Meracine – Chuyên Tâm Vì Sức Khỏe
Bị nghẹt mũi 1 bên khi ngủ là tình trạng phổ biến, gây khó chịu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ, chất lượng hô hấp và sức khỏe tổng thể. Không ít người chủ quan cho rằng đây chỉ là hiện tượng cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, nếu kéo dài, nó có thể là dấu hiệu của các bệnh lý tai mũi họng cần được can thiệp đúng cách. Vậy nguyên nhân gây nghẹt mũi một bên vào ban đêm là gì? Làm sao để điều trị và phòng ngừa hiệu quả? Bài viết sau sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện.
1. Tình trạng bị nghẹt mũi 1 bên khi ngủ là gì?
Nghẹt mũi là tình trạng một hoặc cả hai bên mũi bị tắc nghẽn do nhiều yếu tố khác nhau. Khi nghẹt xảy ra ở chỉ một bên mũi, đặc biệt vào ban đêm khi nằm ngủ, nó thường khiến người bệnh thở khó, ngủ không ngon và phải trở mình liên tục để đổi tư thế.
Biểu hiện thường gặp khi bị nghẹt mũi 1 bên khi ngủ:
- Tắc mũi luân phiên giữa hai bên, thường nặng hơn ở bên nằm nghiêng
- Khó thở khi ngủ, thường xuyên thức giấc lúc nửa đêm
- Miệng phải thở thay cho mũi, gây khô miệng và đau họng khi tỉnh dậy
- Đôi khi kèm theo chảy nước mũi, hắt hơi hoặc đau đầu nhẹ
Nghẹt mũi 1 bên khi ngủ gây mất ngủ, khô họng, mệt mỏi.
2. Nguyên nhân gây nghẹt mũi 1 bên khi ngủ
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nghẹt mũi một bên vào ban đêm. Một số là phản ứng sinh lý thông thường, trong khi số khác là biểu hiện của bệnh lý tai mũi họng.
2.1 Thay đổi tư thế khi ngủ
Khi bạn nằm nghiêng về một bên, lực hấp dẫn khiến máu dồn về bên dưới, dẫn đến sung huyết niêm mạc mũi bên đó, gây tắc nghẽn. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, không đáng lo nếu không kéo dài và không có triệu chứng khác đi kèm.
2.2 Viêm mũi dị ứng
Người bị viêm mũi dị ứng thường có mũi nhạy cảm với thời tiết, phấn hoa, bụi, lông thú cưng… Khi ngủ vào ban đêm, nhiệt độ xuống thấp, kết hợp với tiếp xúc dị nguyên khiến mũi bị kích ứng, phù nề, dẫn đến nghẹt một bên.
2.3 Viêm xoang
Viêm xoang, đặc biệt là viêm xoang hàm hoặc xoang sàng, có thể gây nghẹt mũi 1 bên kéo dài, đặc biệt về đêm. Bệnh thường đi kèm:
- Đau âm ỉ vùng má, trán hoặc thái dương
- Chảy mũi đặc, có mùi hôi
- Cảm giác nặng mặt hoặc đau đầu âm ỉ
2.4 Lệch vách ngăn mũi
Đây là tình trạng vách ngăn giữa hai bên mũi bị cong hoặc lệch, gây hẹp một bên khoang mũi và làm không khí khó lưu thông. Nghẹt mũi 1 bên về đêm là dấu hiệu điển hình. Tình trạng này thường là bẩm sinh hoặc do chấn thương.
2.5 Polyp mũi
Polyp là khối u lành tính mọc trong hốc mũi, có thể gây tắc nghẽn một bên nếu kích thước lớn. Người bị polyp thường cảm thấy nghẹt mũi kéo dài, giảm khứu giác, đôi khi kèm chảy mũi và đau đầu nhẹ.
Lệch vách ngăn có thể là nguyên nhân gây nghẹt mũi 1 bên khi ngủ.
3. Tác hại của việc bị nghẹt mũi 1 bên khi ngủ kéo dài
Tình trạng tưởng chừng đơn giản này có thể dẫn đến hàng loạt hệ lụy nếu không được xử lý đúng cách.
3.1 Rối loạn giấc ngủ
Người bị nghẹt mũi một bên thường khó ngủ, phải đổi tư thế liên tục, ngủ ngáy hoặc thức dậy giữa đêm. Lâu dài dẫn đến mất ngủ mãn tính, mệt mỏi ban ngày, suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung.
3.2 Khô miệng, viêm họng
Do phải thở bằng miệng, đường hô hấp không được làm ẩm và làm sạch bởi mũi, dẫn đến khô miệng, viêm họng, đau họng vào sáng hôm sau.
3.3 Nguy cơ viêm xoang mạn tính
Khi mũi bị tắc nghẽn, dịch nhầy không được thoát ra ngoài sẽ ứ đọng trong các xoang, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, gây viêm xoang cấp hoặc mạn.
4. Làm sao biết mình bị nghẹt mũi 1 bên do bệnh lý?
Không phải lúc nào nghẹt mũi 1 bên khi ngủ cũng là bệnh, nhưng nếu tình trạng này diễn ra liên tục, kéo dài trên 1–2 tuần thì bạn nên chú ý các dấu hiệu đi kèm.
Bạn nên cảnh giác và đi khám bác sĩ nếu nghẹt mũi một bên kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Nghẹt mũi kéo dài hoặc tái diễn liên tục: Nếu tình trạng nghẹt một bên mũi không thuyên giảm sau vài ngày hoặc tái phát thường xuyên mà không rõ nguyên nhân (như cảm lạnh hay dị ứng thông thường), đây có thể là dấu hiệu của bệnh mạn tính.
- Chảy dịch mũi bất thường: Dịch mũi có màu sắc lạ (vàng xanh, đục), có mùi hôi khó chịu, hoặc đặc quánh.
- Đau nhức vùng mặt hoặc đầu: Đau tức ở một bên mặt (má, trán, quanh mắt), đau đầu, đặc biệt là khi cúi xuống. Đây là triệu chứng thường gặp của viêm xoang một bên.
- Giảm hoặc mất khứu giác/vị giác: Khả năng ngửi mùi hoặc nếm thức ăn bị suy giảm rõ rệt, đặc biệt là ở bên mũi bị nghẹt.
- Chảy máu cam thường xuyên: Tình trạng chảy máu mũi tái đi tái lại, đặc biệt nếu chỉ ở một bên mũi.
- Thay đổi giọng nói: Giọng nói có vẻ khàn hoặc bị “nghẹt mũi” liên tục, không rõ ràng.
- Xuất hiện các triệu chứng bất thường khác: Sưng hoặc tê bì vùng mặt, đặc biệt quanh mắt hoặc mũi, mắt lồi, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc chảy nước mắt liên tục ở một bên, răng hàm trên bị lung lay hoặc đau, có khối u, sưng ở vùng cổ hoặc mặt, sốt không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, sụt cân, ngáy to, ngưng thở khi ngủ.
5. Cách xử lý tình trạng nghẹt mũi 1 bên khi ngủ
Tùy nguyên nhân gây ra, bạn có thể áp dụng các biện pháp xử lý tại nhà hoặc điều trị chuyên sâu để cải thiện tình trạng nghẹt mũi về đêm.
5.1 Điều chỉnh tư thế ngủ
- Không nên nằm nghiêng cố định một bên trong thời gian dài
- Nên nằm ngửa, kê cao đầu để giúp thông thoáng đường mũi
- Tránh ngủ trong phòng quá lạnh hoặc khô
5.2 Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Dùng nước muối sinh lý 0.9% hoặc bình xịt rửa mũi chuyên dụng 1–2 lần/ngày giúp làm sạch mũi, giảm phù nề và hỗ trợ thoát dịch nhầy dễ dàng hơn.
Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp thông mũi và giảm nghẹt an toàn tại nhà.
5.3 Xông mũi bằng tinh dầu
Xông mũi với tinh dầu bạc hà, khuynh diệp hoặc tràm giúp giảm nghẹt tạm thời và làm dịu niêm mạc mũi. Cách này nên thực hiện trước khi đi ngủ để dễ thở hơn.
5.4 Dùng thuốc xịt mũi (theo chỉ định)
Một số loại thuốc như xylometazoline, oxymetazoline có tác dụng giảm sung huyết niêm mạc mũi. Tuy nhiên, không nên dùng quá 3–5 ngày vì có thể gây lệ thuộc hoặc viêm mũi thuốc.
6. Khi nào nên gặp bác sĩ?
Nếu các phương pháp tự chăm sóc không mang lại hiệu quả hoặc nghẹt mũi kèm theo các dấu hiệu nghiêm trọng, bạn nên đến gặp bác sĩ để tránh biến chứng.
Bạn nên khám khi:
- Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày
- Có dịch mũi đặc, hôi, hoặc kèm sốt
- Cảm giác khó chịu, mất ngủ kéo dài
- Có tiền sử polyp, lệch vách ngăn, viêm xoang tái phát
Bác sĩ có thể chỉ định nội soi mũi, chụp X-quang hoặc CT xoang để xác định nguyên nhân và chỉ định điều trị đúng (thuốc kháng sinh, phẫu thuật chỉnh hình vách ngăn, cắt polyp…).
Thăm khám chuyên khoa tai mũi họng để chẩn đoán nguyên nhân.
7. Cách phòng ngừa tình trạng bị nghẹt mũi 1 bên khi ngủ
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Dưới đây là những thói quen bạn nên duy trì để hạn chế tình trạng nghẹt mũi về đêm.
7.1 Duy trì độ ẩm không khí
Sử dụng máy tạo ẩm hoặc chậu nước nhỏ trong phòng ngủ, đặc biệt vào mùa đông hoặc khi sử dụng điều hòa.
7.2 Vệ sinh môi trường sống
Giữ không gian ngủ sạch sẽ, không có bụi bẩn, nấm mốc hoặc vật gây dị ứng như lông thú cưng, thảm dày.
7.3 Tăng sức đề kháng
Bổ sung đầy đủ vitamin C, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và tập luyện đều đặn để hạn chế cảm lạnh, viêm mũi và các bệnh hô hấp.
Bị nghẹt mũi 1 bên khi ngủ có thể là hiện tượng sinh lý bình thường do thay đổi tư thế, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý tiềm ẩn. Để đảm bảo giấc ngủ và sức khỏe hô hấp, bạn nên theo dõi kỹ các triệu chứng, áp dụng đúng biện pháp xử lý tại nhà và đi khám chuyên khoa nếu tình trạng không cải thiện. Một giấc ngủ thông thoáng, dễ chịu sẽ bắt đầu từ việc bạn quan tâm đúng cách đến từng hơi thở.
