bác sĩ để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý như viêm xoang hay viêm mũi dị ứng với lạnh.
Nghẹt mũi khiến bạn phải thở bằng miệng, dẫn đến khô họng, mất ngủ.
4. Cách xử lý nghẹt mũi khi trời lạnh
Nghẹt mũi khi trời lạnh là phản ứng tự nhiên của cơ thể. Bạn có thể áp dụng các biện pháp sau tại nhà để giảm bớt sự khó chịu và giúp mũi thông thoáng hơn:
4.1. Giữ ấm cơ thể và vùng mũi
Đây là biện pháp quan trọng nhất. Khi ra ngoài trời lạnh, hãy đeo khăn quàng cổ, khẩu trang, hoặc đội mũ che tai để giữ ấm toàn thân và đặc biệt là vùng mặt, mũi. Điều này giúp các mạch máu trong mũi không bị co thắt quá mức và giảm sưng nề.
4.2. Hít thở không khí ẩm và ấm
- Xông hơi: Hít hơi nước ấm từ một bát nước nóng (có thể nhỏ thêm vài giọt tinh dầu tràm, bạc hà, hoặc khuynh diệp) giúp làm loãng dịch nhầy và làm dịu niêm mạc mũi bị kích ứng. Bạn cũng có thể tắm nước nóng với vòi sen để hít hơi nước.
- Sử dụng máy tạo độ ẩm: Trong nhà, đặc biệt là khi bật lò sưởi hoặc điều hòa, không khí thường khô. Dùng máy tạo độ ẩm giúp duy trì độ ẩm cần thiết, ngăn ngừa niêm mạc mũi bị khô và kích ứng thêm.
4.3. Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý
Xịt hoặc rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0.9% vài lần mỗi ngày. Nước muối giúp làm ẩm niêm mạc, rửa trôi dịch nhầy, bụi bẩn và các tác nhân gây kích ứng do không khí lạnh, từ đó làm giảm sưng và giúp mũi thông thoáng.
4.4. Uống đủ nước ấm
Uống nhiều nước ấm, trà ấm, hoặc súp nóng giúp làm loãng dịch nhầy trong đường hô hấp, làm dịu cổ họng và hỗ trợ quá trình lưu thông máu, giúp mũi đỡ nghẹt hơn.
4.5. Kê cao gối khi ngủ
Khi nằm xuống, máu có xu hướng dồn về vùng đầu và mũi, làm tăng sưng niêm mạc. Kê cao gối giúp giảm áp lực máu, hạn chế sưng tấy và giúp bạn thở dễ hơn vào ban đêm.
4.6. Tránh các tác nhân gây kích ứng
Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, hóa chất, hoặc các chất gây dị ứng khác có thể làm nặng thêm tình trạng nghẹt mũi khi niếp mạc đang nhạy cảm do trời lạnh.
Vệ sinh mũi giúp cải thiện nhanh chóng tình trạng nghẹt mũi khi thời tiết lạnh.
5. Khi nào cần đến gặp bác sĩ?
Nếu các biện pháp chăm sóc tại nhà không hiệu quả hoặc triệu chứng ngày càng nghiêm trọng, bạn nên đi khám để được điều trị đúng hướng.
- Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày không cải thiện
- Chảy dịch mũi đặc, màu vàng/xanh, có mùi hôi
- Đau đầu, sốt, mệt mỏi, khó thở
- Có tiền sử viêm xoang, polyp mũi, viêm mũi dị ứng nặng
6. Phòng ngừa nghẹt mũi khi trời lạnh
Chủ động bảo vệ mũi khi thời tiết chuyển lạnh sẽ giúp bạn giảm nguy cơ nghẹt mũi cũng như các bệnh hô hấp đi kèm.
- Mặc đủ ấm, che kín mũi và cổ khi ra ngoài
- Giữ ấm bàn chân và lòng ngực – giúp máu lưu thông đều, giảm co mạch mũi
- Hạn chế ra đường vào sáng sớm, đêm muộn
- Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, tránh bụi mốc
- Uống đủ nước, ăn nhiều rau củ để tăng sức đề kháng
Bị nghẹt mũi khi trời lạnh tuy không nguy hiểm ngay lập tức, nhưng lại ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày, giấc ngủ và sức khỏe hô hấp nếu không kiểm soát tốt. Việc hiểu rõ nguyên nhân, điều chỉnh lối sống, giữ ấm hợp lý và chăm sóc mũi đúng cách sẽ giúp bạn vượt qua mùa lạnh mà vẫn thở dễ dàng, thoải mái hơn mỗi ngày.
